Δεν ήταν μόνος του πάντως. Ακόμα και σοβαρά σάιτ μάς ενημέρωσαν για τον υψηλό συμβολισμό της κίνησης ως «υπενθύμιση συνέχειας» εκεί όπου «η Ευρώπη αγγίζει την Ασία, όπου οι αυτοκρατορίες δοκιμάζουν τα όριά τους και όπου η ιστορία, κουρασμένη αλλά επίμονη, συνεχίζει να επιστρέφει». Τρέμε, Αρταξέρξη.
Για την επιστροφή της ιστορίας δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι. Αντιθέτως, επιβεβαιώνεται για μία ακόμα φορά πόσο είμαστε προσκολλημένοι σε μια αναχρονιστική αντίληψη για το παρελθόν μας. Με πολλές δικαιολογίες πάντως: ακόμα κι ένας φιλόσοφος του μεγέθους του Τζον Στιούαρτ Μιλ είχε πει πως η μάχη του Μαραθώνα ήταν πιο σημαντική για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό από τη μάχη του Χέιστινγκς, η οποία θεωρείται ότι άλλαξε τον ρου της αγγλικής ιστορίας. Με το θέμα ασχολήθηκε και ο διάσημος κοινωνιολόγος Μαξ Βέμπερ, αν και για να υποστηρίξει την αντίθετη άποψη. Όσο για το σήμερα, η συζήτηση συνεχίζεται.
Μια ενδιαφέρουσα καινούργια προσθήκη είναι το βιβλίο «Πώς η υφήλιος δημιούργησε τη Δύση» της Τζόζεφιν Κουίν, η οποία είναι καθηγήτρια Αρχαίας Ιστορίας στο Κέμπριτζ. Βλέπει τους Περσικούς Πολέμους από τη σκοπιά της Περσίας. Το αποτέλεσμα μέσα από μια τέτοια οπτική είναι περισσότερο αμφίρροπο, καθώς θεωρεί ότι οι Πέρσες, με την καταστροφή της Ακρόπολης των Αθηνών, πέτυχαν έναν βασικό στόχο τους: εκδικήθηκαν για την καταστροφή των Σάρδεων. Κυρίως όμως, σε αντίθεση με την αντίληψη για τομή μεταξύ των πολιτισμών, η Κουίν εξετάζει τη συνέχεια και τις οφειλές της Δύσης και του ευρωπαϊκού πολιτισμού στους πολιτισμούς που προηγήθηκαν. Βοηθά να ξεφύγουμε από την αντίληψη ότι αποτελούμε το κέντρο του κόσμου.
Μια και μιλάμε για το σύγχρονο Ιράν μάλιστα, έχει ενδιαφέρον η αναφορά της στη θέση των γυναικών στην Περσία, σε αντιπαραβολή με την Αθήνα του Περικλή. Στην πρώτη οι γυναίκες των ανώτερων τάξεων είχαν το δικαίωμα να διαχειρίζονται την περιουσία τους και συμμετείχαν ενεργά στην κοινωνική ζωή. Όπως γνωρίζουμε μάλιστα, μια γυναίκα, η Αρτεμισία, βασίλισσα της Αλικαρνασσού, ήταν επικεφαλής των πλοίων με τα οποία συμμετείχε στον περσικό στόλο. Στην Αθήνα, αντιθέτως, το ιδανικό, όπως αποτυπώνεται στον «Επιτάφιο», ήταν να γίνεται όσο το δυνατόν λιγότερος λόγος για μια γυναίκα, είτε για καλό είτε για κακό. Και να κυκλοφορεί με καλυμμένη την κεφαλή βέβαια.
Οι στοχεύσεις της κυβερνητικής πρωτοβουλίας για αποστολή αμυντικού εξοπλισμού στην Κυπρο
Η πρώτη ήταν η ενεργοποίηση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης για την προστασία ενός κράτους-μέλους της Ένωσης. Το ότι χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Ολλανδία και η Γερμανία και, φυσικά, η Γαλλία στέλνουν πολεμικά για να υπερασπιστούν το νησί μπορεί να θεωρηθεί, έστω και συμβολικά, ως ένα μικρό πρώτο βήμα για μια Ενιαία Ευρωπαϊκή Αμυντική Πολιτική. Επισφραγίστηκε μάλιστα με την επίσκεψη Μακρόν και τις δηλώσεις του ότι η όποια επίθεση στην Κύπρο αποτελεί επίθεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πόσο το μήνυμα αυτό απευθυνόταν στο Ιράν και πόσο στην Τουρκία είναι ζήτημα ερμηνείας. Στάλθηκε πάντως κι αυτό είναι επιτυχία.
Στο πλαίσιο αυτό πολλοί αναρωτήθηκαν γιατί η Κύπρος δεν ζήτησε την ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης. Του άρθρου δηλαδή το οποίο προβλέπει την υποχρεωτική συνδρομή των υπολοίπων κρατών μελών όταν ένα απειλείται. Σε αυτή την περίπτωση, η αλληλεγγύη θα είχε πάρει επίσημο χαρακτήρα ως απόρροια των συνθηκών.
Η δεύτερη στόχευση αφορούσε και πάλι την Τουρκία και είχε να κάνει με το καθεστώς των Δωδεκανήσων. Όπως είναι γνωστό, η Ελλάδα απορρίπτει την τουρκική θέση για αποστρατιωτικοποίηση. Το έκανε έμπρακτα με την αποστολή των Patriot, και μάλιστα προκειμένου να αμυνθεί σε μια υπαρκτή και πανθομολογούμενη απειλή. Έτσι ενίσχυσε το επιχείρημα για το υπέρτατο δικαίωμα στην άμυνα, το οποίο, πέρα από τα νομικά ζητήματα, επικαλείται η Ελλάδα για να απορρίψει τις τουρκικές θέσεις.
Όλα αυτά διακινήθηκαν με περιτύλιγμα την υποτιθέμενη ενεργοποίηση του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος. Καμία σχέση. Οι λόγοι που το κατέστησαν ανενεργό από την πρώτη στιγμή της σύλληψής του παραμένουν ισχυροί. Πολύ περισσότερο σήμερα που η γεωπολιτική αστάθεια στην περιοχή σημαίνει πως το κοινό συμφέρον όλων των πλευρών είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος ασφάλειας και σταθερότητας.
Οι νέες συνθήκες επιβάλλουν και νέες προσεγγίσεις. Έτσι κι αλλιώς, είτε μας αρέσει είτε όχι, στρατιωτικά, η Κύπρος πάντα θα «κείται μακράν». Είναι όμως και μέλος της Ευρώπης. Θα είναι μεγάλη επιτυχία λοιπόν αν το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα αντικατασταθεί από ένα Ευρωπαϊκό Αμυντικό Δόγμα. Το οποίο, ωστόσο, ας μην έχουμε καμία αμφιβολία, θα περιλαμβάνει και κάποια ειδική πρόβλεψη για την Τουρκία. Δεν θα είναι κακό. Ο Μακιαβέλι μάς το έχει εξηγήσει: κράτα τους φίλους σου κοντά και τους εχθρούς σου πιο κοντά.
Ο λαϊκισμός επιστρέφει συνήθως μεταμφιεσμένος σε κάτι νέο, πιο σύγχρονο και πιο ελκυστικό. Στην ουσία του όμως παραμένει ο ίδιος: η υπόσχεση ότι η πραγματικότητα μπορεί να προσαρμοστεί στις επιθυμίες μας
17°
