Ποιος σκότωσε την Αν Τσάπμαν; Η δολοφονία στο Καβούρι που γέννησε ένα πολιτικό θρίλερ

Αθήνα, Οκτώβριος 1971. Η Ελλάδα βρισκόταν κάτω από τη δικτατορία των συνταγματαρχών. Οι δρόμοι της Αθήνας έμοιαζαν ήσυχοι, αλλά πίσω από αυτή την ησυχία λειτουργούσε ένας ολόκληρος μηχανισμός παρακολούθησης και καταστολής. Για έναν ξένο δημοσιογράφο, η χώρα ήταν ένα δύσκολο μέρος για να κάνει έρευνα. Για έναν δημοσιογράφο που ενδιαφερόταν για την πολιτική κατάσταση, μπορούσε να γίνει επικίνδυνο.

Η Αν Τσάπμαν φτάνει στην Ελλάδα της δικτατορίας

Στις 11 Οκτωβρίου 1971, μια 26χρονη Βρετανίδα δημοσιογράφος, η Αν Τσάπμαν έφτασε στην Ελλάδα από το Λονδίνο. Εργαζόταν ως ραδιοφωνική δημοσιογράφος και είχε έρθει για ρεπορτάζ σχετικά με τον ελληνικό τουρισμό. Όμως σύντομα θα φαινόταν ότι το ταξίδι της είχε και μια πολύ πιο ευαίσθητη διάσταση.

Η ίδια είχε πει στους γονείς της, λίγο πριν φύγει, ότι είχε στα χέρια της μια μεγάλη ιστορία που πίστευε πως θα μπορούσε να της ανοίξει τον δρόμο για διεθνή δημοσιογραφική αναγνώριση. Τι ακριβώς είχε ανακαλύψει δεν πρόλαβε ποτέ να τους το αποκαλύψει. Και αυτό είναι το πρώτο μεγάλο μυστήριο της υπόθεσης.

Η Αν Τσάπμαν έφτασε αρχικά στην Κέρκυρα, μαζί με ομάδα ταξιδιωτικών πρακτόρων. Στις 14 Οκτωβρίου βρισκόταν ήδη στην Αθήνα. Οι κινήσεις της άρχισαν να αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις ελληνικές αρχές. Σύμφωνα με μεταγενέστερες βρετανικές κοινοβουλευτικές αναφορές, η Τσάπμαν ενδιαφερόταν όχι μόνο για τον τουρισμό αλλά και για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα.

Είχε επαφές με πρόσωπα που συνδέονταν με την αντιδικτατορική δραστηριότητα, ενώ αναφέρθηκε ότι ενδιαφερόταν ακόμη και για την Αμαλία Φλέμινγκ, η οποία βρισκόταν υπό κράτηση από το καθεστώς. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο ήρθε αργότερα.

Ορισμένες βρετανικές πηγές υποστήριξαν ότι η Τσάπμαν βρισκόταν υπό παρακολούθηση από τις ελληνικές υπηρεσίες ασφαλείας κατά τη διάρκεια της παραμονής της στην Ελλάδα. (Το 1979, μάλιστα, Βρετανός βουλευτής δήλωσε στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι ήταν πιθανό να την παρακολουθούσε η αστυνομία σε όλη σχεδόν την πενθήμερη παραμονή της).

Και κάπου εδώ η ιστορία μετατρέπεται από μια συνηθισμένη υπόθεση δολοφονίας σε ένα σκοτεινό πολιτικό θρίλερ.

Η δολοφονία στο Καβούρι και τα πρώτα ερωτήματα

Στις 15 Οκτωβρίου 1971, η Αν Τσάπμαν βρέθηκε στο Καβούρι. Τρεις ημέρες αργότερα, στις 18 Οκτωβρίου, το σώμα της εντοπίστηκε σε οικόπεδο κοντά στο ξενοδοχείο όπου διέμενε.

Η νεαρή δημοσιογράφος είχε δολοφονηθεί. Η είδηση προκάλεσε σοκ. Μια Βρετανίδα δημοσιογράφος είχε χάσει τη ζωή της στην Αθήνα, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα βρισκόταν υπό στρατιωτική δικτατορία. Αλλά το ερώτημα δεν ήταν μόνο ποιος τη σκότωσε.

Ήταν και γιατί. Οι ελληνικές αρχές σύντομα θα παρουσίαζαν μια εκδοχή που έμοιαζε απλή: η Τσάπμαν είχε πέσει θύμα σεξουαλικού εγκλήματος. Ο άνθρωπος που θα βρισκόταν στο επίκεντρο της έρευνας ήταν ένας Έλληνας, ο Νίκος Μουντής. Ο Μουντής ήταν εργάτης και οικογενειάρχης.

Σύμφωνα με την εκδοχή της κατηγορίας, είχε συναντήσει την Τσάπμαν και η υπόθεση εξελίχθηκε σε απόπειρα βιασμού και στη συνέχεια δολοφονία. Όμως υπήρχε ένα πρόβλημα. Η υπόθεση εναντίον του δεν τους έπειθε όλους.

Ο Νίκος Μουντής και η ομολογία που ανακλήθηκε

Στις 26 Αυγούστου 1972, σχεδόν έναν χρόνο μετά τη δολοφονία, ο Μουντής συνελήφθη. Τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 30 Αυγούστου, φέρεται να ομολόγησε ότι είχε σκοτώσει την Αν Τσάπμαν. Όμως στις 3 Σεπτεμβρίου ανακάλεσε. Ισχυρίστηκε ότι η ομολογία είχε προκύψει ύστερα από πιέσεις.

Η υπόθεση πλέον είχε δύο διαφορετικές εικόνες.

Στη μία, ένας άνδρας είχε δολοφονήσει μια γυναίκα σε ένα σεξουαλικό έγκλημα. Στην άλλη, ένας άνδρας είχε γίνει ο βολικός ένοχος μιας υπόθεσης που ίσως έκρυβε κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Τον Απρίλιο του 1973, ο Μουντής δικάστηκε για τη δολοφονία. Η κατηγορία παρέμεινε επικεντρωμένη στην εκδοχή του σεξουαλικού εγκλήματος. Ο Μουντής καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Για την οικογένεια της Τσάπμαν όμως η υπόθεση δεν είχε κλείσει. Ο πατέρας της δεν αποδέχθηκε την επίσημη εκδοχή. Για χρόνια προσπάθησε να επανεξεταστεί η υπόθεση και να αποδειχθεί τι πραγματικά συνέβη στην κόρη του. Και οι αμφιβολίες δεν ήταν αβάσιμες.

Οι αμφιβολίες για την επίσημη εκδοχή και το σενάριο των δύο δραστών

Το 1976, ύστερα από επίμονες προσπάθειες του πατέρα της, η υπόθεση άνοιξε ξανά. Ο Βρετανός ιατροδικαστής που εξέτασε τα διαθέσιμα ιατροδικαστικά στοιχεία κατέληξε σε ένα εξαιρετικά σημαντικό συμπέρασμα: κατά την εκτίμησή του, η δολοφονία ήταν έργο δύο ανθρώπων και όχι ενός.

Αυτό δημιουργούσε ένα τεράστιο πρόβλημα για την καταδίκη του Μουντή. Εάν υπήρχαν δύο δράστες, η απλή εκδοχή σύμφωνα με την οποία ο Μουντής μόνος του διέπραξε το έγκλημα δεν μπορούσε να εξηγήσει όλα τα στοιχεία.

Και τότε άρχισαν να κυκλοφορούν οι πιο σκοτεινές εκδοχές. Υπήρχε πράγματι σχέση της Τσάπμαν με βρετανικές μυστικές υπηρεσίες; Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ασφαλής δημόσια τεκμηρίωση που να αποδεικνύει ότι ήταν πράκτορας της MI6. Η υπόθεση, όμως, τροφοδότησε επί δεκαετίες τέτοιους ισχυρισμούς.

Η Αν Τσάπμαν είχε επαφές και ενδιαφέροντα που μπορούσαν να την φέρουν κοντά σε πολιτικά ευαίσθητους κύκλους. Η Ελλάδα του 1971 ήταν δικτατορικό καθεστώς και οι ξένοι δημοσιογράφοι που ασχολούνταν με αντιστασιακούς και πολιτικούς κρατουμένους ήταν αναμφίβολα πρόσωπα που μπορούσαν να τραβήξουν την προσοχή των υπηρεσιών ασφαλείας.

Υπήρξαν αργότερα ακόμη πιο εντυπωσιακές αναφορές. Το 1979, στη βρετανική Βουλή, αναφέρθηκε ότι υπήρχαν στοιχεία πως οι ελληνικές υπηρεσίες ασφαλείας γνώριζαν τις δημοσιογραφικές δραστηριότητες της Τσάπμαν και πιθανώς την παρακολουθούσαν. Αναφέρθηκε επίσης ότι πληροφορίες από την αποστασία του Σοβιετικού διπλωμάτη Αρκάντι Σεβτσένκο είχαν αναζωπυρώσει τις υποψίες ότι ο θάνατός της ίσως είχε πιο σκοτεινό υπόβαθρο.

Όμως άλλο πράγμα είναι η υπόνοια και άλλο η απόδειξη. Και αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία στην υπόθεση Τσάπμαν. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η Τσάπμαν ήταν πράκτορας της MI6.

Δεν έχει αποδειχθεί ότι δολοφονήθηκε από τις ελληνικές μυστικές υπηρεσίες. Δεν έχει αποδειχθεί ποιος ή ποιοι πραγματικά τη σκότωσαν. Αυτό που υπάρχει είναι ένα σύνολο από αντιφάσεις, αμφιβολίες και στοιχεία που δεν εξηγήθηκαν ποτέ πλήρως.

Από το πραγματικό έγκλημα στο Έγκλημα στο Καβούρι

Και σαν να μην έφτανε το πραγματικό μυστήριο, η δολοφονία της Αν Τσάπμαν πέρασε και στον κινηματογράφο.

Το 1974, μόλις τρία χρόνια μετά το έγκλημα, ο Κώστας Καραγιάννης σκηνοθέτησε την ταινία «Έγκλημα στο Καβούρι», με σενάριο του Θάνου Λειβαδίτη. Η ταινία παρουσιάστηκε ως αστυνομική περιπέτεια με έντονα στοιχεία θρίλερ και τρόμου.

Για εμπορικούς λόγους, το σενάριο αξιοποιούσε τη δημοσιότητα της δολοφονίας της Τσάπμαν ενώ η διαφημιστική καμπάνια έπαιζε με το ερώτημα: «πολιτικό ή σεξουαλικό έγκλημα;» Όμως η ταινία δεν αποτελεί αναπαράσταση της πραγματικής υπόθεσης Τσάπμαν.

Η πλοκή είναι διαφορετική: ένας άνδρας σχεδιάζει να δολοφονήσει τη γυναίκα του και να σκηνοθετήσει την επίθεση ως κάτι άλλο. Παρόλα αυτά, ο τίτλος και η χρονική συγκυρία ήταν αρκετά για να δημιουργήσουν έναν ισχυρό συνειρμό. Η πραγματική δολοφονία είχε ήδη γίνει κομμάτι της ελληνικής λαϊκής κουλτούρας, είχε αποκτήσει μια σκοτεινή μυθολογία.

Ο Νίκος Μουντής παρέμεινε στη φυλακή. Το 1983, ύστερα από αίτηση χάριτος, αποφυλακίστηκε, έχοντας περάσει περίπου μια δεκαετία έγκλειστος. Η επίσημη υπόθεση θεωρήθηκε τυπικά κλειστή. Αλλά το ερώτημα παρέμεινε. Ήταν πράγματι ο Μουντής ο δολοφόνος της Αν Τσάπμαν; Και αν ήταν, ήταν μόνος; Ή μήπως η καταδίκη του κάλυψε ένα έγκλημα με πολιτικό υπόβαθρο;

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, δημοσιογράφοι και ερευνητές συνέχισαν να επιστρέφουν στην υπόθεση. Ακόμη και σήμερα παρουσιάζεται ως μια δολοφονία που δεν έχει εξηγηθεί οριστικά.

Η Αν Τσάπμαν έφτασε στην Ελλάδα λέγοντας στην οικογένειά της ότι είχε βρει μια ιστορία που θα μπορούσε να αλλάξει την καριέρα της. Δεν πρόλαβε ποτέ να την αφηγηθεί. Ήταν απλώς μια δημοσιογράφος που έπεσε θύμα ενός σεξουαλικού εγκλήματος ή είχε βρεθεί πολύ κοντά σε μια πολιτική ιστορία που κάποιοι ήθελαν να μείνει θαμμένη; Η ιστορία δεν έχει δώσει οριστική απάντηση.

→ Podcast Criminal minds | Διάσημα εγκλήματα που συγκλόνισαν την Ελλάδα και τον κόσμο