Όταν η αριστεία ηττήθηκε από τον πελατειασμό

Μια από τις «βαριές» παθογένειες της ελληνικής δημόσιας διοίκησης είναι ο διαχωρισμός των πολιτικών που ακολουθούνται γι’ αυτήν μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και του Υπουργείου Εσωτερικών. Η κατανομή είναι άνιση, αφού το Υπουργείο Οικονομικών κρατάει τα «κλειδιά» (βλ. προϋπολογισμό/δαπάνες) όσων σχεδιάζει/δρομολογεί το Υπουργείο Εσωτερικών.

Η πρωτοκαθεδρία του Υπουργείου Οικονομικών αντανακλά, για πολλούς ερευνητές της δημόσιας διοίκησης, την οικονομικοποίηση των διοικητικών μεταρρυθμίσεων και, κατ’ επέκταση την αδιαφορία για την εφαρμογή μιας ατζέντας που προωθεί τη χρηστή διακυβέρνηση.

Υπάρχει, όμως, και μια άλλη προβληματική την οποία υποστηρίζουμε και η οποία αναζητά την αιτία του φαινομένου στο πλαίσιο λειτουργίας του ενσωματωμένου πελατειασμού στη χώρα μας. Σύμφωνα μ’ αυτήν, είναι διαφορετικό πράγμα η ανάπτυξη της χώρας που αποτελεί και τη βασική αποστολή του Υπουργείου Οικονομικών και διαφορετικό η δημόσια διοίκηση. Αποκόπτονται, δηλαδή, οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τον μηχανισμό υλοποίησής τους.

Δεν μπορούμε να υπεισέλθουμε, εδώ, στους μηχανισμούς που δρομολογούνται προκειμένου να αναζητηθούν παράπλευροι οδοί εφαρμογής των αναπτυξιακών σχεδίων- σε κάθε περίπτωση εκτός του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης (διαφάνεια και λογοδοσία). Ούτε και στις λεπτομέρειες του τρόπου με τον οποίο οικοδομείται ένας απαράβατος κανόνας του πελατειασμού: Η πίστη ότι ο επόμενος ρουσφετοπράκτης θα είναι καλύτερος από τον προηγούμενο.

Θα μείνουμε στον δυισμό που υιοθετήθηκε από πολλές κυβερνήσεις και υπουργούς: Μαζί με το πελατειακό χαρτί πρέπει να παίζεται και το άλλο, του εκσυγχρονισμού της δημόσια διοίκησης και της ευθυγράμμισής της με τις χώρες της ΕΕ (πάντα έχοντας κατά νου, και τον πακτωλό των κοινοτικών κονδυλίων). Στοχοθεσία, δείκτες πάσης φύσεως, δεξιότητες, αξιοκρατία με την εγγύηση ανεξάρτητων αρχών και ψηφιακές εφαρμογές βρίσκονται σε αγαστή συνεργασία με κανονιστικές «αστοχίες» και πρακτικές που προωθούν την ισοπέδωση και τον πελατειασμό.

Για να περιοριστούμε σ’ ένα μόνο παράδειγμα, αναφέρουμε ότι η μηδέποτε ολοκληρωθείσα στοχοθεσία μετρά περισσότερα από 20 συναπτά έτη από την πρώτη κανονιστική της αποτύπωση (ν.3230/2004). Αυτή συνυπάρχει με μια παροχολογία και επιδοματολογία όλα αυτά τα χρόνια. Μάλιστα, η παρούσα κυβέρνηση το «τερμάτισε» στην κυριολεξία. Θεωρώντας ότι είναι απολύτως φυσιολογικό να θεσπίζει αλληλοσυγκρουόμενα μέτρα και να εφαρμόζει αλληλοαναιρούμενες πολιτικές εξήγγειλε, πριν από 4 χρόνια, και θεσμοθέτησε το μπόνους παραγωγικότητας στο Δημόσιο (Νόμος 4940/2022), για εκείνους τους δημοσίους υπαλλήλους που πετυχαίνουν περισσότερα, που είναι καλύτεροι από τους άλλους, τους οκνηρούς και ακατάλληλους.

Σχετικό Άρθρο

Πολιτικη & Οικονομια Εξειδίκευση μέτρων ΔΕΘ: Οι 4 βασικοί άξονες - Τι αλλάζει για ελ. επαγγελματίες, συνταξιούχους και αγρότες

Newsroom 07.09.2026, 13:00

Η εφαρμογή του μέτρου, έκτοτε, «σέρνεται» με αλλεπάλληλες εξαγγελίες αλλά, ωστόσο, η μεταρρύθμιση τυπικά παραμένει ζωντανή. Κι εκεί που ακόμη και οι δύσπιστοι αρχίζουν να αμφιβάλλουν για την ορθότητα των επιφυλάξεών τους έρχεται ο ίδιος ο πρωθυπουργός να εξαγγείλει επιδόματα και αυξήσεις οριζόντιες, επί δικαίων και αδίκων: Ένα επίδομα Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους από τον Δεκέμβριο του 2027 και νέες αυξήσεις μισθών έως 80 ευρώ τον μήνα, πάλι για όλους. 

Η αριστεία και η αξιοκρατία θυσιάζονται, ακόμη μια φορά, υπέρ του πελατειασμού. Μην αναρωτηθείτε εάν τα εξαγγελόμενα πεντακοσάρικα θα δοθούν όντως στους υπο-μισθοδοτούμενους, κατά τα λοιπά, δημοσίους υπαλλήλους. Υπάρχουν γκρίζα σημεία στην εξαγγελία. Το βοήθημα θα δοθεί μετά τος εκλογές, στο τέλος του 2027. Οπότε, εάν οι δημόσιοι υπάλληλοι ψηφίσουν το κυβερνών κόμμα θα το πάρουν, εάν όχι δεν θα πάρουν. Πρόκειται για το πιο γνωστό πελατειακό παίγνιο που οργανώνεται και διεξάγεται με θρησκευτική ευλάβεια πριν από κάθε εκλογές.

Η προσπάθεια να ισορροπεί μια κυβέρνηση σε δύο βάρκες εξασφαλίζει την βραχυχρόνια επιβίωσή της στην εξουσία αλλά, προδήλως, βλάπτει σοβαρά την ικανότητα του φέροντος οργανισμού των δημόσιων πολιτικών, δηλαδή, των δημοσίων οργανώσεων, να βγάλουν τη χώρα από το σπιράλ του τουρκομπαρόκ μοντέλου διοίκησης, να αποκαταστήσουν την αξιοκρατία και την παραγωγικότητα στο Δημόσιο.

Δυστυχώς, ακόμη μια κυβέρνηση ακολούθησε τις προηγούμενες στο ίδιο, θελκτικό για αυτήν αλλά κακό για τη χώρα μοτίβο διακυβέρνησης να πορεύεται κρατώντας δύο καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη.