Πλημμύρες στον Έβρο: το φράγμα Ιβαΐλογκραντ στη Βουλγαρία και οι συνέπεις για την αγροτική παραγωγή
Πλημμύρισε ο Έβρος. Είναι είδηση. «Μας πάτησε το νερό». Είναι πόνος. Η λέξη πλημμύρα είναι του λεξικού. Το μας πάτησε το νερό, για την ακρίβεια «μας πάτσι του νιρό» είναι κραυγή που σηκωνόταν, απόγνωση που έβγαινε στα κατώφλια. Τις πλημμύρες του Έβρου τις θυμάμαι από παιδί.
Ο Έβρος είναι ήσυχο ποτάμι, έχει μαλακιά ροή και δεν φαντάζει απειλητικός, ούτε είναι. Στις όχθες του, από τη δικιά μας μεριά, έχουμε φυτέψει καβάκια, τις γνωστές σε όλους λεύκες. Οι λεύκες κρύβουν το ποτάμι, αν έχει ήλιο βλέπεις μια ασημιά αντανάκλαση κάπου-κάπου, κι αν έχει συννεφιά ούτε που φαίνεται έτσι ήσυχο που είναι και πράσινο σαν χωράφι με τριφύλλι.
Ο ποταμός Άρδας συναντά τον ποταμό Έβρο κοντά στο χωριό Καστανιές (γνωστό σε όλους μας από τα γεγονότα του 2020), απέναντι από την Ανδριανούπολη της Τουρκίας. Το φράγμα του Ιβαΐλογκραντ έχει περίπου 300.000.000 κυβικά νερού στην αποθήκη του. Σε χρονιές όπως η φετινή, με πολλές χιονοπτώσεις και βροχοπτώσεις στη γειτονική χώρα (όπως και στη δική μας), η Βουλγαρία ανοίγει το φράγμα του Ιβαΐλογκραντ και τεράστιες ποσότητες νερού διοχετεύονται αρχικά στον ποταμό Άρδα και στη συνέχεια στον ποταμό Έβρο. Σύμφωνα με την πληροφορία που δόθηκε στη δημοσιότητα, μετά το άνοιγμα του φράγματος του Ιβαΐλογκραντ, ο Έβρος ποταμός επιβαρύνθηκε με περίπου 1.500 έως 1.600 κυβικά μέτρα νερού ανά δευτερόλεπτο.
Αυτά είναι τα νερά που πλημμύρισαν τον κάμπο και όχι τα νερά της βροχής, τα οποία εννοείται ότι συντέλεσαν στην αύξηση της στάθμης του ποταμού, ωστόσο ουδέποτε ευθύνονται για τέτοιου μεγέθους πλημμυρικά φαινόμενα. Μια καλή πληροφορία που έφτασε χθες ήταν ότι στο Ορμένιο το ύψος των υδάτων έπεσε, καθώς στο Χάσκοβο της Βουλγαρίας έσπασε φράγμα με συνέπεια τα νερά του ποταμού Έβρου στο βουλγαρικό έδαφος να διασπώνται και να μην έρχονται μαζικά προς την περιοχή.
Είμαστε λοιπόν στο έλεος της «πολιτικής των νερών» που έχει η Βουλγαρία, και όχι η Ελλάδα. Η Ελλάδα είναι ανοχύρωτη όταν υπερχειλίζει το φράγμα του Ιβαΐλογκραντ. Στα καφενεία πολύ συχνά ακούγεται η φράση «Οι Βούλγαροι είπαν θ’ αφήσουν το νερό» και τότε ξέρουν ότι έρχεται πλημμύρα.
Στο σημείο αυτό να σημειωθεί ότι η Βουλγαρία στα πλαίσια των πολεμικών αποζημιώσεων έναντι της Ελλάδας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, υποχρεώθηκε, χωρίς αντάλλαγμα για 60 χρόνια, μέσω του ποταμού Άρδα να διοχετεύει στην Ελλάδα ποσότητα ικανή για την άρδευση 50.000 στρεμμάτων στον Βόρειο Έβρο και αφορά κυρίως στα χωριά που βρίσκονται στο λεγόμενο τριεθνές, στο τρίγωνο που σχηματίζεται μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας, Τουρκίας. Η συμφωνία αυτή έληξε το 2024 και πλέον η διοχέτευση του νερού από τη Βουλγαρία στην Ελλάδα γίνεται έναντι ανταλλάγματος και υπήρξε μεγάλη κινητοποίηση από τους αγρότες του βόρειου Έβρου το 2024 όταν, μετά τη λήξη της συμφωνίας και πριν την σύναψη της καινούργιας το έτος 2025, ο κάμπος δίψασε.
Συνεπώς η έκφραση «ο Έβρος είναι εγκαταλειμμένος στη μοίρα του» δεν φαντάζει ουτοπική ούτε υπερβολική. Σε μια περιοχή της οποίας η κύρια πηγή εισοδήματος προέρχεται από την αγροτική παραγωγή, και η οποία ερημώνει κάθε μέρα και περισσότερο, αυτή η ολιγωρία στη θωράκισή της με τα απαραίτητα έργα κάνει την κάθε λογής εξαγγελία για τη στήριξη του Έβρου να μοιάζει με εμπαιγμό.
Ό Έβρος είναι μια τεράστια γόνιμη πεδιάδα, περιτριγυρισμένη από νερά. «Μπαστούνι να βάλεις, φυτρώνει» λέει ο πατέρας μου. Αυτό είναι ο Έβρος, μια έκταση που ανοίγεται και ανοίγεται, χωρίς λόφο και βουνό, μόνο κάμπο, που το καλοκαίρι βουίζει από κουνούπια και ποτιστικές αντλίες που στη δύση του ήλιου χαρίζουν μικρά ουράνια τόξα πάνω από τα χωράφια. Ένας τόπος ασύλληπτης ομορφιάς και μοναξιάς. Για την ομορφιά ευθύνεται η γεωγραφία της, αλλά για τη μοναξιά ευθύνεται μόνο η πολιτεία. Και για την ερήμωση επίσης.
Η εξαγγελία για τη χορήγηση 10.000 ευρώ για κάθε πολίτη που σκόπευε να εγκατασταθεί στα χωριά του Έβρου πριν ένα χρόνο, με θύμωσε. Ο Έβρος βρίσκεται στην εσχατιά της Ελλάδας, ακριβώς εκεί που έμπαινε η πινέζα στους χάρτες που έστηναν στις σχολικές αίθουσες, εξ ου και η ονομασία του «η πινέζα στον χάρτη». Ο Έβρος, σε αντίθεση με τα νησιά μας, δεν γεμίζει το καλοκαίρι για να αδειάσει τον χειμώνα. Είναι μονίμως άδειος. Και είναι μονίμως άδειος επειδή καταφέρνει να διώξει ακόμα κι αυτούς που από αγάπη μένουν, καθώς η αγάπη, η βαθιά σύνδεση με έναν τόπο, το ψυχικό ρίζωμα δεν φτουράνε μπροστά στην πραγματικότητα που φέρνει ληξιπρόθεσμες δόσεις δανείων. Για τις υπόλοιπες δυσκολίες θα μιλήσουμε άλλη φορά. Προς το παρόν αρκεί να ρίξουμε λίγο φως στις αιτίες για την παρούσα πλημμύρα.
10°
