Ο μύθος του κατευνασμού και άλλα παραμύθια

Είναι πραγματικά άξιο απορίας γιατί τόσα χρόνια, καμιά ελληνική κυβέρνηση, με εξαίρεση την κυβέρνηση Σημίτη, δεν έχει προσπαθήσει να επαναφέρει την πρόταση για παραπομπή των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Παρακολουθούν την κλιμάκωση των τουρκικών διεκδικήσεων χωρίς να αναζητούν μια διπλωματική διέξοδο. Αντιθέτως με ακατανόητη αφροσύνη συμβάλλουν στην όξυνση σαν να πιστεύουν ότι με κάποιο μαγικό τρόπο το πρόβλημα θα πάψει να υπάρχει επειδή θα φέρονται σαν να μην υπάρχει. Την ίδια στιγμή μάλιστα υποστηρίζουν, ενδεχομένως όχι άδικα, ότι ο Ερντογάν είναι διατεθειμένος να το πάει ως το τέλος, χωρίς να βλέπουν την αντιφατικότητα της στάσης τους. Διότι πράγματι έχουμε φύγει από την εποχή που θα μπορούσαμε να προσβλέπουμε σε αέναες συζητήσεις. Είναι πια πολύ πιθανό πως είτε θα βρεθεί κάποια κοινά αποδεκτή λύση είτε θα οδηγηθούμε σε κάποια μορφής βίαιη εκτόνωση. Και αποδεκτή λύση πέραν της Χάγης δεν υπάρχει. Κάθε μονομερής παραχώρηση θα θεωρηθεί προδοσία και στις δύο χώρες.

Αυτή η παραλυτική αδιαλλαξία οφείλεται εν μέρει στον φόβο του πολιτικού κόστους. Γιατί βέβαια με τη συνήθη μεγαλοστομία στον δημόσιο λόγο έχουν εδραιωθεί στην κοινή γνώμη μια σειρά από μισές αλήθειες που δεν αφήνουν πολλά περιθώρια σε μια ψύχραιμη πολιτική.

Η πρώτη και πιο χαρακτηριστική είναι ότι η Ελλάδα ακολουθεί μια πολιτική «κατευνασμού» απέναντι στην Τουρκία. Αν με αυτό εννοούμε ότι η Ελλάδα δεν θέλει να οδηγηθούμε σε ένα θερμό επεισόδιο αυτό ασφαλώς ισχύει. Αλλά βέβαια κανείς με κουκούτσι μυαλό δεν έχει ποτέ ισχυριστεί ότι η λύση στις ελληνοτουρκικές διαφορές μπορεί να είναι στρατιωτική. Αντιθέτως είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να οδηγηθούμε σε διμερείς διαπραγματεύσεις με το Αιγαίο στο τραπέζι. Με άλλα λόγια ακολουθούμε μια πολιτική με γνώμονα το εθνικό συμφέρον.

Από εκεί και πέρα, μετά τα Ίμια, έχουν γίνει μια σειρά από κινήσεις που μόνο κατευναστικές δεν μπορεί να θεωρηθούν. Η Κύπρος μπήκε στην Ευρώπη απορρίπτοντας στη συνέχεια το σχέδιο Ανάν που ήταν κατά κάποιο τρόπο προϋπόθεση της ένταξης. Σε επανειλημμένες προσπάθειες επίλυσης της διχοτόμησης επέδειξε αδιαλλαξία ενώ ταυτόχρονα προχώρησε σε γεωτρήσεις για το φυσικό αέριο. Και βέβαια μαζί με την Ελλάδα προώθησε συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στις οποίες η μόνη χώρα που αποκλείστηκε ήταν η Τουρκία. Πόσο έλλειψη αυτογνωσίας χρειάζεται για να χαρακτηρίζεις αυτή την πολιτική κατευναστική;

Ο δεύτερος μύθος είναι ότι στην αντιπαράθεση αυτή είμαστε μόνοι. Και πάλι ισχύει το αντίθετο, όλοι όσοι μπορεί να θεωρηθούν παίκτες στην περιοχή, με την εξαίρεση της Αγγλίας, έβγαλαν λιγότερο ή περισσότερο καταδικαστικές αποφάσεις για τη συμφωνία της Τουρκίας με την Λιβύη. Το ΝΑΤΟ, όπου ισχύει το βέτο, φυσικά δεν μπορούσε να πάρει θέση. Είναι βέβαιο μάλιστα ότι αν κλιμακωθούν οι προκλήσεις η υποστήριξη, τουλάχιστον από την Ευρώπη, θα πάρει πιο χειροπιαστές διαστάσεις. Αυτό που θέλουμε στην πραγματικότητα όμως, κι ας μην το ομολογούμε, είναι η εγγύηση των συνόρων μας. Στην εποχή μας, μετά το τέλος του διπολισμού δηλαδή, ο μόνος που θα μπορούσε να την παράσχει θα ήταν η Ευρώπη, αν είχε ενιαία εξωτερική και αμυντική πολιτική. Και οι μόνοι που δεν μπορούνε να την επικαλούνται είναι αυτοί που περισσότερο επιτίθενται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αριστεροί και δεξιοί ευρωσκεπτικιστές, αυτοί δηλαδή εντός και εκτός Ελλάδος που έχουν περισσότερο εμποδίσει μια τέτοια ευρωπαϊκή συμφωνία.

Ο τελευταίος μύθος είναι ότι σε όλα τα ζητήματα έχει δίκιο η Ελλάδα και το μόνο που απομένει είναι μια συμφωνία για τη χάραξη της υφαλοκρηπίδας. Παραδόξως αυτοί που υποστηρίζουν μια τέτοια άποψη είναι οι σκληροί εθνικιστές, οι ίδιοι που εναντιώνονται στην προσφυγή στη Χάγη επειδή προβλέπουν ότι δεν θα κάνει αποδεκτές όλες τις ελληνικές θέσεις. Κι είναι αυταπόδεικτη αλήθεια ότι και η Τουρκία έχει δικαιώματα στη θάλασσα. Το να στερούνται η Ρόδος και η Κρήτη υφαλοκρηπίδα είναι εξωφρενικό και δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτό σε κανένα φόρουμ. Το ως πού θα βγαίνει η Τουρκία στη Μεσόγειο, όμως, μπορεί να αποδειχθεί πιο σύνθετο.

Σε ένα θέμα η κριτική που γίνεται είναι δικαιολογημένη. Η ισχύς σου στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπως και το γεωπολιτικό σου βάρος, είναι συνάρτηση και της αποτρεπτικής στρατιωτικής σου δύναμης. Παραδόξως όλα τα κόμματα συμφωνούν στα επιδόματα, κανένα δεν πρότεινε μέρος του υπερπλεονάσματος να πάει στην άμυνα.