O Θεόδωρος Παπακώστας, a.k.a. Archaeostoryteller, μιλά αποκλειστικά στην ATHENS VOICE

Σήμερα, 11 Ιουνίου, ο Θεόδωρος Παπακώστας (γνωστός σε όλους σαν Archaeostoryteller), κυκλοφορεί δύο νέα βιβλία — πάντα από τα Key Books. Ένα ενηλίκων, το «Πόση Μεγάλη Ελλάδα θέλετε; — Ναι!» (344 σελίδες), και ένα παιδικό: «Ο Ηρακλής σε νέες περιπέτειες» (μεγάλο σχήμα, 96 σελίδες). Με αυτή την αφορμή, κάναμε μία συζήτηση μαζί του για τη Μεγάλη Ελλάδα. Τον ευχαριστούμε πολύ για τον χρόνο του.

Κ.Α.: Αγαπητέ κύριε Παπακώστα, ξεκινήσατε ως αρχαιολόγος και καταλήξατε να γίνετε ο πιο αναγνωρίσιμος εκλαϊκευτής της αρχαιότητας στην Ελλάδα. Πότε καταλάβατε ότι η αρχαιολογία μπορεί να ειπωθεί σαν ιστορία και να αφορά πολύ περισσότερους ανθρώπους από όσους μπαίνουν σε ένα μουσείο ή ανοίγουν ένα επιστημονικό βιβλίο;

Θ.Π.: Τώρα αν πω ότι ούτε εγώ το περίμενα ή το φανταζόμουν θα φανεί παράξενο, αλλά είναι η αλήθεια. Πριν μπω στην επικοινωνία της επιστήμης δεν είχα ούτε εγώ εικόνα του τεράστιου αριθμού ανθρώπων που λαχταρούν να ανακαλύψουν βαθύτερα την αρχαιολογία και την αρχαιότητα. Δεν μπορούν όλοι ούτε να επισκέπτονται συχνά κάποιο μουσείο, και σίγουρα τα επιστημονικά βιβλία δεν είναι ευανάγνωστα σε κανέναν πέρα από εμάς τους ειδικούς (καμιά φορά ούτε από εμάς, αλλά δουλειά μας είναι). Όταν ξεκίνησα να λέω ιστορίες πριν πολλά χρόνια στα κοινωνικά δίκτυα, τότε κατάλαβα κι εγώ τον όγκο του αρχαιόφιλου κοινού!

Κ.Α.: Ο Archaeostoryteller γεννήθηκε στα social media. Τι σας έμαθαν τα κοινωνικά δίκτυα για το πώς προσεγγίζει σήμερα ο κόσμος την Ιστορία; Ή μήπως δεν το κάνει καθόλου;

Θ.Π.: Υπάρχει ένα ευτυχώς κι ένα δυστυχώς. Το ευτυχώς είναι πως ο κόσμος θέλει την επιστημονική πληροφορία πλέον και στα κοινωνικά δίκτυα. Το δυστυχώς είναι πως υπάρχουν πολλοί λογαριασμοί που μεταδίδουν ψευδοεπιστημονικές πληροφορίες και δεν είναι εύκολο για τον μέσο χρήστη να καταλάβει τη διαφορά.

Κ.Α.: Καταλαβαίνω… Τώρα, υπάρχει βεβαίως ένα όριο ανάμεσα στην εκλαΐκευση και στην υπεραπλούστευση, έτσι δεν είναι; Πώς το αναγνωρίζετε όταν γράφετε;

Θ.Π.: Είναι μια πολύ λεπτή γραμμή πάντα, και το να ακροβατείς επάνω της είναι πιο δύσκολο από ό,τι φαίνεται. Έχει διαφορά αν λέω κάτι στα κοινωνικά δίκτυα ή στα βιβλία μου. Στα δίκτυα θα είμαι λίγο πιο επιεικής με τη γραμμή αυτή και θα κοιτάξω να γίνεται ‘ενδιαφέρουσα’ η πληροφορία ακόμη κι αν παραλείπεται κάτι περισσότερο που θεωρητικά θα ήθελα να πω. Στα βιβλία είναι ακόμη πιο δύσκολο. Προτιμώ να κρατώ την ουσία και να μην εξαντλώ τον αναγνώστη με τις χιλιάδες άλλες πληροφορίες που θέλω να πω. Παρέχεται πάντα βιβλιογραφία ούτως ώστε όποια άτομα θέλουν να αναζητήσουν τα στοιχεία που θέλουν σε δεύτερο χρόνο. Η ουσία των δικών μου βιβλίων είναι να το κλείσει ο αναγνώστης και να νιώσει γεμάτος έχοντας καταλάβει την ομορφιά της ανθρώπινης ιστορίας.

Κ.Α.: Ακριβώς για να νιώσει γεμάτος ο αναγνώστης, στα βιβλία σας χρησιμοποιείτε χιούμορ, καθημερινή γλώσσα, αναλογίες, διαλόγους, σχεδόν θεατρικές σκηνές. Πόσο δύσκολο είναι να κρατήσει κανείς την ακρίβεια της επιστήμης με έναν τόσο άμεσο αφηγηματικό τρόπο;

Θ.Π.: Δεν είναι τόσο δύσκολο όσο νομίζετε. Η αρχαιολογία μελετά την ανθρωπότητα, και τα βιβλία μου σε αυτήν απευθύνονται. Άρα το να κάνεις το κείμενο ανθρώπινο, με στοιχεία που θα βοηθήσουν να χαλαρώσουν οι αναγνώστες, να νιώσουν οικειότητα, ακόμη και να γελάσουν, μόνο κέρδος είναι. Τα βιβλία μου δεν αντικαθιστούν τα επιστημονικά εγχειρίδια, τουναντίον λειτουργούν ως ιδανικός προθάλαμος. Αν ξέρεις τη βάση, μετά κάθε πληροφορία ξέρει πού να τοποθετηθεί εύκολα στη μνήμη σου.

Κ.Α.: Το «Χωράει όλη η αρχαιότητα στο ασανσέρ;» ξεκίνησε από την ιδέα ότι η αρχαιολογία μπορεί να εξηγηθεί σε όλους, γρήγορα και απολαυστικά. Ποια ήταν η μεγαλύτερη έκπληξη από την υποδοχή του βιβλίου;

Θ.Π.: Ο απρόσμενα μεγάλος αριθμός αντιτύπων για μένα. Και ότι συνεχίζει να είναι αγαπητό και να «πουλάει». Είναι η πρώτη μου δουλειά και εκ των πραγμάτων λίγο πιο άγουρη από άλλες, αλλά ας μου επιτραπεί η έκφραση να πω ότι είναι και η πιο ουσιώδης. Έχουμε δικαίωμα να αντιλαμβανόμαστε και να γνωρίζουμε το παρελθόν μας και αν κατάφερα να εισαγάγω την ομορφιά και την πολυπλοκότητα της αρχαίας Ελλάδος σε πολλούς ανθρώπους, η τιμή είναι ανυπολόγιστη για μένα.

Κ.Α.: Επίσης, αυτό το βιβλίο μεταφράστηκε και σε πολλές γλώσσες. Τι μεταφέρεται εύκολα στο εξωτερικό από την ελληνική αρχαιότητα και τι χρειάζεται διαφορετική εξήγηση;

Θ.Π.: Το μόνο σίγουρο είναι πως τα τραγούδια ελληνικού ρεπερτορίου που βάζω στα βιβλία μου, είτε σε τίτλους είτε σε σχόλια, οι αναφορές στην τρέχουσα λαϊκή κουλτούρα και ώς ένα βαθμό το χιούμορ, δεν μεταφράζονται. Θαυμάζω και συμπονώ τους διάφορους μεταφραστές ανά τον κόσμο που μετέφρασαν το βιβλίο σε 17 γλώσσες, γιατί κάποιοι πρέπει να κουράστηκαν πολύ. Αλλά θέλω να πω κάτι πολύ βασικό. Δεν γράφω για τους ξένους αναγνώστες. Γράφω πρωτίστως για τους Έλληνες. Όταν ξεκίνησε όλο αυτό, θα μπορούσα να το ξεκινήσω στα αγγλικά κατευθείαν για να πιάσω ένα διεθνές κοινό. Πες με βλάκα, αλλά ήθελα να κάνω κάτι που θα απευθύνεται πρώτα στους δικούς μου ανθρώπους. Οι άλλοι θα το καταλάβουν ούτως ή άλλως. Η αρχαιότητα είναι πανανθρώπινη.

Κ.Α.: Η ελληνική κοινωνία έχει πράγματι πολύ έντονη σχέση με την αρχαιότητα, αλλά συχνά φορτισμένη με «εθνική υπερηφάνεια» όπως τη λέμε, πολλή κούραση από το σχολείο, και μια συχνά κιτς τουριστική εικόνα — για να μην αναφερθώ στην πολιτική χρήση της. Ποιο από αυτά σάς δυσκολεύει περισσότερο όταν γράφετε;

Θ.Π.: Προσπαθώ να αλλάξω τη λέξη περηφάνια με τη λέξη θαυμασμός. Η περηφάνια είναι συναίσθημα τερματισμού. Νιώθεις περήφανος και τέλος. Ο θαυμασμός είναι συναίσθημα εκκίνησης. Θέλεις να κάνεις κι εσύ κάτι όταν θαυμάζεις κάτι. Και σε κινητοποιεί. Το δυσκολότερο για μένα είναι να αποδομήσω την ‘ιερότητα’ και την ‘τελειότητα’ που έχουμε στο μυαλό μας για την αρχαιότητα, τονίζοντας παράλληλα ότι αξίζει να θαυμάζουμε και να εμπνεόμαστε από τα ασύλληπτα επιτεύγματα της ανθρώπινης νόησης στην ελληνική αρχαιότητα. Ουσιαστικά, να μη νιώθουμε αυτό το διπλό κόμπλεξ κατωτερότητας απέναντι στους αρχαίους και ανωτερότητας απέναντι στους ξένους. Να γνωρίζουμε πού είμαστε καλύτεροι εμείς, να γνωρίζουμε τι έκαναν καλύτερο οι αρχαίοι, και με τη γνώση αυτή να ξεκινήσουμε να δημιουργούμε πάλι πολιτισμό, επιστήμες, τέχνες, και ό,τι μπορεί να κάνει τον κόσμο μας καλύτερο.

Κ.Α.: Στα βιβλία σας φαίνεται ότι σας ενδιαφέρει η αρχαιότητα ως ανθρώπινη εμπειρία: έρωτας, φόβος, ματαιοδοξία, σώμα, θάνατος, εξουσία, καθημερινότητα. Ποιο θέμα κάνει τον αναγνώστη να νιώθει πιο κοντά στους αρχαίους ανθρώπους;

Θ.Π.: Όλα όσα αναφέρετε. Κυρίως ο έρωτας βασικά. Και ο πόνος. Οι άνθρωποι θέλουν να ταυτιστούν, και είναι λογικό αυτό. Έχουμε πάψει να βλέπουμε τους αρχαίους ως υπερανθρώπους ή μονοδιάστατους. Όταν τους βλέπουμε να πονούν, να απατούν, να κλέβουν, να θυσιάζονται, να δημιουργούν, να αγαπούν, να παλεύουν για τους δικούς τους, να γίνονται ήρωες, αλλά ταυτόχρονα ξέρουμε πως ήταν άνθρωποι σαν εμάς, πιστεύω ότι θα μας θεραπεύσει και ως κοινωνία.

Κ.Α.: Ποια ιστορική παρεξήγηση συναντάτε πιο συχνά στο ελληνικό κοινό;

Θ.Π.: Πως οι αρχαίοι Έλληνες τα ήξεραν όλα και τα έκαναν όλα σωστά και καλύτερα από εμάς. Και από πού πηγάζει αυτό; Πρώτον από το γεγονός πως ο φυσικός τρόπος ζωής και διατροφής προάγεται ως καλύτερος σήμερα (και προφανώς σε ένα μεγάλο βαθμό είναι) και δεύτερον από την εξιδανίκευση της αρχαίας Ελλάδας. Ούτε τα έκαναν όλα σωστά ούτε τα ήξεραν όλα. Απλά στην ελληνική αρχαιότητα άνθησαν οι συνθήκες ώστε μια πλειάδα ανθρώπων να καταφέρουν να πετύχουν άλματα στον ανθρώπινο πολιτισμό και επάνω τους να πατήσουν όλοι όσοι ακολούθησαν έκτοτε.

Κ.Α.: Αν έπρεπε να αλλάξει κάτι στον τρόπο που διδάσκεται η αρχαιότητα στο σχολείο, ποιο θα ήταν το πρώτο που θα προτείνατε;

Θ.Π.: Να σταματήσουμε να βομβαρδίζουμε τα παιδιά με υπερπληθώρα χρονολογιών, ονομάτων και γεγονότων και να εστιάσουμε στην ουσία της αρχαίας Ελλάδας. Να απλουστεύσουμε τον τρόπο διδασκαλίας, να βάλουμε μέσα την αναζήτηση, το παιχνίδι, την ταύτιση με την ανθρώπινη πλευρά των ανθρώπων στην αρχαιότητα, γενικά να τους δείξουμε ότι το ταξίδι στον αρχαίο κόσμο είναι πάνω από όλα μια αποκάλυψη για το ποιοι είμαστε γενικά ως άνθρωποι στην ψυχή μας.

Κ.Α.: Ζούμε σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι διαβάζουν πολύ περισσότερο από ποτέ, αν και όχι απαραιτήτως βιβλία — συνήθως καταναλώνοντας ασταμάτητα πληροφορία, «περιεχόμενο». Αυτό βοηθά ή δυσκολεύει τη δουλειά σας;

Θ.Π.: Θεωρώ ότι τη δυσκολεύει. Αναγκαζόμαστε να γίνουμε υπερβολικά συνοπτικοί κάποιες φορές γιατί πασχίζουμε να κρατήσουμε το ενδιαφέρον του κοινού που πανεύκολα διασπάται.

Κ.Α.: Πάμε σε κάτι άλλο. Πώς αντιδρούν οι συνάδελφοί σας αρχαιολόγοι σε έναν τόσο δημοφιλή και εξωστρεφή τρόπο επικοινωνίας της επιστήμης;

Θ.Π.: Η αγάπη και η στήριξη που έχω γνωρίσει είναι κάτι που ούτε εγώ περίμενα. Αποδεικνύεται εξάλλου και έμπρακτα αφού συνεργάζομαι με αρκετούς αρχαιολόγους σε διάφορες αρχαιολογικές υπηρεσίες και ένα από τα οκτώ πλέον βιβλία μου εκδόθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και διατίθεται ελεύθερα προς όλους στο www.road2west.gr .

Κ.Α.: Τώρα, επιλέγετε τη Μεγάλη Ελλάδα σαν θέμα για το επόμενο βιβλίο σας —βασικά, κυκλοφορεί σήμερα!—, δηλαδή τις αρχαίες ελληνικές αποικίες τής Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας, έναν κόσμο παράλληλο με την Ελλάδα που συνήθως έχουμε στο μυαλό μας, την Αθήνα, τη Σπάρτη, τη Θήβα, τη Μακεδονία κλπ. Έναν χώρο αποικισμού, εμπορίου, ανταλλαγών και συνύπαρξης. Πόσο «ελληνικός» ήταν τελικά αυτός ο κόσμος; Και πόσο μεσογειακός;

Θ.Π.: Πολύ πιο ελληνικός από ό,τι φαντάζεστε. Για την ακρίβεια, είναι η άλλη μισή αρχαία Ελλάδα που δεν εστιάσαμε ποτέ. Πάμπολλοι ολυμπιονίκες, δεκάδες φιλόσοφοι, επιστήμονες, όπως ο Πυθαγόρας, ο Εμπεδοκλής, ο Ζήνων, ο Πλάτων, ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, στρατηγοί ήρωες και τύραννοι βασανιστές, αγώνες για απελευθέρωση και δημοκρατία και πάνω από όλα τέχνη και πολιτισμός που σήμερα θαυμάζουμε: γεννήθηκε στην Μεγάλη Ελλάδα κι από κει απλώθηκε στην υπόλοιπη Ευρώπη. Γιατί νομίζετε πως όλα τα αλφάβητα της Ευρώπης είναι αυτά που είναι; Γιατί οι Ρωμαίοι είδαν το χαλκιδικό αλφάβητο των πρώτων Ελλήνων αποίκων. Αλλά ας μη κάνω άλλα spoiler. Η Μεγάλη Ελλάδα είναι πιο μεγάλη και πιο Ελλάδα από ό,τι φανταζόμαστε.

Κ.Α.: Επίσης, η Μεγάλη Ελλάδα έχει μέσα της και αυτό το δίπολο: το θαύμα και τη βία — μετακινήσεις, ιδρύσεις πόλεων, επαφές με τοπικούς πληθυσμούς, πλούτο, πολέμους, καταστροφές. Ποια πλευρά της ιστορίας της σας συγκίνησε περισσότερο όσο γράφατε;

Θ.Π.: Του Τιμολέοντα. Ένας κατατρεγμένος Κορίνθιος που η ζωή του με κάνει να τον έχω δεύτερο πιο αγαπημένο αρχαίο Έλληνα. Πρώτος θα είναι πάντα ο Μεγαλέξανδρος. Εντάξει, υπάρχει κι ο Σωκράτης. Μέσα στους τρεις αυτούς πάντως! Είναι δύσκολο να διαλέξω! Μη με πιέζετε! Ο Τιμολέων έζησε έναν βίο λες και βγήκε από ταινία περιπέτειας και κατάφερε να ελευθερώσει τη Σικελία και από τυράννους και από την απειλή των Καρχηδονίων. Ένα πράγμα θα σας πω μόνο: όταν πέθανε πια, η κηδεία του καθυστέρησε εσκεμμένα για να μπορέσουν Έλληνες από ολόκληρη τη Σικελία να φτάσουν στις Συρακούσες και να πουν το τελευταίο αντίο στον υπέροχο αυτό άνθρωπο. Το γιατί τον αγάπησαν τόσο, θα το μάθετε στις σελίδες του βιβλίου.

Κ.Α.: Οπότε, για να το πούμε ανάποδα, πόσο διαφορετική θα ήταν η ιστορία της Μεσογείου χωρίς τη Μεγάλη Ελλάδα;

Θ.Π.: Της Μεσογείου; Μόνο; Του κόσμου όλου φοβάστε να πείτε! Στον Ακράγαντα, στην Ποσειδωνία και στον Σελινούντα σώζονται ακόμη όρθιοι οι αρχαίοι ναοί που έβλεπαν οι Ευρωπαίοι κατά την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό όσο η μητροπολιτική Ελλάδα ήταν υπόδουλη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι διδαχές του Πυθαγόρα και του Αρχιμήδη έβαλαν τις βάσεις των σύγχρονων επιστημών. Τα έργα τέχνης των Ελλήνων της Μεγάλης Ελλάδας ενέπνευσαν την τέχνη του δυτικού κόσμου. Χρωστάμε στη Μεγάλη Ελλάδα πολλά περισσότερα από όσα νομίζουμε.

Κ.Α.: Διαβάζω ότι το βιβλίο υπόσχεται ότι η ιστορία της Μεγάλης Ελλάδας μπορεί να μας κάνει να αμφισβητήσουμε όσα ξέραμε για την αρχαιότητα. Ποιο είναι το πιο επίμονο στερεότυπο που θέλατε να κλονίσετε;

Θ.Π.: Ότι η αρχαία ιστορία είναι σαν βιντεοπαιχνίδι όπου στρατοί απλά συγκρούονται και κάποιος κερδίζει. Οι σχέσεις των Ελλήνων με τους ντόπιους έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον. Κάποιοι Έλληνες συμβίωσαν ειρηνικά με τους ντόπιους, άλλοι Έλληνες τους εκδίωξαν. Κάποιοι ντόπιοι καλοδέχτηκαν και στήριξαν τους Έλληνες, κάποιοι ντόπιοι τούς πολέμησαν. Η δραματική πολιορκία του Σελινούντα θα με συγκλονίζει για πάντα. Η σκηνή που ένας ιππέας φεύγει κρυφά μέσα στη νύχτα να τρέξει να ζητήσει βοήθεια από τις άλλες ελληνικές πόλεις, ξέροντας πως όλη η πόλη κρέμεται από πάνω του, προσωπικά με ανατριχιάζει. Και το πιο συγκλονιστικό; Ακόμη και μέσα στους πολέμους, εντοπίζεις την εμπορική και πολιτιστική επικοινωνία τους. Βλέπεις ντόπιους να εξελληνίζονται και Έλληνες να εμπορεύονται μαζί τους αγαθά. Η αντίληψη πως η ανθρώπινη ζωή δεν ήταν ποτέ εύκολη, αλλά και μέσα στις δυσκολίες κάποιοι επέλεγαν τον εύκολο δρόμο της κακίας κι άλλοι τον δύσκολο δρόμο της αρετής θεωρώ πως είναι πολύ διδακτική.

Κ.Α.: Η Μεγάλη Ελλάδα είναι και μια ιστορία διασποράς. Έλληνες φεύγουν, εγκαθίστανται αλλού, φτιάχνουν πόλεις, επηρεάζονται, επηρεάζουν. Βλέπετε αναλογίες με τον τρόπο που οι πολιτισμοί ταξιδεύουν και μεταμορφώνονται σήμερα;

Θ.Π.: Όπως προείπα, η ποικιλία τού πώς εδραιώθηκε και εξελίχθηκε η κάθε αποικία είναι πολύ διδακτική. Οι άνθρωποι πάντα θα θέλουν να ταξιδεύουν, άλλοτε οι συνθήκες θα τα φέρουν βολικά κι άλλοτε δύσκολα.

Κ.Α.: Κλείνοντας αυτή την κουβέντα, πάμε σε κάτι πιο προσωπικό. Μετά από τόσα βιβλία, podcast, ντοκιμαντέρ και δημόσιες εμφανίσεις, νιώθετε περισσότερο συγγραφέας, αρχαιολόγος, αφηγητής ή δάσκαλος; Ποια ιστορία της αρχαιότητας έχετε πει πολλές φορές και παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να σας συγκινεί; Και ποιο θέμα «φοβάστε» να πιάσετε επειδή είναι υπερβολικά φορτισμένο ίσως;

Θ.Π.: Κάθε ιστορία ανθρώπινης αγάπης με συγκινεί. Και φυσικά έχω βάλει και στο νέο βιβλίο. Έτσι ξεκινά κι έτσι τελειώνει. Κανένα θέμα δεν φοβάμαι και δεν φοβήθηκα να πιάσω. Αυτό που δεν καταδέχομαι να αναφέρω όμως είναι απαντήσεις σε ψευδοεπιστημονικούς ισχυρισμούς. Κουράστηκα. Έχουμε όλοι ως ακροατές και αναγνώστες την υποχρέωση να προσέχουμε τις πηγές μας.

Κ.Α.: Και τέλος, αν μπορούσατε να καθίσετε για μία ώρα με έναν άνθρωπο της Μεγάλης Ελλάδας, επώνυμο ή ανώνυμο, ποιον θα διαλέγατε και τι θα τον ρωτούσατε;

Θ.Π.: Ανώνυμος θα ήταν. Ένας από τους πρώτους αποίκους. Εκείνος που, ταξιδεύοντας για μέρες πάνω στα κύματα, χωρίς να έχει προετοιμαστεί σωστά, πείνασε πάνω στο καράβι. Είδε έναν συνταξιδιώτη του να έχει φέρει μαζί του μελόπιτες και να τις τρώει στο κατάστρωμα. Και αντάλλαξε τη γη που θα λάμβανε στη Σικελία για μια μελόπιτα. Τόση πείνα είχε ο κακομοίρης και τόσο ζήλεψε το φαγητό. Και τι θα τον ρωτούσα: Τι θα κάνεις τώρα, άνθρωπέ μου, όταν φτάσεις στην αποικία και δεν έχεις μοίρα; (Γιατί θα ήθελα να ακούσω τι θα έλεγε το συναίσθημά του, αφού μυαλό το καταλάβαμε ότι δεν είχε).

Κ.Α.: Σας ευχαριστώ πολύ!

• Νά και το οπισθόφυλλο:

Η Μεγάλη Ελλάδα είναι οι αρχαίες ελληνικές αποικίες της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας, η παγκοσμίως γνωστή Magna Graecia. Μια δεύτερη, «μεγαλύτερη» αρχαία Ελλάδα, που έζησε παράλληλα με την αρχαία Ελλάδα που ξέρουμε. Έξι αιώνες ιστορίας και πολιτισμού. Αυτό το βιβλίο γράφτηκε ούτως ώστε όποιος το διαβάσει να μπορεί να πει: Ξέρω τη Μεγάλη Ελλάδα. Καταλαβαίνω όλη την ιστορία της, τους ανθρώπους της, τον πόνο και το μεγαλείο της. Η ιστορία της Μεγάλης Ελλάδας θα σας κάνει να αμφισβητήσετε ό,τι ξέρατε για την αρχαιότητα, να μισήσετε βαθιά αλλά και να αγαπήσετε ανθρώπους που θα εύχεστε να τους είχατε γνωρίσει, και να συγκινηθείτε σαν να βλέπετε την αγαπημένη σας ταινία για πρώτη φορά.

• Και ένα μικρό βιογραφικό του συγγραφέα:

O Θεόδωρος Παπακώστας είναι αρχαιολόγος με μεταπτυχιακό στην προϊστορική και διδακτορικό στην κλασική αρχαιολογία. Εργάζεται ως αρχαιολόγος από το 2007, και το 2018 δημιούργησε το project επικοινωνίας της επιστήμης Archaeostoryteller, καθώς θεωρεί πως η επιστήμη ανήκει στον φυσικό αποδέκτη της, το σύνολο της κοινωνίας. Οι δράσεις του περιλαμβάνουν την έκδοση βιβλίων, podcasts, σειρών ντοκιμαντέρ στην τηλεόραση, παρουσία σε όλα τα κοινωνικά δίκτυα, ομιλίες, παρουσιάσεις σε πολλά πανεπιστήμια και σχολεία, καθώς και συνεργασίες με το Υπουργείο Πολιτισμού. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 17 γλώσσες διεθνώς και κυκλοφορούν σε 100+ χώρες.

* * *

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα και Πέμπτη. Κάθε Σάββατο, παρουσιάζουμε το πορτρέτο μιας «άγνωστης» γυναίκας πρωτοπόρου του περασμένου καιρού, ή μιας Άλλης Γυναίκας. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Μην ξεχνάτε, επίσης, πως κάθε Τρίτη πρωί έχουμε και πόντκαστ! Σας ευχαριστούμε πολύ.