Μανόλης Μωρεσόπουλος: Η φωτογραφία υπάρχει για να μας κάνει να βλέπουμε διαφορετικά τις εικόνες που ήδη μας περιβάλλουν
Ζούμε στην εποχή όπου όλοι φωτογραφίζουν αλλά πολύ λίγοι προλαβαίνουν πραγματικά να κοιτάξουν. Οι εικόνες περνούν μπροστά μας με την ταχύτητα που ο καθένας μας μπορεί να σκρολάρει. Καταγράφουν, πείθουν, παραπλανούν, ξεχνιούνται — αλλά κάποιες φορές μένουν μέσα μας και αλλάζουν ανεπαίσθητα τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο.
— Το Athens Photo Festival έχει διανύσει μια πορεία σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών. Αν κοιτάξετε πίσω, ποια θεωρείτε ότι ήταν η μεγαλύτερη αλλαγή; Άλλαξε περισσότερο η φωτογραφία, το κοινό ή ο τρόπος με τον οποίο επιμελούμαστε σήμερα μια φωτογραφική διοργάνωση;
Νομίζω ότι άλλαξαν και τα τρία, αλλά η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη φωτογραφία. Για πολλά χρόνια τη συνδέαμε κυρίως με την καταγραφή της πραγματικότητας. Σήμερα λειτουργεί ως ένα πολύ ευρύτερο πεδίο καλλιτεχνικής και ερευνητικής πρακτικής. Συνομιλεί με το αρχείο, το βιβλίο, τον ήχο, το βίντεο, την εγκατάσταση, ακόμη και με την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν άλλαξαν μόνο οι μορφές της· άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο τη χρησιμοποιούμε για να σκεφτούμε τον κόσμο.
Άλλαξε όμως και η σχέση μας με τις εικόνες. Δεν ζούμε απλώς μέσα σε έναν καταιγισμό οπτικής πληροφορίας· ζούμε σε μια εποχή όπου οι εικόνες διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο θυμόμαστε, ενημερωνόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Αυτό καθιστά ακόμη πιο σημαντική την ευθύνη τόσο των δημιουργών όσο και των θεσμών που τις παρουσιάζουν. Γι' αυτό πιστεύω ότι έχει αλλάξει και ο ρόλος της επιμέλειας. Δεν αρκεί να παρουσιάζεις αξιόλογα έργα· χρειάζεται να δημιουργείς τις συνθήκες μέσα στις οποίες μπορούν να αποκτήσουν νέες αναγνώσεις μέσα από τη συνύπαρξή τους και να ανοίξουν έναν ουσιαστικό διάλογο με το κοινό.
—Στην ξενάγηση αναφέρατε ότι το Athens Photo Festival δεν είναι μια μεγάλη ομαδική έκθεση αλλά ένα σύνολο διασταυρούμενων αφηγήσεων. Πώς σχεδιάζεται στην πράξη αυτός ο διάλογος ανάμεσα σε τόσο διαφορετικά έργα;
Παρότι όλες οι παρουσιάσεις συγκροτούν μια ενιαία εκθεσιακή εμπειρία, το Athens Photo Festival διατηρεί τη φεστιβαλική του δομή. Το Κεντρικό Εκθεσιακό Πρόγραμμα αποτελείται από αυτοτελείς παρουσιάσεις καλλιτεχνών, καθεμία με τη δική της έρευνα, γλώσσα και εσωτερική συνοχή.
Το ζητούμενο δεν είναι να χωρέσουν όλα σε μία ενιαία αφήγηση, αλλά να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο διαφορετικές πρακτικές μπορούν να συνυπάρξουν χωρίς να χάσουν την ιδιαιτερότητά τους. Σε ορισμένα σημεία διασταυρώνονται, σε άλλα αποκλίνουν ή αντιπαρατίθενται. Ο διάλογος αυτός δεν επιβάλλεται εκ των προτέρων· προκύπτει μέσα από τη χωροθέτηση, τις μεταβάσεις και τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η συνολική διαδρομή.
— Πώς επιτυγχάνεται η αίσθηση της ενιαίας αφήγησης όταν λείπει ένας «παραδοσιακός» κεντρικός θεματικός άξονας; Πού βρίσκεται η «κόλλα» που συνδέει όλα τα έργα;
Η συνοχή δεν ταυτίζεται με έναν κοινό θεματικό άξονα ούτε με την ομοιογένεια. Προκύπτει από την επιμελητική σύνθεση και από την ποιότητα των σχέσεων ανάμεσα στις επιμέρους παρουσιάσεις. Ένα έργο μπορεί να φωτίζει, να αμφισβητεί ή να μετατοπίζει την ανάγνωση ενός άλλου. Οι συνδέσεις αυτές δεν είναι πάντοτε άμεσες· αποκαλύπτονται σταδιακά και επιτρέπουν στον επισκέπτη να συγκροτήσει τη δική του ανάγνωση. Εκεί βρίσκεται, για μένα, η πραγματική συνοχή του προγράμματος: όχι στην εξάλειψη των διαφορών, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αυτές συνυπάρχουν και αποκτούν μορφή.
— Υπάρχει κάποιο σημείο μέσα στην έκθεση όπου θεωρείτε ότι συμπυκνώνεται περισσότερο το φετινό επιμελητικό σας σκεπτικό;
Δεν θα επέλεγα ένα μεμονωμένο έργο. Το φετινό επιμελητικό σκεπτικό συμπυκνώνεται περισσότερο στη συνολική διαδρομή του Κεντρικού Εκθεσιακού Προγράμματος και στις μεταβολές που συντελούνται από όροφο σε όροφο.
Στο ισόγειο κυριαρχούν οι συλλογικές ιστορίες, η πολιτική της αναπαράστασης, ο πόλεμος, ο εκτοπισμός και η δημόσια μνήμη. Στον πρώτο όροφο το βλέμμα στρέφεται προς την οικογένεια, το σώμα, την απώλεια, την ασθένεια και το τραύμα. Στον δεύτερο ανοίγει ξανά προς τον εξωτερικό κόσμο, αλλά με διαφορετικούς όρους: ο άνθρωπος παύει να αποτελεί το αυτονόητο κέντρο και εμφανίζεται ως μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος σχέσεων με το τοπίο, τα φυτά, τα ζώα και τα οικοσυστήματα. Αυτό που με ενδιέφερε ήταν κάθε μετάβαση να μεταβάλλει και τη θέση του θεατή. Όχι να τον οδηγεί σε ένα ενιαίο συμπέρασμα, αλλά να μετατοπίζει διαρκώς το βλέμμα του.
— Μου έκανε εντύπωση ότι πολλές δουλειές αφορούν το ποιος κοιτάζει ποιον και ποιος έχει το δικαίωμα της αναπαράστασης, στο πλαίσιο και της μετατόπισης από τον δημιουργό – εξωτερικό επισκέπτη στον δημιουργό – μέλος της κοινότητας. Πιστεύετε ότι σήμερα η μεγάλη συζήτηση στη φωτογραφία είναι περισσότερο η ηθική του βλέμματος παρά η αισθητική;
Δεν θα χώριζα τόσο καθαρά την ηθική από την αισθητική, γιατί στη φωτογραφία ο τρόπος με τον οποίο συγκροτείται μια εικόνα είναι ήδη μια ηθική θέση. Το ποιος κοιτάζει, από ποια θέση και με ποια σχέση προς αυτό που φωτογραφίζει επηρεάζει αναπόφευκτα και την ίδια την εικόνα.
Για μεγάλο διάστημα, η φωτογραφική αφήγηση βασίστηκε συχνά στο βλέμμα του εξωτερικού παρατηρητή – πολλές φορές ενός δυτικού δημιουργού που προσέγγιζε έναν τόπο ή μια κοινότητα από προνομιακή θέση. Σήμερα βλέπουμε όλο και περισσότερα έργα που παράγονται από ανθρώπους οι οποίοι βιώνουν οι ίδιοι αυτές τις πραγματικότητες ή επιστρέφουν σε αυτές ύστερα από εμπειρίες μετανάστευσης, εξορίας ή εκτοπισμού. Παράλληλα, αναπτύσσονται περισσότερες συνεργατικές και συμμετοχικές πρακτικές, όπου η δημιουργική αυθεντία δεν ανήκει αποκλειστικά στον φωτογράφο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το εσωτερικό βλέμμα είναι αυτομάτως πιο αληθινό ή αδιαμεσολάβητο. Σημαίνει όμως ότι η θέση από την οποία παράγεται μια εικόνα, οι σχέσεις που τη διαμορφώνουν και η ευθύνη απέναντι στους ανθρώπους που αφορά έχουν περάσει στο κέντρο της συζήτησης. Η ουσιαστική πρόκληση σήμερα δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα στην ηθική και την αισθητική, αλλά να κατανοήσουμε πώς διαπλέκονται μέσα στην ίδια την πράξη της αναπαράστασης.
— Ακούγεται συχνά ότι σήμερα «όλοι είναι φωτογράφοι». Πώς εξελίσσεται και επιβιώνει η καλλιτεχνική φωτογραφία στην εποχή του όλο και πιο εξελιγμένου iPhone και ποιος είναι ο νέος ρόλος που αποκτά;
Η δυνατότητα να παράγουμε όλοι εικόνες δεν σημαίνει ότι όλοι ασκούμε τη φωτογραφία ως καλλιτεχνική πρακτική. Το iPhone έχει διευρύνει θεαματικά την πρόσβαση στην εικόνα, αλλά η καλλιτεχνική φωτογραφία δεν ορίζεται από το εργαλείο. Ορίζεται από τη διάρκεια της έρευνας, την ακρίβεια της γλώσσας, την επίγνωση του πλαισίου και την ικανότητα ενός έργου να μετασχηματίζει μια εμπειρία σε σκέψη. Η καλλιτεχνική φωτογραφία δεν ανταγωνίζεται την καθημερινή παραγωγή εικόνων. Υπάρχει για να μας κάνει να βλέπουμε διαφορετικά τις εικόνες που ήδη μας περιβάλλουν.
— Σε μια εποχή όπου παράγονται δισεκατομμύρια εικόνες καθημερινά, τι εξακολουθεί να κάνει μια φωτογραφία σημαντική;
Μια φωτογραφία δεν γίνεται σημαντική επειδή είναι εντυπωσιακή ή επειδή τραβά αμέσως την προσοχή. Πολλές από τις εικόνες που καταναλώνουμε καθημερινά λειτουργούν ακριβώς έτσι: μας απασχολούν για λίγα δευτερόλεπτα και ύστερα χάνονται.
Σημαντική είναι μια εικόνα που δεν εξαντλείται στην πρώτη ανάγνωση. Επιστρέφει στη σκέψη μας, αντέχει σε διαφορετικές ερμηνείες και αποκτά νέες σημασίες καθώς μεταβάλλεται το κοινωνικό ή ιστορικό της πλαίσιο. Η δύναμή της βρίσκεται στην ικανότητά της να ενεργοποιεί τη σκέψη, τη μνήμη και τη φαντασία. Οι πιο ουσιαστικές φωτογραφίες δεν απευθύνονται μόνο στη σκέψη· αφήνουν ένα ίχνος που επιμένει πολύ μετά τη στιγμή της θέασης.
— Στην έκθεση βλέπουμε έργα που συχνά μοιάζουν να ξεφεύγουν από αυτό που παραδοσιακά θα ονομάζαμε φωτογραφία. Εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, πρωτοποριακές τεχνικές. Υπάρχει κάποιο σημείο όπου η φωτογραφία «τελειώνει» και αρχίζει η σύγχρονη εικαστική πρακτική ή βρισκόμαστε ενώπιον μιας νέας υβριδικής τέχνης;
Δεν είμαι βέβαιος ότι έχει νόημα να αναζητούμε το σημείο όπου «τελειώνει» η φωτογραφία. Το μέσο δεν υπήρξε ποτέ απολύτως κλειστό ή σταθερό. Από την αρχή της ιστορίας του συνδέθηκε με το βιβλίο, το αρχείο, την επιστήμη, τον κινηματογράφο και τις εκτυπωτικές πρακτικές.
Σήμερα μιλάμε συχνά για τη φωτογραφία ως διευρυμένη πρακτική: η φωτογραφική εικόνα μπορεί να συνυπάρχει με το κείμενο, τον ήχο, το βίντεο, την περφόρμανς, την εγκατάσταση ή την τεχνητή νοημοσύνη και να αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου καλλιτεχνικού περιβάλλοντος. Δεν πρόκειται απαραίτητα για μια νέα υβριδική τέχνη, αλλά για τη συνέχεια της διαρκούς μεταμόρφωσης της φωτογραφίας.
Για μένα, λοιπόν, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ένα έργο είναι «αρκετά φωτογραφικό», αλλά αν η μορφή που παίρνει είναι αναγκαία για τη σκέψη του. Τα όρια του μέσου αποκτούν ενδιαφέρον όταν γίνονται πεδίο έρευνας και όχι αυτοσκοπός.
— Από την άλλη βλέπουμε νέες μορφές τεχνικής και σύγχρονες τεχνολογίες να συνυπάρχουν σε ένα πρόγραμμα που δίνει μεγάλη έμφαση στο φωτογραφικό βιβλίο. Ποια είναι η θέση του βιβλίου στη σύγχρονη φωτογραφία;
Το φωτογραφικό βιβλίο δεν είναι μια μικρότερη ή φορητή εκδοχή της έκθεσης. Είναι ένα αυτόνομο μέσο, με τη δική του δραματουργία, τον δικό του χρόνο και τη δική του υλικότητα. Η αλληλουχία των εικόνων, η σχέση με το κείμενο, ο ρυθμός των σελίδων, το χαρτί, η βιβλιοδεσία και η κλίμακα δεν αποτελούν απλή μορφοποίηση· συγκροτούν το ίδιο το έργο. Το βιβλίο επιτρέπει μια διαφορετική σχέση με τις εικόνες: μπορείς να επιστρέψεις, να σταματήσεις, να αλλάξεις ρυθμό και να ανασυνθέσεις τη διαδρομή κάθε φορά διαφορετικά.
Ίσως γι' αυτό παραμένει τόσο επίκαιρο. Μέσα στη συνεχή ροή της ψηφιακής εικόνας, οργανώνει έναν διαφορετικό χρόνο θέασης και επιστρέφει στον αναγνώστη τον έλεγχο της εμπειρίας. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί καλλιτέχνες αντιμετωπίζουν σήμερα το φωτογραφικό βιβλίο όχι ως τεκμηρίωση της δουλειάς τους, αλλά ως το ίδιο το έργο.
— Πώς πιστεύετε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει και θα αλλάξει το τοπίο της φωτογραφίας; Αν σας ζητούσα τη δική σας εκδοχή για τη φωτογραφία του μέλλοντος ποια θα ήταν αυτή;
Η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλει ριζικά τη σχέση ανάμεσα στη φωτογραφική εικόνα και στο γεγονός. Μπορούμε πλέον να παράγουμε εικόνες με φωτογραφική πειστικότητα χωρίς να έχει προηγηθεί η συνάντηση ενός φακού με τον κόσμο. Αυτό δεν αλλάζει μόνο την τεχνολογία· αλλάζει την ίδια την έννοια του τεκμηρίου και της εμπιστοσύνης απέναντι στην εικόνα.
Δεν πιστεύω, ωστόσο, ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα καταργήσει τη φωτογραφία. Πιθανότερο είναι να την αναγκάσει να επαναπροσδιορίσει αυτό που την καθιστά ιδιαίτερη. Όσο ευκολότερη γίνεται η παραγωγή μιας εντυπωσιακής εικόνας, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν η εμπειρία, η διάρκεια της έρευνας, η πρόσβαση, η μαρτυρία και, τελικά, η θέση του δημιουργού απέναντι σε αυτό που επιλέγει να δείξει.
Η δική μου εκδοχή για τη φωτογραφία του μέλλοντος είναι ένα πεδίο όπου το φωτογραφημένο, το αρχειακό και οι εικόνες που παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη θα συνυπάρχουν. Η μεγάλη πρόκληση δεν θα είναι μόνο να διακρίνουμε τι έχει συμβεί και τι έχει κατασκευαστεί, αλλά να κατανοούμε πώς, από ποιον και για ποιον παράγεται μια εικόνα.
— Όταν έχετε μπροστά σας εκατοντάδες submissions από όλο τον κόσμο, ποιο είναι το πρώτο πράγμα που ψάχνετε; Τεχνική αρτιότητα; Μια δυνατή ιστορία; Ή έναν νέο τρόπο να βλέπει κανείς τον κόσμο;
Το πρώτο που αναζητώ είναι αν το έργο έχει εσωτερική αναγκαιότητα. Αν αισθάνομαι ότι η μορφή του προκύπτει ουσιαστικά από την έρευνα, τη μέθοδο και το ερώτημα που θέτει. Η τεχνική αρτιότητα δεν αρκεί, όπως δεν αρκεί και μια σημαντική ή επίκαιρη θεματική. Με ενδιαφέρει η συνέπεια ανάμεσα στην ιδέα, στη διαδικασία και στη μορφή. Όταν αυτά συνδέονται οργανικά, ακόμη και ένα έργο με αδυναμίες μπορεί να είναι πιο ουσιαστικό από μια άψογα εκτελεσμένη αλλά προβλέψιμη πρόταση. Τελικά, αυτό που αναζητώ δεν είναι απλώς μια καλή εικόνα, αλλά έναν τρόπο σκέψης που βρίσκει τη δική του οπτική γλώσσα.
— Έχει τύχει ποτέ να απορρίψετε μια εξαιρετική φωτογραφική δουλειά επειδή δεν «συνομιλούσε» με τις υπόλοιπες;
Ναι, και είναι ίσως από τις πιο δύσκολες αποφάσεις που καλείται να πάρει ένας επιμελητής. Η καλλιτεχνική αξία ενός έργου και η καταλληλότητά του για ένα συγκεκριμένο εκθεσιακό πρόγραμμα δεν είναι το ίδιο πράγμα. Μια εξαιρετική εργασία μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό χώρο, διαφορετικό ρυθμό ή ένα διαφορετικό πλαίσιο για να αναδειχθεί. Η ένταξή της σε μια συγκεκριμένη σύνθεση μπορεί τελικά να την περιορίσει αντί να την ενισχύσει.
— Μετά από τόσα χρόνια στο Athens Photo Festival, υπάρχει κάποιο έργο που θυμάστε ακόμη επειδή σας άλλαξε τον τρόπο που βλέπετε τη φωτογραφία;
Δεν θα μπορούσα να ξεχωρίσω ένα μόνο έργο. Η αλλαγή δεν ήρθε ως μία αποκάλυψη, αλλά σωρευτικά, μέσα από τη συνάντηση με καλλιτέχνες διαφορετικών γενεών, γεωγραφιών και πολιτισμικών εμπειριών. Αυτό που εξακολουθεί να με συγκινεί είναι η στιγμή κατά την οποία πολύ διαφορετικές αφετηρίες συναντώνται σε κοινά ερωτήματα, χωρίς να χάνουν την ιδιαιτερότητά τους. Υπάρχουν έργα που, χρόνια μετά, εξακολουθώ να τα σκέφτομαι. Για μένα, αυτή η διάρκεια είναι ίσως το πιο αξιόπιστο κριτήριο της δύναμης μιας φωτογραφίας. Αν κάτι μου έχει μάθει το φεστιβάλ, είναι ότι η φωτογραφία δεν είναι απλώς μια αισθητική κατηγορία, είναι ένας τρόπος να κατανοούμε τον κόσμο.
— Η επιμελητή δουλειά μπορεί να θεωρείται από αρκετούς «ανώδυνη» φαντάζομαι όμως ότι όλα αυτά τα χρόνια θα κληθήκατε να πάρετε και δύσκολες αποφάσεις. Υπάρχει κάποια δυσκολία ή πρόκληση που θυμάστε και θα θέλατε να μοιραστείτε;
Η πιο δύσκολη πλευρά της επιμέλειας είναι ότι κάθε επιλογή συνεπάγεται και έναν αποκλεισμό. Πίσω από κάθε διοργάνωση υπάρχουν αξιόλογες δουλειές που τελικά μένουν εκτός. Δεν είναι εύκολες αποφάσεις, γιατί γνωρίζεις ότι πίσω από κάθε έργο υπάρχουν χρόνια έρευνας και προσωπικής επένδυσης. Έχω μάθει όμως ότι η επιμέλεια δεν είναι μια διαδικασία επιβράβευσης ή απόρριψης των καλλιτεχνών. Είναι μια ευθύνη απέναντι στο συγκεκριμένο εκθεσιακό πρόγραμμα. Το δύσκολο είναι να παραμένεις συνεπής στο σκεπτικό σου, χωρίς να ξεχνάς ότι απέναντί σου δεν έχεις μόνο έργα, αλλά ανθρώπους.
— Υπάρχει κάποιος καλλιτέχνης που θα θέλατε πολύ να δείτε σε μια επόμενη διοργάνωση;
Υπάρχουν πολλοί καλλιτέχνες των οποίων τη δουλειά παρακολουθώ, αλλά δεν σκέφτομαι ποτέ το φεστιβάλ ως μια λίστα επιθυμητών ονομάτων. Μια πρόσκληση έχει νόημα όταν συναντώνται ένα έργο, μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και ένα πλαίσιο που μπορεί πραγματικά να το υποστηρίξει. Επιδίωξή μας είναι να συνεχίσουμε να παρουσιάζουμε τόσο καταξιωμένους δημιουργούς όσο και νεότερες φωνές που διαμορφώνουν ήδη το μέλλον της φωτογραφίας. Συχνά, οι πιο ουσιαστικές ανακαλύψεις γίνονται λίγο πριν ένα έργο καταστεί αυτονόητη επιλογή.
— Το φεστιβάλ γεννήθηκε σε μια αναλογική εποχή και σήμερα συνυπάρχει με την τη σύγχρονη τεχνολογία και τους νέους αφηγηματικούς τρόπους. Ποιος θα θέλατε να είναι ο ρόλος του Athens Photo Festival στα επόμενα χρόνια;
Θα ήθελα το Athens Photo Festival να παραμείνει ένας θεσμός που δεν παρουσιάζει απλώς τη φωτογραφία, αλλά συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση των συζητήσεων γύρω από αυτήν. Να παραμένει ανοιχτό σε νέες πρακτικές, χωρίς να ακολουθεί παθητικά κάθε τεχνολογική τάση, και να διατηρεί έναν ουσιαστικό χώρο έρευνας, ανταλλαγής και κριτικού στοχασμού γύρω από την εικόνα.
Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται και το νεοσύστατο Athens Photo Research Center, πρωτοβουλία του Athens Photo Festival, που διευρύνει τη δραστηριότητά μας πέρα από τη χρονική διάρκεια της διοργάνωσης, μέσα από την έρευνα, την εκπαίδευση, τις εκδόσεις και τη μακροχρόνια υποστήριξη των δημιουργών. Ένα φεστιβάλ δεν εξαντλείται στις εβδομάδες που διαρκεί. Ο ουσιαστικός του ρόλος είναι να δημιουργεί συνέχεια: να παράγει γνώση, να καλλιεργεί συνεργασίες και να υποστηρίζει διαδικασίες που αναπτύσσονται σε βάθος χρόνου.
— Αν μπορούσατε να ζητήσετε από κάθε επισκέπτη να φύγει από το Μουσείο Μπενάκη με μία μόνο σκέψη, ποια θα θέλατε να είναι;
Δεν θα ήθελα να φύγει με μία έτοιμη ερμηνεία. Θα ήθελα να φύγει με περισσότερα ερωτήματα. Αν, μετά την επίσκεψη, κοιτάξει την επόμενη εικόνα λίγο πιο προσεκτικά και αναρωτηθεί ποιος την παρήγαγε, από ποια θέση, με ποια πρόθεση και τι αφήνει εκτός κάδρου, τότε πιστεύω ότι το φεστιβάλ έχει πετύχει κάτι ουσιαστικό.
Η υπαίθρια έκθεση «Όσο κρατάει ο Μπάλος — Θερμιώτικα Γλέντια», που φιλοξενείται από τις 24 Ιουλίου έως τις 30 Αυγούστου στον Χώρο του Συνδέσμου Δρυοπιδέων, στην Κανάλα
Ο διεθνής φωτογράφος μιλά στην ATHENS VOICE για τη δύναμη της φωτογραφίας, για την κλιματική αλλαγή, αλλά και για τις γέφυρες Ελλάδας και Σουηδίας που ευελπιστεί να χτιστούν
Από την Παλαιστίνη μέχρι την Ουκρανία και από το οικογενειακό αρχείο μέχρι το photobook, η έκθεση εξερευνά τη φωτογραφία ως πράξη μνήμης, αντίστασης και διαλόγου
Η φωτογράφος μιλά για την εικόνα ως εργαλείο σκέψης, τη σχέση ανθρώπου και τόπου, την καλλιτεχνική έρευνα και τη σημασία της ανθρώπινης ματιάς στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Από παραδοσιακές αγορές και οικογενειακές κουζίνες μέχρι θρησκευτικές τελετές και καθημερινές στιγμές, οι φωτογραφίες αφηγούνται ιστορίες πέρα από το πιάτο
17°
