Η Λένα Καλαϊτζή-Οφλίδη και ο Σίμος Οφλίδης πάντα έχουν κάτι να σου μάθουν για τη Θεσσαλονίκη

Ανταμώνουμε με τη Λένα Καλαϊτζή-Οφλίδη και τον Σίμο Οφλίδη στο καφενείο Basta, δίπλα ακριβώς από το σπίτι του Μανώλη Αναγνωστάκη. Παρόλο που ο ποιητής ήταν δεδηλωμένος και σεσημασμένος Παοκτσής, στο οίκημα στεγάζεται σήμερα η Αυτόνομη Θύρα 10 του Ηρακλή, μαζί με θλιβερές ταγκιές και βανδαλάου γκραφίτι. Λίγο παρακάτω μας ο εθνάρχης Βενιζέλος, παραπέρα η Παναγία των Χαλκέων και μια ανάσα κοντά μας η εκκλησία του Νικόλαου του Τρανού. Στα σκαλιά της τους φωτογραφίζω και το αντάμωμά μας στο επάνω από την Εγνατία κομμάτι της πλατείας Αριστοτέλους δεν συμβαίνει τυχαία. Εδώ πεζοπορεί, τοποτηρεί, ανιχνεύει ιστορίες και ανακαλεί περασμένες ζωές, αλήθειες και θρύλους το ζεύγος στο τελευταίο του βιβλίο. 

Η Λένα και ο Σίμος που μοιράζονται στέγη και σελίδες, αφού συγγράφουν και υπογράφουν από κοινού ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του δημιουργικού τους βίου, βραβευμένοι από το Υπουργείο Πολιτισμού με τρία Κρατικά Θεατρικά Βραβεία, μεταφρασμένοι στα Ολλανδικά και δεινοί γνώστες, ανασκαφείς και πανεποπτεύοντες των ιστορικών εγκάτων της πόλης, πρόσφατα εξέδωσαν το βιβλίο «Θεσσαλονίκης χαλκεία και χαλκεύματα / μυθ-Ιστορίες» (Ιανός). Το διάβασα σε μία νύχτα. Μια μαγική νύχτα που την πέρασα παρέα με Σαρακηνούς πειρατές και Ρωμαίους αυτοκράτορες, με τη Ζωΐτσα Λάσκαρη και τον Γιάννη Δαλιανίδη, με τον Μπεναρόγια της Φεντερασιόν, τον χασάπη ναζί Μαξ Μέρτεν, τον Λεωνίδα Ιασωνίδη και χορούς στα κλαμπ Χαβάη και Αριγκάτο με υπόκρουση Ολύμπιανς, έτη πολλά πριν τις Μούσες όπου αυτήν την άνοιξη άδει ο Sotis Volanis. 

Αβδελάδες στο πατσατζίδικο του Λευτέρη εμπορεύονται βδέλες για γιατρικό, γάλλοι περιηγητές αναζητούν ίχνη από τις Μαγεμένες πριν μαντρωθούν στον Λούβρο, βυζαντινοί βασιλιάδες και χαλκοματάδες: Συστήνω  το βιβλίο τους ανεπιφύλακτα σε όσους θέλουν να καταδυθούν σε παρελθόντα διάφορα, πέρα από τα γνωστά περί Θεσσαλονίκης πόλης του Πάοκ, του Άρη, του Ήρα, από τον Βαρδάρη ήταν η μαμά της, είχε και ένα σπίτι στην Καλαμαριά και τα βράδια γκουρμεδιές και γούστα στα γαστροκαφενεία. Βέβαια και στο «Θεσσαλονίκης χαλκεία και χαλκεύματα / μυθ-Ιστορίες» παίζουν τσιπουράκια, αλλά ταπεινά, με ψαράκι στο τηγάνι και ντομάτα τριαντάφυλλο, όπως τα σερβίρει ο Θόδωρος στο ουζερί της οδού Μπακατσέλου. Πόσο γόνιμα, εύστοχα και τρυφερά η Λένα και ο Σίμος προδιαθέτουν τον αναγνώστη για όσα θα διαβάσει στο εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου.  

«Η πόλη μας ενηλικιώθηκε προ πολλού, γερνάει για τα καλά μαζί μας, στολισμένη κατά καιρούς με υμνητικούς επαίνους για τα χαρίσματά της και απαξιωτικές γκρίνιες για τα κουσούρια της. Μα είτε χαμηλοτάβανη την πούμε (χαρακτηρισμός από τον συγγραφέα Γιώργο Σκαμπαρδώνη), είτε ηττημένη (χαρακτηρισμός από τον συγγραφέα Ισίδωρο Ζουργό), ευρύχωρη για τις αγάπες της ή ασφυχτικά στενάχωρη για τις καινούργιες ιδέες, περικαλέστατη αρχόντισσα ή μίζερη αρχοντοχωριάτα, όσοι την αγαπάμε και αποστρέφουμε το βλέμμα από τις ρυτίδες της έχουμε ένα χρέος. Να φέρουμε στην επιφάνεια δράματα βαθιά καταχωνιασμένα μέσα της, να καταγράψουμε όσα ανιστόρητα ανθρώπινα μας προσπερνούν, κρυφές γωνιές της αθησαύριστες και τα κάθε είδους χαλκεία και χαλκεύματα που εδώ και καιρό παραμελήθηκαν αγάνωτα.

»Για να πάψει να αποτελεί θολή εικόνα μιας αφηρημένης καθημερινής ματιάς, επιβάλλεται να γίνει το σοβαρό αντικείμενο της προσοχής μας. Νεκροί που δεν “έζησαν” ποτέ περιμένουν να τους ξεθάψουμε από τη σκόνη του χρόνου, να ζωντανέψουν χάρη στον τρόπο που θα τους αναστήσουμε. Τα μάτια τους γεμάτα θλίψη ή οργή ή απελπισία μας εκλιπαρούν: “Κάντε κάτι! Εσείς, τώρα”. Έχουν δίκιο, όλος ο χρόνος είναι τώρα. Οι flaneurs συγγραφείς βολτάρουν αναστοχαστικά στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, που ορίζεται από την πάνω πλατεία Αριστοτέλους και περιλαμβάνει την αποκάλυψη της Ρωμαϊκής Αγοράς, την αρχαία και εν πολλοίς ανεξερεύνητη Μεγαλοφόρο και, με κεντρικό σημείο αναφοράς την Παναγία Χαλκέων, τις παλαιότερες και σύγχρονες αστικές κυψέλες που βρίσκονται γύρω της και περικλείονται από τις οδούς Εγνατία, Ίωνος Δραγούμη, Κασσάνδρου και Ιασωνίδου. Εκεί που χτυπάει από πάντα η καρδιά της πόλης και συναντιέται το μακρινό χτες με το σήμερα. Ιστορίες παρωχημένες και σύγχρονες συναντιούνται απλά, αλλού συγκρούονται, εκπλήσσουν η μια την άλλη, διασταυρώνουν ξίφοι, ξύνουν παλιές πληγές, προσεύχονται μαζί για κοινό μέλλον, ταξινομούνται, χάριν ευκολίας της ανάγνωσης σε τρόπο κατά το δυνατόν χρονολογική σειρά των έτσι κι αλλιώς σκόρπιων σκέψεων και συναντήσεων των συγγραφέων με το παρελθόν και το τώρα της πόλης μας. 

»Η Θεσσαλονίκη συχνά δεν μας επιτρέπει να περάσουμε τα όριά της. Μας κρατάει φυλακισμένους και ελεγχόμενους σαν απαιτητική ερωμένη στις υπόγειες σήρραγές της, στις εναέριες διαδρομές της, στα μνημεία της, στα σύγχρονα πεζοδρόμια και τις πλατείες της. Ευλαβείς πιστούς, να τηρούμε το αποκλειστικό συμβόλαιο που έχουμε υπογράψει μαζί της».