Κυριάκος Μούρτζης: «Κι αν η σωστή γραμμή δεν είναι πάντα ίσια;»
Ο συγγραφέας του «Λίνε» και podcaster της ATHENS VOICE μιλά για τα παιδιά, τα «πρέπει» που μαθαίνουμε από μικροί κι εκείνες τις μικρές «καμπύλες» που μας βοηθούν να ανακαλύψουμε ποιοι είμαστε.
Ο Κυριάκος Μούρτζης, δημιουργός του podcast «Όταν το παιδί ζωγραφίζει», δάσκαλος εικαστικών και συγγραφέας, μιλά με αφορμή το παιδικό βιβλίο «Λίνε», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Key Books.
Κι αν τελικά δεν υπάρχει μία σωστή γραμμή; Στον κόσμο του Λίνε όλα είναι ίσια: οι δρόμοι, τα σπίτια, τα δέντρα, ακόμη και τα χαμόγελα. Μέχρι που μια μικρή καμπύλη εμφανίζεται εκεί που δεν θα έπρεπε και κάνει τον ήρωα της ιστορίας να κοιτάξει τον κόσμο λίγο διαφορετικά. Ο Κυριάκος Μούρτζηςξεκινά από αυτή την απλή εικόνα για να μιλήσει για κάτι πολύ μεγαλύτερο, την ανάγκη να μεγαλώνουμε χωρίς να στριμώχνουμε τον εαυτό μας σε καλούπια.
Με αφετηρία το νέο του βιβλίο«Λίνε» από τις εκδόσεις Key books αλλά και την καθημερινή του επαφή με τα παιδιά, ο συγγραφέας και podcaster της ATHENS VOICE μιλά για την περιέργεια που μπορεί τελικά να μας οδηγήσει εκεί όπου θέλουμε να είμαστε.
Κυριάκος Μούρτζης: Το παιδικό βιβλίο «Λίνε» και η ελευθερία να είμαστε ο εαυτός μας
― Μιλήστε μας για το νέο σας βιβλίο. Τι αποτέλεσε την έμπνευση και την αφορμή για την ιστορία του Λίνε;
Το «Λίνε» ξεκίνησε καθώς παρατηρούσα τους ανθρώπους γύρω μου. Στον δρόμο, στο λεωφορείο, στο μετρό. Ανθρώπους που μέσα στην καθημερινότητά τους είχαν συχνά μια ευθεία γραμμή για στόμα. Κι όσο τους παρατηρούσα, τόσο περισσότερο σκεφτόμουν πόσες «ευθείες» υπάρχουν τελικά στη ζωή μας. Πώς πρέπει να είμαστε, πώς πρέπει να φαινόμαστε, τι πρέπει να μας αρέσει, πώς πρέπει να προχωράμε. Κάπως έτσι γεννήθηκε ένας ολόκληρος κόσμος όπου όλα είναι ίσια. Τα σπίτια, οι δρόμοι, τα δέντρα, ακόμη και τα χαμόγελα. Και μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο ζει το Λίνε, μέχρι τη στιγμή που εμφανίζεται επάνω του μια μικρή καμπύλη. Η ιστορία συνδέεται φυσικά και με τα χρόνια που περνάω καθημερινά με παιδιά. Βλέπω πόσο ελεύθερα ξεκινούν να εκφράζονται και πόσο σταδιακά αρχίζουν ν’ αναζητούν γύρω τους το «σωστό». Το σωστό σχέδιο, το σωστό χρώμα, τη σωστή απάντηση. Ήθελα λοιπόν να γράψω μια ιστορία που να αφήνει χώρο σ’ εκείνη τη μικρή καμπύλη που μπορεί κάποια στιγμή να εμφανιστεί στη ζωή μας και να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε λίγο περισσότερο ποιοι είμαστε.
― Έχετε πει ότι τα παιδιά συχνά μας θυμίζουν πράγματα που εμείς οι ενήλικες έχουμε ξεχάσει. Υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που σας έχει μάθει κάποιο παιδί και τελικά πέρασε στο «Λίνε»;
Είναι κάτι που έχω δει να συμβαίνει ξανά και ξανά μέσα στην τάξη. Ένα παιδί μπορεί να τραβήξει μια γραμμή που δεν βγήκε όπως την είχε φανταστεί και, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, να τη μετατρέψει σε δρόμο, σε ουρά ενός ζώου, σε κύμα, σε ουρανό. Να την ακολουθήσει και να δει τι άλλο μπορεί να γίνει. Αυτό μου έχουν μάθει τα παιδιά: να αφήνω λίγο περισσότερο χώρο σ’ αυτό που προκύπτει στην πορεία. Κάπως έτσι βλέπω και την καμπύλη του Λίνε. Εμφανίζεται ξαφνικά και γίνεται η αφορμή για να ανακαλύψει κάτι καινούργιο για τον εαυτό του. Νομίζω αυτό είναι κάτι που θα ήθελα κι εγώ να κρατήσω από τα παιδιά. Την περιέργεια να ακολουθείς μια γραμμή, ακόμη κι όταν δεν ξέρεις από πριν πού θα σε πάει.
― Το «ίσια» στο βιβλίο δεν είναι απλώς μια γραμμή αλλά ένας ολόκληρος τρόπος σκέψης. Πόσο δύσκολο είναι, τελικά, να μεγαλώνουμε χωρίς να μας πείθουν ότι υπάρχει ένας «σωστός» τρόπος να είμαστε, να φαινόμαστε ή να αισθανόμαστε;
Νομίζω ότι από πολύ νωρίς αρχίζουμε να συναντάμε μικρές οδηγίες για το ποιοι «πρέπει» να είμαστε. Κάποιες λέγονται δυνατά και κάποιες περνούν μέσα από εικόνες, προσδοκίες, πρότυπα και καθημερινές συμπεριφορές. Κι όσο μεγαλώνουμε, πολλές από αυτές γίνονται τόσο οικείες, που κάποια στιγμή μπορεί να ξεχάσουμε να αναρωτηθούμε αν μας ταιριάζουν πραγματικά. Γι’ αυτό στο βιβλίο επέλεξα την ευθεία. Είναι απλή, τακτοποιημένη, προβλέψιμη. Μέχρι που εμφανίζεται μια μικρή καμπύλη και το Λίνε αρχίζει να αναρωτιέται τι του αρέσει, τι το κάνει να χαμογελά, ποια είναι τελικά η δική του γραμμή. Αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά. Χώρο για να γνωρίσουν τον εαυτό τους, να δοκιμάσουν, να αλλάξουν γνώμη, να ανακαλύψουν όσα τα κάνει να χαμογελούν και να νιώσουν ότι η δική τους γραμμή έχει χώρο να υπάρχει.
― Στα podcasts σας στην ATHENS VOICE, μέσα από τη σειρά «Όταν το παιδί ζωγραφίζει», μιλάτε για πράγματα όπως την αυτοπεποίθηση, τα χρώματα και τον τρόπο που τα παιδιά βλέπουν τον κόσμο. Τελικά, τι σας αποκαλύπτει περισσότερο ένα παιδί: αυτό που λέει ή αυτό που ζωγραφίζει;
Και τα δύο. Μια ζωγραφιά μπορεί να δώσει μια υπέροχη αφορμή για να μπούμε στον κόσμο ενός παιδιού. Την πραγματική ιστορία της όμως μπορεί να την πει μόνο εκείνο. Αυτό είναι κάτι που προσπαθώ να εξηγήσω και μέσα από το podcast, γιατί ως ενήλικες έχουμε συχνά μεγάλη ανάγκη να αποκωδικοποιούμε τις παιδικές ζωγραφιές. Ένα μεγάλο σπίτι, ένα μαύρο χρώμα, μια φιγούρα που λείπει και αμέσως ψάχνουμε τι «σημαίνει». Προσπαθούμε να κάνουμε μια μικρή «διάγνωση», ίσως για να κατευνάσουμε ένα δικό μας άγχος ή για να επιβεβαιώσουμε κάτι που ήδη υποψιαζόμαστε. Εμένα με ενδιαφέρει περισσότερο η στιγμή που θα καθίσω δίπλα στο παιδί και θα του πω: «Θες να μου πεις γι’ αυτό;». Εκεί η ζωγραφιά γίνεται αφορμή για αφήγηση. Και πολλές φορές το παιδί θα σου πει μια ιστορία που δεν θα μπορούσες ποτέ να έχεις μαντέψει κοιτάζοντας μόνο το χαρτί. Μια αφήγηση που μπορεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να ανατρέψει όλες τις ερμηνείες που είχε ήδη φτιάξει ο ενήλικας στο μυαλό του.
― Ποια είναι η προσωπική σας καμπύλη; Υπάρχει κάτι στη ζωή ή στην πορεία σας που κάποτε θεωρήσατε απόκλιση από την ευθεία, αλλά σήμερα καταλαβαίνετε ότι τελικά ήταν αυτό που σας έφερε εκεί που θέλατε να είστε;
Ολόκληρη η επαγγελματική μου διαδρομή είναι μια μεγάλη καμπύλη. Σπούδασα τέχνες, πέρασα από διαφορετικούς επαγγελματικούς χώρους, από τη μετάφραση και τη διαφήμιση, και κάποια στιγμή βρέθηκα μέσα σε ένα δημοτικό σχολείο να διδάσκω εικαστικά. Εκεί άρχισαν σιγά σιγά να ενώνονται όλα. Η ζωγραφική, τα παιδιά, η εκπαίδευση, οι ιστορίες, η συγγραφή. Σήμερα γράφω παιδικά βιβλία και μέσα από το podcast μιλάω για το παιδικό σχέδιο, οπότε, κοιτάζοντας προς τα πίσω, βλέπω ότι πράγματα που κάποτε έμοιαζαν με διαφορετικές διαδρομές τελικά ανήκαν στην ίδια γραμμή. Και αυτή είναι η δική μου καμπύλη: χρειάστηκε να περάσω από αρκετά σημεία μέχρι να καταλάβω ποια πράγματα θέλω να χωρούν μαζί στη ζωή μου.
― Σχέδια για επόμενο βιβλίο;
Υπάρχουν ήδη ιδέες και ιστορίες που περιμένουν τη σειρά τους. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να συνεχίσω να γράφω για θέματα που βοηθούν τα παιδιά να κοιτάζουν λίγο πιο πέρα από τον εαυτό τους. Τον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα τους, τον κόσμο γύρω τους, όσα συμβαίνουν στην κοινωνία και στον πλανήτη που μοιραζόμαστε. Υπάρχει μάλιστα μια ιστορία που έχει αρχίσει να παίρνει πιο συγκεκριμένη μορφή. Περισσότερα όμως δεν θα πω ακόμη. Μου αρέσει να κρατάω και κάτι ως έκπληξη μέχρι να έρθει η κατάλληλη στιγμή.
Ο συγγραφέας του «Λίνε» και podcaster της ATHENS VOICE μιλά για τα παιδιά, τα «πρέπει» που μαθαίνουμε από μικροί κι εκείνες τις μικρές «καμπύλες» που μας βοηθούν να ανακαλύψουμε ποιοι είμαστε.
Η Ισπανίδα συγγραφέας και εικονογράφος μιλά στην Athens Voice με αφορμή την ελληνική έκδοση του παιδικού βιβλίου «Το Μεγάλο Τιγράκι» (εκδόσεις Key Books)
22°
