10 (ελληνικά) βιβλία τρόμου για να διαβάσετε αυτό το Χαλογουίν

Η «γνωριμία» μου με τη λογοτεχνία τρόμου έγινε μέσω των «Ιστοριών Μυστηρίου και Φαντασίας» του Έντγκαρ Άλαν Πόε. Όπως τόσοι άλλοι, πολλοί από τους οποίους αργότερα έγιναν συγγραφείς, μαγεύτηκα με την κατάρα του «Οίκου των Άσερ», τη μαύρη γάτα που μυστηριωδώς «χτίστηκε» μαζί με το πτώμα μιας γυναίκας στον τοίχο του κελαριού, νιαουρίζοντας και προδίδοντας τον δολοφόνο-αφεντικό της, ακριβώς τη στιγμή που η αστυνομία ερευνά το σπίτι του για την αγνοούμενη γυναίκα, τον «αδελφοκτόνο» στο «Βαρέλι του Αμοντιλάδο» και τη δίνη που έκανε τα μαλλιά του ψαρά να ασπρίσουν, στην «Κάθοδο στο Μάελστρομ». Αργότερα, ανακάλυψα κι άλλους παρόμοιους συγγραφείς, μεταξύ των οποίων τον Άρθουρ Μάχεν, τον Άμπροουζ Μπιρς, τη Σάρλοτ Πέρκινς Γκίλμαν, τον Ουάσινγκτον Ίρβινγκ, τον Ναθάνιελ Χόθορν στον «Νεαρό Γκούντμαν Μπράουν», τον Γκυ ντε Μωπασσάν στον «Εξαποδώ», τη Φλάνερι Ο' Κόνορ, τη Σίρλεϊ Τζάκσον και, βέβαια, τον Χ. Φ. Λάβκραφτ, με το Νεκρονομικόν και τον σύνθετο μύθο του Κθούλου. Εγώ συνέχισα γράφοντας και κυκλοφορώντας μια συλλογή διηγημάτων τρόμου, το «Επτά μέρες στην κόλαση» (εκδ. Ιωλκός), που αποτελεί, εν μέρει, έναν φόρο τιμής σε αυτό το είδος που αγάπησα ως έφηβος και ως φοιτητής. Μια δεκαετία πριν, όταν έγραφα και επεξεργαζόμουν τα κείμενα της συλλογής, δεν υπήρχε κάποιο παράδειγμα στην ελληνική λογοτεχνία που να προσομοιάζει το ύφος του βιβλίου μου. Όταν, όμως, κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2026, υπήρχαν τουλάχιστον δέκα ακόμα παραδείγματα βιβλίων από νέους συγγραφείς —μεταξύ 35 και 45 ετών— που κυκλοφόρησαν από το 2014 μέχρι σήμερα. Οι επιρροές αυτές, που με έκαναν να γράψω μια συλλογή με διηγήματα τρόμου, είχαν παρόμοιο αντίκτυπο και σε άλλους, δημιουργώντας σχεδόν μια νέα τάση μεταξύ συγγραφέων της γενιάς μου. Με αφορμή τις ημέρες που διανύουμε (με το Χαλογουίν στις 31 Οκτωβρίου να πλησιάζει), αυτά είναι 10 παραδείγματα τέτοιων βιβλίων που μπορείτε να διαβάσετε, για να μπείτε στο πνεύμα της εποχής:

10 (ελληνικά) βιβλία τρόμου για να διαβάσετε αυτό το Χαλογουίν

1. «Γκιακ» (2014), του Δημοσθένη Παπαμάρκου (Εκδόσεις Αντίποδες / Εκδόσεις Πατάκη)

Η συλλογή διηγημάτων «Γκιακ» του Δημοσθένη Παπαμάρκου, που κυκλοφόρησε αρχικά το 2014 από τις εκδόσεις Αντίποδες και από το 2020 κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, είναι ίσως το πρώτο βιβλίο που μπορεί να συγκαταλεχθεί σε αυτή τη νέα τάση. Σχεδόν λαογραφικό στην υφή του, το βιβλίο δεν ασχολείται με τον μεταφυσικό τρόμο —αν εξαιρέσουμε το διήγημα «Ταραραρούρα»— αλλά με ιστορίες πολέμου, φόνων, ξενιτεμού και κοινωνικής περιθωριοποίησης. 

Το «Γκιακ» εστιάζει σε βιώματα στρατιωτών από τη Μικρασιατική Εκστρατεία και στην ηθική της βίας στα αρβανιτοχώρια, πολλές φορές χρησιμοποιώντας λέξεις και εκφράσεις που χρησιμοποιούνται από ανθρώπους που ανήκουν στην αρβανίτικη μειονότητα —τρανό παράδειγμα είναι η λέξη «γκιακ» που εμφανίζεται στον τίτλο και σημαίνει «αίμα» ή «εκδίκηση». Μεταξύ των διηγημάτων, ξεχωρίζει το «Νόκερ», που είναι το τελευταίο και εκτενέστερο της συλλογής.

2. «Παγανιστικές δοξασίες της θεσσαλικής επαρχίας» (2017), του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (Εκδόσεις Αντίποδες)

Το λογοτεχνικό ντεμπούτο του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη, «Παγανιστικές δοξασίες της θεσσαλικής επαρχίας», εξαιτίας του τίτλου του, αγοράστηκε από πολλούς που νόμιζαν πως επρόκειτο για πραγματεία και όχι για μυθοπλασία, και συγκεκριμένα για συλλογή διηγημάτων τρόμου. Στην πραγματικότητα, το βιβλίο του γεννημένου στη Λάρισα και μεγαλωμένου στην Καρδίτσα συγγραφέα είναι επηρεασμένο από τη θεσσαλική προφορική παράδοση μύθων και δοξασιών, που έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα. Χωρίς το είδος του έργου να διευκρινίζεται πουθενά στο εξώφυλλο, η περίληψη στο οπισθόφυλλο αναφέρει ότι: «Αυτή η συλλογή από καινοφανείς δοξασίες και παραδόσεις αποκαλύπτει κάτω από το δέρμα της σύγχρονης ζωής τη μυθική φύση της ελληνικής υπαίθρου. Από το Πήλιο μέχρι τα Άγραφα κι από τον Δομοκό μέχρι τον Όλυμπο, χαράσσεται ξανά ο χάρτης μιας άλλης, σκοτεινής Θεσσαλίας». Το βιβλίο έγινε μπεστ σέλερ και βοήθησε στο να ξεκινήσει επίσημα αυτό το νέο κύμα λογοτεχνίας τρόμου, που φαίνεται να αφορά μεγάλη μερίδα του αναγνωστικού κοινού.

3. «Κακό ανήλιο» (2024), του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (Εκδόσεις Ίκαρος)

Εξαιτίας, ίσως, της μακροχρόνιας σχέσης των εκδόσεων Ίκαρος με την ποίηση, η συλλογή του Κωνσταντίνου Δομηνίκ, «Κακό ανήλιο», με δώδεκα διηγήματα τρόμου, χαρακτηρίζεται από μία ονειρική και σχεδόν λυρική διάθεση και —στα σημεία που χρειάζεται— γλωσσικά ιδιώματα από τις περιοχές απ’ όπου προέρχονται οι μύθοι που περιγράφει. 

Ισορροπώντας και πάλι ανάμεσα στη λαογραφία και τη μυθοπλασία, το έργο περιγράφει έναν αλλόκοτο κόσμο στοιχειωμένο από πλάσματα της «άλλης» μεριάς, που συναντιούνται και αλληλεπιδρούν με καθημερινούς ανθρώπους, άλλοτε προκαλώντας συνταρακτικές καταστροφές κι άλλοτε παρήγορα θαύματα. Η συλλογή κυκλοφόρησε το 2024, όταν το είδος της συγκεκριμένης λογοτεχνίας στην Ελλάδα είχε ήδη αρχίσει να καθιερώνεται και να έχει μεγάλη ανταπόκριση από το αναγνωστικό κοινό.

4. «De Mysteriis» (2024), του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (Εκδόσεις Αντίποδες)

Μετά την επιτυχία που γνώρισαν οι «Παγανιστικές δοξασίες της θεσσαλικής επαρχίας» και οι «Γυναίκες που επιστρέφουν» (μια συνεργασία με τον χαράκτη Φώτη Βάρθη), ο Χρυσόστομος Τσαπραΐλης επανήλθε, ακριβώς την εποχή της ωρίμανσης του είδους που βοήθησε να καθιερωθεί, με την τρίτη συλλογή διηγημάτων του, το «De Mysteriis». Σε αντίθεση με τα προηγούμενα βιβλία, το «De Mysteriis» ανήκει ξεκάθαρα στο είδος της μυθοπλασίας, με διηγήματα εκτενέστερα και πιο ολοκληρωμένα, που φέρνουν στον νου περισσότερο κάτι από Χούλιο Κορτάσαρ ή Σίρλεϊ Τζάκσον (της οποίας τη συλλογή «Η λοταρία και άλλες ιστορίες» έχει μεταφράσει στα ελληνικά, για λογαριασμό των εκδόσεων Μεταίχμιο). Επίσης, εδώ η δράση μεταφέρεται στα Βαλκάνια και στην Αθήνα, χρησιμοποιώντας παρόμοιες τεχνικές προκειμένου να μετατρέψει οικεία μέρη σε τόπους όπου καραδοκούν το μυστήριο και ο μεταφυσικός κίνδυνος.

5. «Ο άλιωτος και άλλες ιστορίες με βρυκόλακες» (2024) (Συλλογικό, ανθολόγηση: Γιώργος Θάνος, Εκδόσεις Ροές)

Η συλλογή διηγημάτων «Ο άλιωτος και άλλες ιστορίες με βρικόλακες» είναι μια συνεργασία μεταξύ του επιμελητή Κώστα Σεργιανού και του συγγραφέα Γιώργου Θάνου, που έχει κάνει την ανθολόγηση των διηγημάτων και έχει γράψει τον πρόλογο της συλλογής. Καλύπτοντας μια περίοδο από τα μέσα του 19ου αιώνα ως και τον Μεσοπόλεμο, το βιβλίο αυτό ερευνά την ιστορία ενός λογοτεχνικού είδους που παραγκωνίστηκε από τους έγκριτους κριτικούς της εποχής και, συλλέγοντας δείγματα διηγημάτων τρόμου από αναγνωρισμένους συγγραφείς, επιχειρεί να σκιαγραφήσει τις συνήθειες και τους φόβους των ανθρώπων εκείνη την εποχή.

Μεταξύ των συγγραφέων που συμπεριλαμβάνονται στη συλλογή αυτή, η οποία εστιάζει στον μύθο του βρικόλακα, βρίσκονται οι Άγγελος Κοσμής, Ιωάννης Κονδυλάκης, Δημήτριος Αινιάνος, Ανδρέας Αβούρης, Ιάκωβος Πολυλάς, Κώστας Πασαγιάννης και Αχιλλέας Παράσχος. Ο βρικόλακας (εναλλακτικά βουρβόλακας ή βουρκόλακας) είναι ένα πλάσμα δαιμονισμένο, που από τη μία δεν είναι ζωντανό και από την άλλη δεν μπορεί να πεθάνει, και μετατρέπει σε βρικόλακες όσους «τσιμπάει» για να τραφεί με το αίμα τους. Το ενδιαφέρον της συλλογής έγκειται στο ότι βλέπουμε τον συγκεκριμένο μύθο μέσα από την ελληνική παράδοση: πράγμα σπάνιο και πολύτιμο για τους φαν του είδους.

6. «Η χτυπημένη και άλλες ιστορίες με φαντάσματα» (2025) (Συλλογικό, ανθολόγηση: Γιώργος Θάνος, Εκδόσεις Ροές)

Η «Χτυπημένη και άλλες ιστορίες με φαντάσματα» αποτελεί τη συνέχεια της συλλογής «Ο άλιωτος και άλλες ιστορίες με βρικόλακες», από τις εκδόσεις Ροές, σε επιμέλεια Κώστα Σεργιανού και ανθολόγηση και επίμετρο Γιώργου Θάνου. Εδώ συγκαταλέγονται ιστορίες με φαντάσματα, μεταξύ άλλων, των Άγγελου Κοσμή, Αλέξανδρου Μωραϊτίδη, Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (που έχει γράψει το ομώνυμο διήγημα «Η χτυπημένη»), Ανδρέα Καρκαβίτσα, Δημοσθένη Βουτυρά, Κωνσταντίνου Π. Καβάφη, Ναπολέοντα Λαπαθιώτη και Αλέξανδρου Πολυχρονάκη. Οι ιστορίες υπερφυσικού τρόμου, που ενυπάρχουν στην ελληνική παράδοση από την αρχαιότητα, αντιμετωπίστηκαν την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης στην Ελλάδα με περιφρόνηση, καθώς, σε αντίθεση με χώρες όπως η Αγγλία, όπου ο πνευματικός κόσμος έβρισκε προβληματική την «απομάγευση» της κοινωνίας, στη χώρα μας, όπου η εξέλιξη προχωρούσε με αργούς ρυθμούς, φαίνεται πως όλοι έσπευσαν να αγκαλιάσουν τον εκσυγχρονισμό, ακόμη κι αν αυτό προϋπέθετε τη θυσία της λαογραφικής παράδοσης του τόπου. Και οι δύο συλλογές βοήθησαν να «ενταχθεί» αυτό το νέο κύμα λογοτεχνίας τρόμου στη λογοτεχνική μας παράδοση, η οποία τελικά δεν υστερεί σε παραδείγματα ιστοριών τρόμου.

7. «Ο μεσημεράς» (2026), του Ηλία Φουντούλη (Εκδόσεις Κλειδάριθμος)

Ο «Μεσημεράς» του κωμικού και συγγραφέα Ηλία Φουντούλη είναι το πρώτο μυθιστόρημα-θρίλερ που συγκαταλέγεται σε αυτή εδώ τη λίστα. Πρόκειται επίσης για το πρώτο μυθιστόρημα του συγγραφέα, η ιστορία του οποίου συνδυάζει τη νοσταλγία της δεκαετίας του ’90 με έναν παλιό ελληνικό αστικό μύθο, που μεταφέρεται στόμα με στόμα, από γενιά σε γενιά. Το έργο διαδραματίζεται σε ένα ορεινό χωριό της Αρκαδίας, το καλοκαίρι του 1993, όπου μια παρέα παιδιών, που περνάει τα καλοκαίρια της εκεί από τότε που γεννήθηκε, έρχεται αντιμέτωπη με ένα μυθικό πλάσμα της λαϊκής δοξασίας, που υποτίθεται πως απειλεί όσα παιδιά δεν κοιμούνται το μεσημέρι. Αν και ανήκει στο είδος της λογοτεχνίας τρόμου, το μυθιστόρημα του Φουντούλη διαθέτει πολλά χιουμοριστικά στοιχεία.

8. «Βρίκελοι» (2026), του Γιώργου Χωματηνού (Εκδόσεις Κίχλη)

Ξεκινώντας με ένα κεφάλαιο σε κρητική διάλεκτο —με την απαραίτητη μετάφραση στην καθομιλουμένη από κάτω—, το μυθιστόρημα του Γιώργου Χωματηνού μιλάει για ένα διαφορετικό είδος βρικολάκων (ή βρίκελων, όπως τους αποκαλεί) από αυτό που έχουμε συνηθίσει, από τον Μπραμ Στόκερ μέχρι το «Twilight». Η υπόθεση διαδραματίζεται σε ένα μικρό, αχαρτογράφητο χωριό «που δεν έχει κοιμητήριο», το 1958, όπου μια μέρα φτάνει μια σαραβαλιασμένη άμαξα με ένα αλλόκοτο μπουλούκι. Καθώς η ιστορία εκτυλίσσεται, συνειδητοποιούμε ότι οι περιπλανώμενοι επισκέπτες είναι οι «βρίκελοι» που αναφέρονται στον τίτλο και έχουν έρθει για να εκπληρώσουν μια παλιά προφητεία, ενώ, σχεδόν ανεπαίσθητα, η πλοκή μεταφέρεται από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 στο σήμερα και από το μικρό χωριό στην Κυψέλη. Ο Χωματηνός δανείζεται στοιχεία από τη λαϊκή παράδοση και τους μύθους για να μιλήσει τελικά για την ανθρώπινη εμπειρία και, παραδόξως, για το σήμερα.

9. «Άμα είναι να καεί» (2026), του Κρίστοφερ Κινγκ (Μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Εκδόσεις Δώμα)

Ο συγγραφέας του «Ηπειρώτικου μοιρολογιού» (2018), Κρίστοφερ Κινγκ, που πριν από μερικά χρόνια εγκατέλειψε τη γενέτειρά του, τη Βιρτζίνια των Ηνωμένων Πολιτειών, για να εγκατασταθεί μόνιμα στην Κόνιτσα της Ηπείρου και να κάνει αυτό που αγαπά περισσότερο, δηλαδή να συλλέγει σπάνιους δίσκους με παραδοσιακή μουσική από τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, έκανε την πρώτη του απόπειρα στον χώρο της λογοτεχνίας με τη φωκνεριανή νουβέλα «Άμα είναι να καεί». Το βιβλίο περιγράφει μια κατάρα που πέφτει σε ένα μικρό χωριό έξω από τα Γρεβενά και συγκεκριμένα στην οικογένεια ενός κατοίκου του, του Χαραλάμπη. Αν και γραμμένο στα αγγλικά και μεταφρασμένο στα ελληνικά από τη Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, το βιβλίο του Κινγκ ανήκει δικαιωματικά σε αυτή τη λίστα, καθώς ο συγγραφέας έχει δικά του βιώματα από τα μέρη όπου διαδραματίζεται η ιστορία και, ως λαογράφος, γνωρίζει τις λαϊκές παραδόσεις και δοξασίες, ίσως καλύτερα κι από έναν Έλληνα. Επηρεασμένος από συγγραφείς όπως η Φλάνερι Ο' Κόνορ, ο Κινγκ δημιουργεί μια γοτθική ατμόσφαιρα, όπου ο τρόμος δεν προκύπτει μόνο από αυτά που συμβαίνουν, αλλά και από το ίδιο το περιβάλλον, που φαντάζει εχθρικά προσκείμενο και συχνά απειλητικό απέναντι στους χαρακτήρες.

10. «Ο βουρκόλακας και άλλα μορμολύκεια» (2026) (Συλλογικό, μτφρ. Δημήτρης Λογοθέτης, επιμέλεια: Λένια Μαζαράκη, Εκδόσεις Έρμα)

Η συλλογή διηγημάτων «Ο βουρκόλακας και άλλα μορμολύκεια» μπορεί να μην περιλαμβάνει ούτε μία ελληνική ιστορία τρόμου, όμως έρχεται να επιβεβαιώσει αυτή τη γενικότερη στροφή προς τη λογοτεχνία τρόμου του 19ου αιώνα που παρατηρείται στην ελληνική βιβλιοπαραγωγή τα τελευταία χρόνια. Με κλασικά και άλλα, όχι τόσο γνωστά, διηγήματα του Τζον Πολιντόρι, του Λόρδου Βύρωνα, του Τζέιμς Πώλινγκ, του Ρόμπερτ Σάντισον και άλλων, το βιβλίο αυτό μάς μεταφέρει στην εποχή του Ρομαντισμού, όταν το συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος παρήγαγε τα μεγαλύτερα διαμάντια του. Με ένα επίμετρο από τον ανεξάρτητο κριτικό Μόνταγκιου Σάμερς, που ασχολήθηκε ιδιαιτέρως με τη λογοτεχνία τρόμου, το βιβλίο αυτό είναι απαραίτητο ανάγνωσμα για όσους ενδιαφέρονται για το είδος του τρόμου γενικότερα και τη βιβλιογραφία σχετικά με τους βρικόλακες ειδικότερα.