Οι πολιτικές ανατροπές σε Ουγγαρία και Σερβία και τα νέα δεδομένα που δημιουργούν
Η ήττα του Βούτσιτς στη Σερβία, μετά την εκλογική ανατροπή του Όρμπαν στην Ουγγαρία, δημιουργεί ένα σημαντικό ρήγμα σε δύο συστήματα εξουσίας που καλλιέργησαν προνομιακές σχέσεις με τη Μόσχα. Για την Ευρώπη ανοίγει μια δυνατότητα στρατηγικής ανασύνταξης. Για το Κρεμλίνο περιορίζεται η βεβαιότητα ότι οι πολιτικές του προσβάσεις στην ευρωπαϊκή ήπειρο μπορούν να επιβιώνουν επ’ αόριστον, προστατευμένες πίσω από την εθνικιστική ρητορική και τον έλεγχο των θεσμών.
Στη Βουδαπέστη και στο Βελιγράδι δοκιμάστηκε η ίδια πολιτική συνταγή: συγκέντρωση εξουσίας στο εσωτερικό, προνομιακές σχέσεις με τη Μόσχα στο εξωτερικό. Ο Όρμπαν αξιοποίησε τη συμμετοχή της Ουγγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση για να παρεμποδίζει αποφάσεις που έθιγαν τη Ρωσία και ενίσχυαν την Ουκρανία. Μετέτρεψε την ευρωπαϊκή ιδιότητα σε διαπραγματευτικό όπλο μιας εξουσίας που συγκρουόταν με τις αρχές της ίδιας της Ένωσης. Η πολιτική του συνδύαζε τα οφέλη της συμμετοχής με τη συστηματική υπονόμευση της κοινής ευρωπαϊκής στάσης.
Στη Σερβία, το διακύβευμα αφορά τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό μιας χώρας κρίσιμης για ολόκληρη τη βαλκανική ισορροπία. Η αλλαγή εξουσίας δημιουργεί προϋποθέσεις επανεκκίνησης. Θα ήταν, ωστόσο, πολιτικά επιπόλαιο να θεωρηθεί ήδη συντελεσμένη γεωπολιτική μετατόπιση. Η φοιτητική κινητοποίηση συγκροτήθηκε γύρω από τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και την αποκατάσταση του κράτους δικαίου. Αυτές οι διεκδικήσεις συναντούν τον πυρήνα της ευρωπαϊκής προοπτικής, αφήνουν όμως ανοιχτές κρίσιμες επιλογές εξωτερικής πολιτικής.
Για το Κρεμλίνο, μια περιοχή με ανοιχτούς εθνικούς ανταγωνισμούς, εύθραυστους θεσμούς και αβέβαιη ευρωπαϊκή προοπτική προσφέρει πεδίο πολιτικής αξιοποίησης. Η στρατηγική αξία των Βαλκανίων βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα μεταφοράς εντάσεων στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Κάθε εκκρεμότητα μπορεί να γίνει μέσο πίεσης. Κάθε ενεργειακή εξάρτηση μπορεί να αποκτήσει πολιτικό αντίτιμο. Κάθε αναζωπύρωση εθνικισμού μπορεί να απομακρύνει την περιοχή από τη συνεργασία και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Εδώ αναμετριέται η Ευρώπη με τις δικές της ευθύνες. Η διεύρυνση απαιτεί να αντιμετωπιστεί ως στρατηγική επένδυση στην ασφάλεια της ηπείρου. Όσο η ένταξη παραμένει μια υπόσχεση χωρίς ορατό ορίζοντα, η ευρωπαϊκή επιρροή υποχωρεί και η Μόσχα αποκτά περιθώρια να αξιοποιεί την απογοήτευση των βαλκανικών κοινωνιών. Χρειάζεται σαφής διαδρομή ένταξης, με αυστηρούς όρους, συγκεκριμένα οφέλη και δεσμεύσεις που θα τηρούνται και από τις δύο πλευρές.
Η Ευρώπη οφείλει να εγκαταλείψει την πολιτική των εκπτώσεων απέναντι σε ηγεσίες που επικαλούνται τη σταθερότητα για να διαιωνίζουν την εξουσία τους. Η στήριξη στους ανεξάρτητους θεσμούς, στην ελεύθερη ενημέρωση και στις κοινωνικές δυνάμεις που απαιτούν λογοδοσία αποτελεί επένδυση με στρατηγικό βάθος. Γιατί μια χώρα με ισχυρή δημοκρατία διαθέτει περισσότερες άμυνες απέναντι στις εξωτερικές εξαρτήσεις και λιγότερα περιθώρια να μετατραπεί σε όχημα ρωσικής επιρροής.
Η Ελλάδα έχει κάθε συμφέρον να στηρίξει αυτή τη μετατόπιση, με πολιτικές πρωτοβουλίες, ενεργειακές διασυνδέσεις και σταθερή προσήλωση στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της περιοχής.
Από τη Βουδαπέστη ως το Βελιγράδι, οι κάλπες άνοιξαν ένα παράθυρο ευκαιρίας. Η Ευρώπη καλείται τώρα να του δώσει στρατηγικό βάθος. Γιατί η ουσιαστική ήττα του Πούτιν στα Βαλκάνια θα έρθει όταν η Μόσχα χάσει τη δυνατότητα να μετατρέπει τις εξαρτήσεις σε επιρροή και τις εθνικές εκκρεμότητες σε όπλα κατά της ευρωπαϊκής συνοχής.
Μήνυμα προς την Τουρκία και τη Λιβύη έστειλαν από τον ΟΗΕ η Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κύπρος, η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
15°
