Αστυνομία, ταυτότητα

Το σημείο όπου η προσωπική ηθική και το καθήκον βρίσκονται αντιμέτωπα· να ο τόπος που κατοικεί η καινούργια ταινία του Ρουμάνου Κορνέλιου Πορουμπόιου, σκηνοθέτη του πολυβραβευμένου “12:08 East of Bucharest”. Ο ήρωάς του, ένας νεαρός αστυνομικός σε μια επαρχιακή πόλη της Ρουμανίας, προχωρά αργά αλλά σταθερά προς μια αναπόφευκτη προσωπική κρίση στην προσπάθειά του να φέρει το νόμο στο μέτρο της δικής του ηθικής. Αποστολή του είναι να παρακολουθεί ένα μαθητή που καπνίζει μαριχουάνα και να οργανώσει τη σύλληψή του, όμως ο Κρίστι αδυνατεί να δει πώς ένα δυο τσιγάρα αξίζουν ως τιμωρία μερικά χρόνια στη φυλακή και ένα στίγμα που πιθανότατα θα καταστρέψει μια ζωή.

Κανείς από τους ανώτερούς του, εντούτοις, δεν δείχνει να έχει την παραμικρή  αμφιβολία για τον τρόπο που οφείλει να λειτουργήσει, κανείς δεν νιώθει ότι η ελαστικότητα είναι μια ιδιότητα που μπορεί να χαρακτηρίζει την εφαρμογή του νόμου. Από την άλλη, οι δισταγμοί του Κρίστι μεγεθύνονται και παίρνουν σχήμα στη διάρκεια του φιλμ με τον ίδιο αργόσυρτο, απόλυτα αληθινό τρόπο που εξελίσσεται και η αστυνομική του «έρευνα». Η  ελαφρά του ανησυχία για την ορθότητα των όσων προστάζει το καθήκον του δεν τολμά αρχικά να εκφραστεί με λέξεις, παρά μόνο με την άρνησή του να φέρει γρήγορα την υπόθεση εις πέρας, τη δυστοκία του να παρουσιάσει στον εισαγγελέα ή το διοικητή του τα αποτελέσματα που επιθυμούν.

Ο Κρίστι δείχνει να είναι ο μόνος που μοιάζει ξύπνιος σε μια πόλη που σχεδόν υπνοβατεί, ναρκωμένη ακόμη από τη συνήθεια, τη νοοτροπία, την πίστη και την τυφλή υπακοή σε κανόνες που, αν και δεν έχουν λόγο ύπαρξης σε μια νέα εποχή, κανείς δεν δείχνει διατεθειμένος να τους αμφισβητήσει. Μπορεί το καθεστώς της «χρυσής εποχής» του Τσαουσέσκου να αποτελεί μακρινό παρελθόν στη Ρουμανία του φιλμ, όμως το πνεύμα της δείχνει να επιβιώνει στην άκαμπτη συμπεριφορά, στην ασφυκτική γραφειοκρατία, στη σθεναρή άρνηση μιας κοινωνίας να αποδεχτεί την αλλαγή, να αφεθεί στο καινούργιο.

Η τύχη όσων ελπίζουν –εις μάτην, σύμφωνα με το φιλμ– ότι ο κόσμος γύρω τους μπορεί να προχωρήσει προς τα εμπρός με τους ρυθμούς που θα όφειλε, θα κινηματογραφηθεί με συγκλονιστικό τρόπο από τον Πορουμπόιου σε μια σκηνή που κορυφώνει την ιστορία και τεντώνει τη μέχρι τότε χαλαρή αφηγηματική δομή του φιλμ σαν το μυ ενός χεριού που υψώνεται για να χτυπήσει μια γροθιά. Το φινάλε μεταμορφώνει τη γοητευτική αλλά ράθυμη  ατμόσφαιρα της ταινίας σε μια εμπειρία που είναι μαζί ηλεκτρισμένη και σουρεαλιστική, μια σκηνή ανθολογίας, αληθινά τεταμένη. Όχι όπως την περιμένετε από ένα αστυνομικό θρίλερ, μια που η κορύφωση αντί για καταδιώξεις ή πυροβολισμούς αρκείται σε τρεις άντρες που διαβάζουν ορισμούς από ένα λεξικό, κάτι που πιθανότατα δεν ακούγεται ιδιαίτερα συναρπαστικό, αλλά που στην περίπτωση του φιλμ κυκλώνει με τον καλύτερο τρόπο μία από τις βασικές θεματικές του: τη δύναμη των λέξεων, τη δυνατότητά τους να αποκρύπτουν την αλήθεια ακόμη κι όταν θεωρητικά την περιγράφουν και το πώς η κατά γράμμα ανάγνωση ενός βιβλίου, ή της ίδιας της ζωής, σε οδηγεί συχνά στα πιο λάθος κι επώδυνα συμπεράσματα...