Banksy: Το μυστικό επιχειρηματικό δίκτυο πίσω από τα έργα που αξίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια
Ο μυστηριώδης street artist Banksyέχει δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο επιχειρηματικό δίκτυο γύρω από το έργο του, το οποίο λειτουργεί παράλληλα με την παραδοσιακή αγορά τέχνης, σύμφωνα με στοιχεία εταιρικών καταχωρίσεων και πληροφορίες από παράγοντες της αγοράς.
Τα έργα του Banksy έχουν δημιουργήσει περίπου 248,8 εκατομμύρια δολάρια σε πωλήσεις στη λεγόμενη δευτερογενή αγορά από το 2015 μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την εταιρεία έρευνας της αγοράς τέχνης ArtTactic. Η δευτερογενής αγορά αφορά τη μεταπώληση έργων μετά την αρχική πώλησή τους.
Παρά τα υψηλά ποσά που διακινούνται, ο ίδιος ο καλλιτέχνης λαμβάνει μόνο ένα μικρό ποσοστό μέσω των δικαιωμάτων που προβλέπει η βρετανική νομοθεσία. Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές της αγοράς τέχνης, ο Banksy πραγματοποιεί πλέον ιδιωτικές πωλήσεις σε επιλεγμένους συλλέκτες, αποφέροντας άμεσα έσοδα εκατομμυρίων.
Ένα δίκτυο εταιρειών γύρω από τον Banksy
Έρευνα του Reuters εντόπισε επτά εταιρείες που συνδέονται άμεσα με τον Banksy, καθώς και δύο ακόμη επιχειρήσεις που σχετίζονται με τον καλλιτέχνη μέσω δικηγόρων ή λογιστών του.
Κεντρικό ρόλο στο δίκτυο αυτό έχει η εταιρεία Pest Control Office, που ιδρύθηκε το 2008. Η εταιρεία λειτουργεί ταυτόχρονα ως οργανισμός πιστοποίησης των έργων του καλλιτέχνη αλλά και ως βασικός επιχειρηματικός φορέας. Μητρική της εταιρεία είναι η Picturesonwalls Limited, η οποία διατηρούσε παλαιότερα γκαλερί στο Λονδίνο.
Τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν σημαντική ανάπτυξη. Η πρώτη οικονομική έκθεση της Pest Control το 2009 κατέγραφε συνολικά περιουσιακά στοιχεία περίπου 243.000 λίρες. Μέχρι το 2015 αυτά είχαν αυξηθεί σε 2,7 εκατ. λίρες, ενώ η πιο πρόσφατη οικονομική κατάσταση για το 2024 εμφανίζει καθαρά περιουσιακά στοιχεία περίπου 5,7 εκατ. λίρες, εκ των οποίων 4,4 εκατ. σε μετρητά.
Αντίστοιχα, η Picturesonwalls Limited εμφανίζει καθαρά περιουσιακά στοιχεία περίπου 2,5 εκατ. λίρες, έναντι μόλις 63.013 λιρών στην πρώτη οικονομική της περίοδο το 2005.
Μυστικές πωλήσεις και κλειστές εκθέσεις
Στα πρώτα χρόνια της καριέρας του, ο Banksy πουλούσε prints μέσω της γκαλερί Pictures on Walls ακόμη και για 60 λίρες. Η γκαλερί έκλεισε το 2017, δηλώνοντας ειρωνικά ότι «η καταστροφή ήρθε όταν οι καλλιτέχνες έγιναν επιτυχημένοι» και τα έργα άρχισαν να πωλούνται για δεκάδες χιλιάδες λίρες.
Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις. Τον Φεβρουάριο του 2024 ο καλλιτέχνης φέρεται να διοργάνωσε μυστική έκθεση σε υπόγειο χώρο στο Shoreditch του Λονδίνου, όπου παρουσιάστηκαν άγνωστα έργα μόνο σε προσκεκλημένους συλλέκτες.
Μεταξύ των έργων που προσφέρθηκαν ήταν ένα print με παιδί σε ανθισμένο δέντρο που πουλήθηκε για 15.000 λίρες, καθώς και ένα έργο Madonna with Child ζωγραφισμένο πάνω σε κομμάτι μετάλλου με σκουριασμένη τρύπα από σφαίρα, το οποίο πωλήθηκε για περίπου 500.000 λίρες. Οι αγοραστές υπέγραψαν συμφωνίες εμπιστευτικότητας και όρους που απαγορεύουν τη μεταπώληση για τρία χρόνια.
Διαμάχη γύρω από την πιστοποίηση έργων
Καθώς η αξία των έργων Banksy αυξάνεται, η διαδικασία πιστοποίησης γίνεται ολοένα πιο κρίσιμη. Η Pest Control αποτελεί τον μοναδικό οργανισμό που μπορεί να πιστοποιήσει την αυθεντικότητα ενός έργου Banksy.
Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει μήνες ή ακόμη και χρόνια, γεγονός που συχνά προκαλεί δυσαρέσκεια σε συλλέκτες που επιθυμούν να πουλήσουν γρήγορα τα έργα τους. Παρά τις επικρίσεις για έλλειψη διαφάνειας, ειδικοί της αγοράς υποστηρίζουν ότι το σύστημα προστατεύει τους αγοραστές από πλαστά έργα.
Ο ειδικός του MyArtBroker Jasper Tordoff σημειώνει ότι τέτοιες διαδικασίες είναι συνηθισμένες και σε άλλους μεγάλους καλλιτέχνες της street art, όπως ο Jean-Michel Basquiat και ο Keith Haring. Ο ίδιος ο Banksy, η Pest Control και ο δικηγόρος του καλλιτέχνη Mark Stephens δεν σχολίασαν τις πληροφορίες για την επιχειρηματική δραστηριότητα ή τις οικονομικές δομές γύρω από το έργο του.
Η έκθεση «Κ. ή ο συλλογικός τρόμος του ατομικού» από το Ίδρυμα Η Άλλη Αρκαδία ξεκίνησε το ταξίδι της στην Αθήνα το 2024 και θα παρουσιαστεί τον Μάιο στο Clam Gallas Palace
17°
