Στέφανος Ζαννής: «Όταν ζωγραφίζω ένα μέρος θέλω να νιώσω τη ροή και να την καταγράφω prima vista»

«Βγαίνω στο εξωτερικό περιβάλλον, σε πλατείες, δρόμους και γειτονιές, χοροπηδώντας με τα υλικά μου πάνω στα χαρτιά. Στις παραλίες πλατσουρίζω στη ζέστη. Στο κρύο σφίγγομαι, τουρτουρίζω και μικραίνω. Τώρα τελευταία ανεβαίνω στον Λυκαβηττό, τη δική μου ακτή» λέει ο Στέφανος Ζαννής, περιγράφοντας τον τρόπο που προσεγγίζει τη ζωγραφική του: ως μια διαρκή σωματική και συναισθηματική εμπλοκή με τον χώρο, το φως και την κίνηση. Η τέχνη του γεννιέται εκείνη τη στιγμή, σε ένα ανοιχτό εργαστήρι δρόμου και τοπίου, εκεί όπου οι άνθρωποι κινούνται αυθόρμητα και το φως αλλάζει συνεχώς. Οι πλατείες, οι παιδικές χαρές, οι παραλίες και οι λόφοι της πόλης του γίνονται σκηνές ενός ζωντανού θεάτρου, στο οποίο ο ίδιος δεν είναι απλός παρατηρητής, αλλά ενεργός συνομιλητής.

Στην γκαλερί Alma, την Πέμπτη 13 Μαρτίου 2025, παρουσιάζεται η νέα του έκθεση, μια ζωγραφική περιπλάνηση που καταγράφει αυτήν την αέναη κίνηση. Από τις ακτές της Ραφήνας μέχρι την κορυφή του Λυκαβηττού, το έργο του Ζαννή δεν είναι μια απλή απεικόνιση του εξωτερικού κόσμου, αλλά μια καταβύθιση σε ένα τοπίο που πάλλεται, μεταβάλλεται και καθρεφτίζει τις δικές του εσωτερικές αναζητήσεις. Μας προσκαλεί λοιπόν να περάσουμε από τον πάγκο του στη «ΖΩΓΡΑΦΙΚΉ λαική», να δούμε την πραγμάτεια του, σε ένα ανοιχτό κάλεσμα σε μια διαφορετική προσέγγιση της ζωγραφικής: μια πράξη ελευθερίας, ρίσκου και αυθεντικής βίωσης της στιγμής.

Στέφανος Ζαννής: Συνέντευξη με τον εικαστικό για την έκθεση «ΖΩΓΡΑΦΙΚΉ λαϊκή» στην Alma Gallery

Πώς προέκυψε η προτίμησή σας στο αστικό τοπίο; Πώς συνδέεται η παρούσα έκθεση με τις προηγούμενες δουλειές σας;
Εγώ ήμουν ζωγράφος του εργαστηρίου και δούλευα χωρίς μοντέλα· το είχα λιγάκι δύσκολο. Όταν βγήκα από τη σχολή, δεν μπορούσα να πληρώνω μοντέλα και, ακόμα και τους δικούς μου ανθρώπους, δεν άντεχα να τους βλέπω να βασανίζονται όσο τους ζωγράφιζα. Έτσι, εκπαιδεύτηκα να προσπαθώ να βγάζω οποιοδήποτε θέμα από μέσα μου, από τη φαντασία και τις μνήμες μου. Αν έπεφτα σε κάποιο κενό, πάντοτε έκανα μια νεκρή φύση. Όταν μπερδεύεσαι, δεν πρέπει να τα παρατάς, αλλά να καταπιάνεσαι με κάτι πιο απλό. Δεν κάνω ακριβώς αστικό τοπίο, αλλά αυτό που κάνω με γεμίζει με πολλή χαρά. Μπαίνω σε παιδικές χαρές, κάθομαι στο γόνατο, τα παιδάκια παίζουν κι εγώ τα ζωγραφίζω. Με ενδιαφέρει η κίνηση και το συναίσθημα, όχι οι πολυκατοικίες – αυτό είναι απλά το φόντο. Ζωγραφίζω λουόμενους να κολυμπούν, να λιάζονται, μπαίνω στη στιγμή για να χαρώ. Δεν κάνω μια σπουδή, είμαι λιγάκι κυκλοθυμικός – γίνεται χάος ενώ δουλεύω.

Ποιες είναι οι δυσκολίες του να δημιουργείτε σε εξωτερικούς χώρους, σε δρόμους και παραλίες;
Όλο αυτο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2021, όταν πήγαμε με τη σύζυγό μου για πρώτη φορά στην παραλία «Μαρίκες» της Ραφήνας, που μας άρεσε πολύ και αποφασίσαμε να πηγαίνουμε κάθε μέρα – ήταν σαν ένας άλλος κόσμος. Δεν είχα ξαναβγεί έξω να δουλέψω έτσι. Είναι δύσκολο να στήσεις ολόκληρο εργαστήριο στην παραλία· δεν είναι απλά δύο ακουαρέλες. Μέρα με τη μέρα έμαθα πώς να το οργανώνω. Στην παραλία βέβαια παίρνω το αμάξι, αλλά στην Αθήνα, επειδή περπατάω πολύ, χρησιμοποιώ το καροτσάκι της λαϊκής για να μεταφέρω τα υλικά μου.

Ο Λυκαβηττός φαίνεται να έχει ξεχωριστή θέση στο έργο σας. Τι σας τραβάει εκεί ξανά και ξανά;
Από τον Αύγουστο του 2024, άρχισα να ανεβαίνω, αρχικά από ανάγκη, για να μην τρέχω μέχρι τη Ραφήνα. Είναι ωραίο να βρίσκεσαι ψηλά, να βλέπεις μέχρι τη γραμμή του ορίζοντα. Στην αρχή ζωγράφιζα την Ακρόπολη και τον περιβάλλοντα χώρο. Το ξεκίνησα ως μια σπουδή και το δούλευα επί μέρες. Συνήθως, μια σπουδή παρατήρησης διαρκεί δύο ώρες, λόγω της μεταβολής του φωτός. Εγώ, όμως, μετά από λίγο καιρό πήγαινα λίγο πριν από τη δύση, όταν το φως αλλάζει εντελώς, γιατί προσπαθούσα να κατανοήσω τον εαυτό μου μέσα στον χώρο. Επίσης, λόγω της απόστασης, όταν ζωγραφίζεις κάτι πολύ μακριά, δημιουργείται μια ιδιαίτερη ατμοσφαιρικότητα.

Πώς επιλέγετε τις συγκεκριμένες τοποθεσίες και σκηνές της Αθήνας που ζωγραφίζετε;
Θέλω να νιώσω τη ροή και να την καταγράφω prima vista. Λειτουργεί σαν μια θεατρική σκηνή, όπου μπαίνουν και βγαίνουν άνθρωποι, και συνθέτω εκείνη τη στιγμή. Η σύνθεση δεν είναι μια διανοητική διαδικασία, αλλά μάλλον μια συναισθαντική – είναι φυσικά και θέμα εμπειρίας και εικαστικής παιδείας. Οι περισσότεροι δουλεύουν με φωτογραφίες· εγώ θέλω να ρισκάρω. Δεν με ενδιαφέρει να επιβάλω ένα τεχνητό φίλτρο ζωγραφικότητας, όπως το έμαθα κάποτε στη σχολή, πάνω σε μια απλή αντιγραφή μιας εικόνας.

Πώς λειτουργεί για εσας η δημιουργική διαδικασία - με εικόνες εμπνευσμένες από παρατήρηση ή μέσω της φαντασίας;
Με «ενοχλεί» ως ένα σημείο το να αντιγράφεις απλά μια φωτογραφία. Έχεις μια πορεία και ασχολείσαι με αυτή την τέχνη· σου άφησε τίποτα μέσα σου; Πού είναι οι εμπειρίες σου, τόσο ως ζωγράφος όσο και ως άνθρωπος; Εμπιστεύεσαι το ένστικτό σου ώστε να αφήσεις όλο αυτό να εκφραστεί στην τέχνη σου; Δεν διαφωνώ ότι μια αντιγραφή μπορεί να είναι μια όμορφη εικόνα, αλλά πού βρίσκεται το προσωπικό σου στοιχείο; Γι' αυτό πηγαίνω στον Λυκαβηττό στη δύση, γιατί θέλω να δοκιμάσω τον εαυτό μου. Συνεπώς δεν θα το έλεγα παρατήρηση. 

«ΖΩΓΡΑΦΙΚΉ Λαϊκή» – τι σημαίνει για εσάς αυτός ο τίτλος;
Με ρώτησε η Μαρία (ιδιοκτήτρια της γκαλερί): «Πώς συνδέεις αυτή τη δουλειά με τις παιδικές χαρές, τις πλατείες, τον Λυκαβηττό κ.λπ.;» Και της εξήγησα πως για μένα είναι η ίδια δουλειά – είναι η χαρά μου να αποτυπώσω την κίνηση της στιγμής. Είναι κάτι σαν τη λαϊκή αγορά, όπου ο κάθε παραγωγός φέρνει τα φρούτα, τα λαχανικά του κ.λπ. Για μένα, είναι το ίδιο πράγμα, γιατί το χαίρομαι, έτσι απλά.

Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος πίνακας που έχει ιδιαίτερη σημασία για εσάς ή κάποια ξεχωριστή ανάμνηση από τη δημιουργική διαδικασία;
Ναι, και αφορά έναν πίνακα της έκθεσης, τον οποίο έχω παρουσιάσει και στο παρελθόν. Η ιστορία του συνδέεται με τα γενέθλιά μου, στις 24 Οκτωβρίου 2021. Ο καιρός ήταν φθινοπωρινός, αλλά ακόμα μαλακός, κι έτσι κάναμε μπάνιο στη Ραφήνα. Στην παραλία Μαρίκες, που είναι βραχώδης, αντί να κοιτάζω προς τη θάλασσα, το βλέμμα μου έπεσε σε ένα σπίτι που υπάρχει εκεί. Αποφάσισα να το ζωγραφίσω, γιατί με ενθουσίασε ο γαλανός ουρανός με τα παχιά, λευκά σύννεφα. Είπα στον εαυτό μου: «Ωραία, φίλε, σήμερα θα βγάλουμε έργο!» Και εκεί που τα πήγαινα καλά, άρχισε να ψιχαλίζει και να φυσάει κρύος αέρας. Η βροχή μού διάλυσε τις μπογιές και αναγκάστηκα να τα μαζέψω άρον άρον. Πείσμωσα όμως! Μόλις σταμάτησε η βροχή, γύρισα πίσω, παρά το κρύο, τα κύματα και τον σκοτεινό ουρανό, για να το τελειώσω. Είναι από τα αγαπημένα μου έργα, γιατί είναι αληθινό.

Τι μισείτε και τι αγαπάτε στην Αθήνα;
Δεν μισώ τίποτα. Εδώ μεγάλωσα και την έχω αγαπήσει. Περπατάω πολύ, και σίγουρα έχω κάποιους δρόμους ή περιοχές που προτιμώ, όπως, για παράδειγμα, τις νεραντζιές της Κυψέλης.

Δείτε περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση στο City Guide της Athens Voice