Η Φόνισσα του Παπαδιαμάντη επέστρεψε στη Σκιάθο

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το συμπόσιο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για τη νέα όπερα του Γιώργου Κουμεντάκη Φόνισσα, στη Σκιάθο, γενέτειρα του κορυφαίου Έλληνα λογοτέχνη Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Στο κατάμεστο ανοιχτό θεατράκι στο Μπούρτζι, μπροστά από το «Δασκαλειό» όπως ονομάζει ο Παπαδιαμάντης το σχολείο στο οποίο φοίτησε, ακούστηκαν για πρώτη φορά αποσπάσματα από την νέα όπερα του Κουμεντάκη που βασίζεται στο αριστούργημα του Σκιαθίτη λογοτέχνη και θα κάνει πρεμιέρα στις 19 Νοέμβριου 2014 από την Εθνική Λυρική Σκηνή, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, σε λιμπρέτο Γιάννη Σβώλου, σκηνοθεσία Αλέξανδρου Ευκλείδη και σκηνικά Πέτρου Τουλούδη.

Το συμπόσιο πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Η Σκιάθος» και με την πολύτιμη υποστήριξη των τοπικών φορέων και επιχειρήσεων. Την εκδήλωση προλόγισε ο Πρόεδρος του Συλλόγου Θοδωρής Τζούμας, ο οποίος ανέφερε: «Σας καλοσωρίζουμε εδώ που εκτυλίσεται η ιστορία της Φόνισσας, στον τόπο που έκανε τον Οδυσσέα Ελύτη να αναρωτηθεί "πώς αυτά τα εξήντα περίπου τετραγωνικά χιλιόμετρα με τις τρεις χιλιάδες ψυχές έφτασαν ν’αποκτήσουν στο έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη τη σημασία ολόκληρης ηπείρου”».

Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Μύρωνας Μιχαηλίδης καλωσόρισε τους ομιλητές, τους καλλιτέχνες και το κοινό, σημειώνοντας: «Είναι μεγάλη η συγκίνηση όλων μας για το ταξίδι που ξεκινάει σήμερα, εδώ στη Σκιάθο. Το νησί που υπήρξε η γενέτειρα, αλλά και η δια βίου πηγή έμπνευσης του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη γίνεται σημείο εκκίνησης της νέας όπερας του σπουδαίου Έλληνα συνθέτη, του Γιώργου Κουμεντάκη. Η Φόνισσα, που είναι παραγγελία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στον συνθέτη, οραματιζόμαστε να έχει ένα μακρύ ταξίδι τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό».

Ο Γιώργος Κουμεντάκης, συνθέτης του έργου, στην ομιλία του με τίτλο «Έλλειψη αγάπης» μίλησε για την σύνθεση της νέας όπερας και για την σχέση με το έργο του Παπαδιαμάντη, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Άφησα τη μουσική να περιπλανηθεί και να εκφράσει αβίαστα και ελεύθερα τον ψυχισμό της Φραγκογιαννούς, φτάνοντας εκεί που δεν μπορεί να φτάσει η λογική. Προσπάθησα, λοιπόν, να πλησιάσω τις κρυφές πτυχές μιας ψυχοπαθολογικής; ψυχονευρωτικής; δυναμικής; αυταρχικής; σίγουρα σύνθετης προσωπικότητας που παίρνει μορφή μέσα από την συγκλονιστική λογοτεχνική προσέγγιση του μέγιστου Παπαδιαμάντη. Πολύ συχνά μάλιστα, σβήνει η διαχωριστική γραμμή μεταξύ πρωταγωνίστριας και συγγραφέα και γίνονται μέσα μου ένα και μόνο πρόσωπο. Όσο καιρό έγραφα τη Φόνισσα, προσπάθησα να ξεχάσω την εξωτερική της εμφάνιση, την ηλικία, τα χαρακτηριστικά του προσώπου της και να στραφώ, να φτάσω το νου που, όπως λέει ο Παπαδιαμάντης, ‘ψηλώνει’».

Τέλος ο σκηνοθέτης Αλέξανδρος Ευκλείδης, μίλησε για τις προκλήσεις που προκύπτουν από την σκηνοθεσία ενός νέου έργου όπερας, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «για έναν σκηνοθέτη όπερας είναι εξαιρετικά σπάνιο να δουλεύει πάνω σε ένα έργο του οποίου ο συνθέτης βρίσκεται εν ζωή. Από την άλλη ένα νέο έργο που δεν έχει ποτέ ξανά παρουσιαστεί, ούτε ηχογραφηθεί, ούτε έχει πάρει μια συγκεκριμένη μορφή, ενέχει μεγάλες δυσκολίες και κινδύνους για τον σκηνοθέτη που επιχειρεί να το φέρει επί σκηνής». Αμέσως μετά τις τοποθετήσεις των θεωρητικών και των συντελεστών της όπερας, παρουσιάστηκαν σε πρώτη παγκόσμια παρουσίαση αποσπάσματα από την Φόνισσα, διάρκειας 25 λεπτών. Τη Φραγκογιαννού ερμήνευσε η μέτζοσοπράνο Ειρήνη Τσιρακίδου, τον ρόλου του Αστυνόμου ο Νίκος Στεφάνου, της Κρινιώς η Νίκη Χαζιράκη, του Ειρηνοδίκη ο Βαγγέλης Μανιάτης. Συμμετείχε παραδοσιακό πολυφωνικό σύνολο αποτελούμενο από τις Ειρήνη Δερέμπεη, Μαρία Μελαχροινού, Μάρθα Μαυροειδή και Μαρία Κώττη. Το ενόργανο σύνολο διεύθυνε ο Αρχιμουσικός Νίκος Βασιλείου και αποτελούνταν από τους Νίκο Νικόπουλο (Φλάουτο), Γιάννη Σαμπροβαλάκη (Κλαρινέτο), Κώστα Ράπτη (Μπαγιάν).