Παρατηρώντας την Κλιματική Αλλαγή από τη Μεσσηνία

Η ιδέα για το Costa Navarino ξεκίνησε από τον καπετάν Βασίλη Κωνσταντακόπουλο, ο οποίος σε ηλικία 12 χρονών αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το χωριό που γεννήθηκε στη Μεσσηνία και να έρθει στην Αθήνα για να δουλέψει και να σπουδάσει. Κάποια στιγμή μπάρκαρε και όλα τα χρόνια που βρισκόταν στη θάλασσα σκεφτόταν τι θα μπορούσε να κάνει για την ιδιαίτερη πατρίδα του. Πώς θα μπορούσε να δημιουργήσει τις συνθήκες εκείνες που θα επέτρεπαν στους ντόπιους να βρίσκουν δουλειές και να μη χρειάζεται να ξενιτευτούν από τον τόπο τους όπως ο ίδιος. Έτσι γεννήθηκε το Costa Navarino που έφερε τη Μεσσηνία στο παγκόσμιο προσκήνιο.

Το 2008 το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης προσέγγισε την εταιρεία ΤΕΜΕΣ με στόχο να δημιουργηθεί στη Μεσσηνία ένα παρατηρητήριο για την κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο. Οι συνομιλίες προχώρησαν γρήγορα και το 2010 το Navarino Environmental Observatory (NEO) ήταν γεγονός. Ο Γιώργος Μανέας, ο υπεύθυνος του ερευνητικού κέντρου ΝΕΟ, εξηγεί ότι «η Πελοπόννησος και η Μεσσηνία είναι μία περιοχή όπου ο πολιτισμός ξεκίνησε νωρίς, οπότε η Μεσσηνία αποτελεί ένα εργαστήριο όπου μπορούμε να μελετήσουμε την αλληλεπίδραση του ανθρώπου με το περιβάλλον σε βάθος χρόνου».

Γενικά οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι η περιοχή της Μεσογείου είναι από τις πλέον ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή. Από τις περιοχές που θα βιώσουν πρώτες τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η Μεσσηνία βρίσκεται στη Μεσόγειο και είναι από τις περιοχές που αντιμετωπίζουν πολλές περιβαλλοντικές προκλήσεις. Ο συνδυασμός της καταλληλότητας της περιοχής για έρευνα με τις υποδομές του Costa Navarino αποτέλεσαν το ιδανικό μέρος για τη δημιουργία του ΝΕΟ μια συνεργασία μεταξύ του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, της Ακαδημίας Αθηνών και της εταιρείας ΤΕΜΕΣ ΑΕ.

Οι δράσεις του ΝΕΟ τα τελευταία πέντε χρόνια το έχουν αναδείξει σε παγκοσμίου φήμης ερευνητικό κέντρο στο τομέα της κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο. Επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο διεξάγουν πρωτοποριακή έρευνα, αναπτύσσουν νέα επιστημονικά εργαλεία και μεθόδους ανταλλάσσοντας τεχνογνωσία και ιδέες. Τα πεδία του ερευνητικού έργου του ΝΕΟ αφορούν τη μελέτη της ποιότητας του αέρα και τη διασυνοριακή ρύπανση αφού η περιοχή της Δυτικής Πελοποννήσου αποτελεί ένα «σταυροδρόμι» μεταφοράς αερίων και σωματιδιακών ρύπων που συντελούν στην αλλαγή της ατμόσφαιρας και συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.

Άλλα πεδία μελέτης είναι οι υδάτινοι πόροι και η παράκτια γεωμορφολογία. Η μελέτη των υδάτινων πόρων εστιάζεται κυρίως στον ποσοτικό προσδιορισμό και στη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων λαμβάνοντας υπόψιν την αύξηση του τουρισμού και το φαινόμενο της αστυφιλίας. Επίσης, η επικινδυνότητα να εισχωρήσει το θαλάσσιο νερό στον υδροφόρο ορίζοντα λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και λόγω των διαβρώσεων είναι ένα από τα βασικά αντικείμενα μελέτης.

Παράλληλα, η εκπαίδευση της επόμενης γενιάς νέων επιστημόνων είναι ένα άλλο σημαντικό κομμάτι του ΝΕΟ. Κάθε χρόνο περισσότεροι από 200 ερευνητές και φοιτητές από Ευρώπη και Αμερική φιλοξενούνται στο Costa Navarino για να μάθουν πώς γίνεται η εργασία πεδίου. Η εναλλαγή του τοπίου, βουνά και υγρότοποι που βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους, βοηθά τους φοιτητές να δουν και να μελετήσουν σ’ ένα τόπο όλες τις διαφορές της φύσης.

Οι δράσεις όμως επεκτείνονται και στους μαθητές και στην τοπική κοινωνία. Περισσότεροι από 2.500 μαθητές επισκέπτονται κάθε χρόνο το Navarino Natura Hall, ένα περιβαλλοντικό εκθεσιακό χώρο που έχει ως στόχο «να εκπαιδεύσει τα παιδιά της Μεσσηνίας να αντιλαμβάνονται τον πλούτο της περιοχής και να μαθαίνουν πώς να τον προστατεύουν» θα μας πει η υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων της ΤΕΜΕΣ κ. Βάλια Βανέζη. Εχτές σε εκδήλωση στην Ακαδημία Αθηνών, όπου παρευρέθηκαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος και η Πρόεδρος της Σουηδικής Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών, που απονέμει τα βραβεία Νομπέλ Επιστημών, Καθηγήτρια Barbara Cannon, ανανεώθηκε η συμφωνία συνεργασίας μεταξύ του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, της Ακαδημίας Αθηνών και της εταιρείας ΤΕΜΕΣ για τα επόμενα πέντε χρόνια. Η Διευθύντρια του ΝΕΟ, καθηγήτρια Karin Holmgren, ανέφερε ότι ανάμεσα στους στόχους του ΝΕΟ στην επόμενη πενταετία ότι «είναι να συμβάλει στην κατανόηση των δυναμικών πίσω από τις φυσικές εξελίξεις στον πλανήτη καθώς και στη συσχέτιση των φυσικών και κοινωνικών δεδομένων και θεωριών προκειμένου να ξεπεράσει τα στερεότυπα στις σχέσεις κλίματος, περιβάλλοντος και κοινωνιών. Τέτοια γνώση μπορεί να προσθέσει σημαντικούς κρίκους στην αλυσίδα της αειφόρου ανάπτυξης σε τοπικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο».