Το Ελ Νίνιο έφτασε: Πόσο ακραία φαινόμενα μπορεί να προκαλέσει, γιατί δεν επηρεάζει μόνο τον καιρό
Το Ελ Νίνιο – το φυσικό κλιματικό φαινόμενο στον Ειρηνικό Ωκεανό που τείνει να αυξάνει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες – έχει πλέον ξεκινήσει επίσημα, σύμφωνα με Αμερικανούς επιστήμονες.
Η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) ανακοίνωσε ότι οι συνθήκες Ελ Νίνιο έχουν πλέον διαμορφωθεί στον τροπικό Ειρηνικό, καθώς οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας έχουν αυξηθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες.
Πολλές προβλέψεις υποδηλώνουν ότι το φαινόμενο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα λεγόμενο «σούπερ» Ελ Νίνιο, ενδεχομένως ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Σε συνδυασμό με τις δεκαετίες υπερθέρμανσης του πλανήτη που προκαλεί ο άνθρωπος, το φαινόμενο ενδέχεται να οδηγήσει σε ένα ακόμη έτος θερμοκρασιακών ρεκόρ – πιθανότατα το 2027 – με επιπτώσεις που θα επηρεάσουν τον καιρό, την παραγωγή τροφίμων και τις οικονομίες σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Η ανακοίνωση της NOAA δεν προκάλεσε έκπληξη στους επιστήμονες, καθώς οι μετεωρολόγοι ανέμεναν την έναρξη αυτής της θερμής φάσης μετά το τέλος της ψυχρότερης «αδελφής» της, της Λα Νίνια, νωρίτερα μέσα στη χρονιά.
Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον κεντρικό και τροπικό Ειρηνικό έχουν πλέον ξεπεράσει το όριο των 0,5 βαθμών Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο, το οποίο οι Αμερικανοί επιστήμονες χρησιμοποιούν για να χαρακτηρίσουν την έναρξη ενός επεισοδίου Ελ Νίνιο.
«Οι συνθήκες Ελ Νίνιο αναπτύχθηκαν κατά τον τελευταίο μήνα, όπως φαίνεται από τις υψηλότερες του φυσιολογικού θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον κεντρικό και ανατολικό ισημερινό Ειρηνικό Ωκεανό», ανέφερε η υπηρεσία.
Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο ορίζεται όταν η απόκλιση ξεπερνά τους 1,5 βαθμούς Κελσίου, ενώ ένα πολύ ισχυρό όταν ξεπερνά τους 2 βαθμούς.
Σύμφωνα με την πρόβλεψη της NOAA για τον Ιούνιο, υπάρχει πιθανότητα 63% να εκδηλωθεί ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο την περίοδο Νοεμβρίου – Ιανουαρίου, το οποίο θα συγκαταλέγεται ανάμεσα στα μεγαλύτερα επεισόδια που έχουν καταγραφεί από το 1950.
Τα τρία ισχυρότερα φαινόμενα από τότε σημειώθηκαν τα έτη 1982-83, 1997-98 και 2015-16.
Ορισμένα από τα πιο πρόσφατα αμερικανικά και ευρωπαϊκά μοντέλα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), δείχνουν ότι οι θερμοκρασίες στον τροπικό Ειρηνικό ενδέχεται να ξεπεράσουν ακόμη και τους 3 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο μέχρι το τέλος του έτους.
Ωστόσο, η NOAA καλεί σε προσοχή όσον αφορά την ερμηνεία αυτών των προβλέψεων.
«Ακόμη και τα πολύ ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο δεν οδηγούν παντού στα αναμενόμενα αποτελέσματα. Παρ’ όλα αυτά, τα ισχυρότερα γεγονότα αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες να εκδηλωθούν οι συνήθεις επιπτώσεις τους», σημειώνει η υπηρεσία.
Γιατί το Ελ Νίνιο προκαλεί ανησυχία
Η μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι το φαινόμενο εξελίσσεται σε έναν πλανήτη που είναι ήδη πολύ θερμότερος σε σχέση με το παρελθόν.
«Πρέπει να ανησυχούμε για τις επιπτώσεις», δήλωσε ο καθηγητής Άνταμ Σκέιφ, επικεφαλής μακροπρόθεσμων προβλέψεων στη Βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία.
«Το σημερινό Ελ Νίνιο αναπτύσσεται πάνω σε ένα ήδη σημαντικό επίπεδο υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Αυτό σημαίνει ότι οι πραγματικές θερμοκρασίες στις περιοχές που θα επηρεαστούν μπορεί να φτάσουν σε πρωτοφανή επίπεδα, καθώς η θέρμανση από το Ελ Νίνιο προστίθεται σε εκείνη που προκαλεί η κλιματική αλλαγή».
Ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο συνήθως αυξάνει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία του αέρα κατά περίπου 0,2 βαθμούς Κελσίου, απελευθερώνοντας στην ατμόσφαιρα θερμότητα που ήταν αποθηκευμένη στους ωκεανούς.
Το 2024, που ήταν η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ, ενισχύθηκε από ένα Ελ Νίνιο το οποίο δεν ήταν καν ιδιαίτερα ισχυρό.
Και παρά την ψυχραντική επίδραση της Λα Νίνια, το 2025 καταγράφηκε ως η τρίτη θερμότερη χρονιά στην ιστορία, ξεπερνώντας ακόμη και το 2016, έτος ενός εξαιρετικά ισχυρού Ελ Νίνιο.
«Στα τέλη του 2026 και μέσα στο 2027 είναι πιθανό να δούμε πολύ υψηλές θερμοκρασίες παγκοσμίως», δήλωσε ο Σκέιφ.
«Το 2027 πιθανότατα θα προστεθεί επιπλέον θερμότητα πάνω από αυτήν που ήδη προκαλεί η κλιματική αλλαγή και αυτό θα μπορούσε εύκολα να οδηγήσει σε ακόμη ένα έτος με υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου σε σχέση με τα επίπεδα του τέλους του 19ου αιώνα».
Πλημμύρες, ξηρασίες και προβλήματα στην παραγωγή τροφίμων
Κανένα επεισόδιο Ελ Νίνιο δεν είναι ακριβώς ίδιο με κάποιο άλλο, ωστόσο οι συνέπειές του γίνονται πιο αισθητές στις τροπικές περιοχές.
Πλημμύρες παρατηρούνται συχνά στο βόρειο Περού και στο νότιο Εκουαδόρ, ενώ μπορούν να επεκταθούν και σε περιοχές της Ανατολικής Αφρικής, της Κεντρικής Ασίας και των νότιων πολιτειών των ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή, αυξάνεται ο κίνδυνος ξηρασίας και δασικών πυρκαγιών σε μεγάλο μέρος της Αυστραλίας, της Ινδονησίας και της βόρειας Νότιας Αμερικής, επηρεάζοντας σοβαρά τη γεωργία και τα παγκόσμια αποθέματα τροφίμων.
Το Ελ Νίνιο τείνει επίσης να περιορίζει τη δραστηριότητα των τυφώνων στον Ατλαντικό Ωκεανό και οι μετεωρολόγοι αναμένουν ήδη μια ηπιότερη περίοδο τυφώνων από τον μέσο όρο.
«Αυτό μπορεί να ακούγεται θετικό, όμως για την Κεντρική Αμερική σημαίνει πολύ λιγότερες βροχοπτώσεις και πιθανές συνθήκες ξηρασίας», εξήγησε η καθηγήτρια Λιζ Στίβενς από το Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ.
Ακόμη και το Ηνωμένο Βασίλειο επηρεάζεται σε μικρό βαθμό, καθώς το Ελ Νίνιο αυξάνει τις πιθανότητες για έναν ήπιο χειμώνα στην αρχή και πιο ψυχρές συνθήκες προς το τέλος του.
«Ένα προειδοποιητικό σήμα κινδύνου για εκατομμύρια ανθρώπους»
Για πολλούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, οι προβλέψεις αυτές δεν αποτελούν απλώς επιστημονικά δεδομένα.
«Η ανακοίνωση για το Ελ Νίνιο δεν είναι απλώς μια ακόμη πρόγνωση καιρού. Για εκατομμύρια ανθρώπους αποτελεί μια προειδοποιητική σειρήνα που προκαλεί φόβο», δήλωσε ο Μοχάμεντ Αντόου, διευθυντής της οργάνωσης Power Shift Africa.
«Σημαίνει αποτυχημένες σοδειές, καταστροφή καλλιεργειών, αύξηση των τιμών των τροφίμων και οικογένειες που οδηγούνται ξανά στα όριά τους. Ειδικά στην Ανατολική Αφρική, οι επιπτώσεις θα προστεθούν στις καταστροφές από ξηρασίες και πλημμύρες των τελευταίων ετών».
Η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ιαπωνίας συμφωνεί με την εκτίμηση της NOAA ότι οι συνθήκες Ελ Νίνιο έχουν ήδη διαμορφωθεί και θεωρεί σχεδόν βέβαιο ότι θα διατηρηθούν μέχρι το φθινόπωρο.
Αντίθετα, η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Αυστραλίας εφαρμόζει αυστηρότερα κριτήρια και δεν έχει ακόμη ανακοινώσει επίσημα την έναρξη του φαινομένου, αν και εκτιμά ότι θα εκδηλωθεί αργότερα μέσα στο έτος και πιθανότατα θα είναι ισχυρό.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν αδιαμφισβήτητα στοιχεία ότι η κλιματική αλλαγή καθιστά τα επεισόδια Ελ Νίνιο συχνότερα ή ισχυρότερα. Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι ένας θερμότερος πλανήτης μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τις επιπτώσεις τους.
Πράσινο, βιωσιμότητα και η φιλοσοφία της «πόλης των 15 λεπτών»: πώς η ανάπλαση του πρώην αεροδρομίου φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο αστικής ζωής στην Αθήνα
17°
