Η ιστορία των κτιρίων της Αθήνας που «απελευθερώνονται»

Η Αθήνα είναι για πολλούς η τσιμεντούπολη που κατάπιε τα νεοκλασικά και τα διατηρητέα. Κι όσα από αυτά απέμειναν, σε κάτι ξεχασμένα στενά της Ομόνοιας, Βάθη και Πατησίων, παλιά ξενοδοχεία που σήμερα είναι κλειστά, εγκαταλελειμμένα οικήματα του μεσοπολέμου με κρυμμένους κήπους γεμάτους αγριόχορτα και παρακμιακά διαμερίσματα της δεκαετίας του 1960, δίνουν την αίσθηση ότι είναι «στοιχειωμένα». Μεταφορικά μιλώντας, γιατί στην πραγματικότητα πρόκειται για υγειονομικές βόμβες με τα μπαλκόνια και τους αρχιτεκτονικούς διάκοσμους κρυμμένους πίσω από πλαστικά καλύμματα, σανίδες και μπάζα. Λυπηρό αν σκεφτεί κανείς ότι τα «βουλεβάρτα» όπως λέγονταν κάποτε οι δρόμοι που τα φιλοξενούν, προορίζονταν για κοσμικούς περιπάτους. Με το πέρασμα του χρόνου όμως οι γειτονιές και τα κτίρια του «Μικρού Παρισίου των Αθηνών» βυθίστηκαν και εγκαταλείφθηκαν, έμειναν ανεκμετάλλευτα δίνοντας χώρο στο σκοτάδι, τον φόβο και την παραβατικότητα και επηρεάζοντας την καθημερινότητα της πόλης και την ποιότητα της ζωής σε ολόκληρες περιοχές.  

Ως μία από τις εμπορικές περιοχές της Ομόνοιας, η Πλατεία Θεάτρου-η ανάπλαση της οποίας έχει ανακοινωθεί από τον Δήμο ότι θα ξεκινήσει σύντομα-ήταν αυτή που επηρεάστηκε περισσότερο από την οικονομική κρίση και την υποβάθμιση της ευρύτερης περιοχής. Όχι πολύ μακριά από εκεί, το σημείο που διασταυρώνεται η Φαβιέρου με τη Μάγερ, τη Μάρνη και τη Βερανζέρου, ίσως είναι ένα από τα λιγότερο ασφαλή της Αθήνας. Εμπόριο ναρκωτικών, πορνεία, συμμορίες μικροκλεπτών ακόμα και μέρα μεσημέρι. Τα ίδια και στην Βίκτωρος Ουγκώ παράλληλη της Φαβιέρου, στην οποία λειτουργούσε κάποτε το 4ο Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών.

Χρειάστηκαν χρόνια μέχρι σήμερα, ώσπου ο Δήμος Αθηναίων, σε μία προσπάθεια να απελευθερώσει δημόσιους χώρους αλλά και να «ξυπνήσει» γωνιές της πόλης σαν τις παραπάνω, που έμειναν ξεχασμένες, εφαρμόζει το σχέδιο της χαρτογράφησης και της αξιοποίησής τους. Έτσι, 63 κτίρια, μικρά και μεγάλα, στα Πατήσια, την Ακρόπολη, του Ψυρρή και το Μεταξουργείο, οικόπεδα, δημόσιοι χώροι, καθαρίστηκαν, απολυμάνθηκαν ή εκκενώθηκαν από τις καταλήψεις μέσα σε έναν χρόνο, με σκοπό να αποκατασταθούν και να ανακτήσουν τη χρήση τους. Θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα στην πόλη όχι μόνο για να ανακτηθούν τα κομμάτια του κτηριακού πλούτου και της αθηναϊκής ιστορίας της, αλλά και για να αντιμετωπιστεί το αίσθημα του φόβου των κατοίκων και να προστατευθεί η Δημόσια Υγεία, με τη συμβολή όλων των υπηρεσιών του Δήμου, για την καθαριότητα, τον ηλεκτροφωτισμό και τις επισκευές του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Ελληνικής και Δημοτικής Αστυνομίας.

Τα πιο χαρακτηριστικά κτίσματα που «απελευθερώθηκαν», βρίσκονται επί της Λιοσίων, της Βίκτωρος Ουγκώ και της 3ης Σεπτεμβρίου. Αν παρατηρήσουμε ένα από αυτά, για παράδειγμα στην οδό Λιοσίων 67, καταλαβαίνουμε ότι το μπαλκόνι αντιστέκεται με τα βίας στην βαρύτητα, πάνω από την σχεδόν μουσειακή επιγραφή της επιχείρησης που στεγαζόταν εκεί. Σε πολλές περιπτώσεις από θαύμα δεν υπήρξαν σοβαροί τραυματισμοί εξαιτίας της κατάρρευσης τμήμα  των κτιρίων ή από σοβάδες μπαλκονιών διατηρητέων που πέφτουν κατά καιρούς στο πεζοδρόμιο. Ωστόσο περσινά περιστατικά φέρνουν στο προσκήνιο όλους τους κινδύνους που συνιστούν για τους Αθηναίους αλλά και τους τουρίστες, τα νεοκλασικά που ρημάζουν, τα ερείπια που στέκουν παρατημένα σε δρόμους της πόλης και το μέγεθος της ανάγκης για άμεση παρέμβαση της πολιτείας.

Σύμφωνα με στοιχεία του δήμου, 1.455 εγκαταλελειμμένα κτίρια βρίσκονται στους δρόμους της πόλης και αποτελούν εν δυνάμει κίνδυνο για τους κατοίκους. Υπολογίζεται ότι περίπου 910 έχουν χαρακτηριστεί «διατηρητέα» ανάμεσα τους και κάποια που δεν έχουν δηλωθεί στο κτηματολόγιο και θεωρούνται «αγνώστου ιδιοκτήτη».