Επιχειρησεις

Όταν οι επαγγελματικοί τίτλοι χάνουν το νόημά τους

Από τους «Talent Partners» μέχρι τους «Chief Happiness Officers», οι τίτλοι που καταλήγουν να θολώνουν τις ευθύνες

Κατερίνα Καραγιάννη
Κατερίνα Καραγιάννη
3’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Όταν οι επαγγελματικοί τίτλοι χάνουν το νόημα
© Jonathan Castaneda / Unsplash

Πότε οι ρόλοι και οι ευθύνες είναι υπαρκτά μεγέθη και πότε έχουμε απλά μια εντυπωσιακή ταμπέλα;

Ένας τίτλος πρέπει να βοηθά τον οποιονδήποτε να καταλάβει σε λίγα δευτερόλεπτα περίπου τι κάνει, για τι λογοδοτεί και σε ποιο επίπεδο βρίσκεται. Αν χρειάζεται έρευνα, υποσημειώσεις και σχεδιαγράμματα, μάλλον είναι διακοσμητικός και παραπλανητικός.

Κάπου στην πορεία, οι Διευθυντές μετονομάστηκαν σε «Heads of», το Ανθρώπινο Δυναμικό έγινε «People & Culture» ή «Employee Experience», οι υπεύθυνοι προσλήψεων μετατράπηκαν σε «Talent Partners» και πολλές εταιρείες εγκαθιστούν Chief Happiness Officer (CHO). Θα περίμενε κανείς ότι κάθε νέος τίτλος προσδίδει περισσότερη ακρίβεια και σαφήνεια για το τι κάνει ο καθένας. Στην πράξη συμβαίνει συχνά το αντίθετο: όσο πιο φιλόδοξος ο τίτλος, τόσο γενικότερα τα καθήκοντα και πιο ασαφείς οι ευθύνες.

Ας πάρουμε το πέρασμα από το «Διευθυντής» στο «Head of». Ουσιαστικά, η αλλαγή θέλει να δώσει έμφαση στη στρατηγική πλευρά του ρόλου. Παρ’ όλα αυτά, στην πραγματικότητα ο ρόλος αλλάζει ανάλογα με την εταιρεία. Αν κοιτάξουμε τρεις διαφορετικές αγγελίες, για παράδειγμα, ενός Head of Marketing, θα δούμε τρεις διαφορετικές εκδοχές. Σε μια εταιρεία είναι ανώτατο στέλεχος που διαμορφώνει το brand. Σε μια άλλη είναι υπεύθυνος μιας ομάδας προώθησης πωλήσεων. Σε μια τρίτη είναι ο μοναδικός υπάλληλος του τμήματος και το «Head of» είναι ένας διακοσμητικός τίτλος χωρίς ομάδα. Ο τίτλος, σε αυτό το παράδειγμα, παύει να περιγράφει έναν ρόλο ευρέως αποδεκτό, αλλά στηρίζεται σε μια φιλοδοξία που στην πράξη μπορεί να μην έχει καμία σχέση με την περιγραφή.

Κάτι παρόμοιο ισχύει για τη μετονομασία των Human Resources σε People & Culture. Η λογική είναι απλή: στα αγγλικά, η λέξη «resources» (οι πόροι) θυμίζει απόθεμα αποθήκης, κάτι που μετριέται, μοιράζεται και περικόπτεται. Στα ελληνικά, ο καθιερωμένος όρος «Ανθρώπινο Δυναμικό» ακούγεται κάπως πιο ήπιος, κατά βάση, όμως, παραπέμπει στο ίδιο: ο εργαζόμενος αντιμετωπίζεται ως μονάδα μέτρησης που διαχειρίζεται η εταιρεία. Η μετονομασία προσπαθεί να διορθώσει αυτό ακριβώς και να δώσει μια πιο ανθρωποκεντρική χροιά.

Παρ’ όλα αυτά, τα ράσα δεν κάνουν τον παπά. Αν το τμήμα που τώρα λέγεται People & Culture εξακολουθεί να ανακοινώνει απολύσεις με email στις 7 το πρωί (βλέπε Oracle πριν από μερικούς μήνες) ή να φέρεται καθαρά σαν πιόνι του κάθε διευθυντή, μια πιο ανθρωποκεντρική ονομασία δεν αλλάζει τίποτα. Μπορεί μάλιστα να χειροτερεύει τα πράγματα, γιατί ένα φιλικό όνομα πάνω σε μια αφιλόξενη πραγματικότητα μοιάζει με προδοσία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το «People & Torture» θα ταίριαζε καλύτερα. Αν μια εταιρεία θέλει να χαρακτηρίζεται ως ανθρωποκεντρική (people-centric), θα πρέπει να δώσει προσοχή στον τρόπο που επικοινωνεί, στον τρόπο που φέρεται στους ανθρώπους της όταν οι καιροί είναι δύσκολοι, στο πώς και πόσο πληρώνει, στο πόσο προσπαθεί να κατανοήσει και να διαμορφώσει την κουλτούρα της εταιρείας (βλέπε ΙΚΕΑ).

Όταν οι επαγγελματικοί τίτλοι χάνουν το νόημα
© Curated Lifestyle / Unsplash

Πώς δημιουργείται ένας νέος τίτλος;

Για να καταλάβουμε πώς φτάσαμε ως εδώ, αξίζει να αναρωτηθούμε πώς γεννιέται εξαρχής ένας επαγγελματικός τίτλος. Αν φαντάζεστε κάποιο παγκόσμιο πρότυπο, μια επιτροπή ή μια κεντρική αρχή που τους εγκρίνει, μπορείτε να σταματήσετε να φαντάζεστε. Δεν υπάρχει. Ο τίτλος μιας θέσης εργασίας είναι μια αυθαίρετη κατασκευή και μπορεί να τον επινοήσει οποιοσδήποτε, σχεδόν αυθαίρετα. Ένας διευθυντής με μια νέα ιδέα ένα απόγευμα της Τρίτης μπορεί να έχει τυπώσει «Chief Mortal Officer» στην επαγγελματική του κάρτα μέχρι την Τετάρτη. Ό,τι ακολουθεί είναι κυρίως κοινωνικό φαινόμενο. Κάποιος βλέπει τον τίτλο, του αρέσει και τον δανείζεται. Πλατφόρμες όπως το LinkedIn επιταχύνουν τη διαδικασία: ο τίτλος εμφανίζεται σε λίγα προφίλ, μετά σε μερικές εκατοντάδες, μετά σε αγγελίες εργασίας και τελικά φαίνεται καθιερωμένος απλώς επειδή είναι παντού. Η επανάληψη δημιουργεί νομιμοποίηση.

Το πραγματικό κόστος των «κενών» τίτλων

Μπορεί να φαίνεται σαν μια αθώα εκκεντρικότητα της εταιρικής κουλτούρας, αλλά η σύγχυση έχει πραγματικές συνέπειες. Για όσους ψάχνουν δουλειά, οι φουσκωμένοι τίτλοι δυσκολεύουν τη σύγκριση ρόλων ανάμεσα σε εταιρείες. Είναι ο «Lead» πιο ανώτερος από τον «Specialist»; Έχει ομάδα; Το «Head of» αντιστοιχεί σε διευθυντή, σε προϊστάμενο ή σε τίποτα από τα δύο; Οι υποψήφιοι χάνουν χρόνο να αποκωδικοποιούν αγγελίες και οι εργοδότες χάνουν καλούς υποψηφίους που δεν μπορούν να καταλάβουν τι περιλαμβάνει πραγματικά η θέση.

Για τους εργαζόμενους, ο τίτλος γίνεται συχνά υποκατάστατο της πραγματικής ανταμοιβής. Είναι φθηνότερο να δώσεις σε κάποιον μια πιο εντυπωσιακή ταμπέλα παρά αύξηση ή προαγωγή. Το «Senior» και το «Head of» ή το «Lead» μοιράζονται σαν βραβείο παρηγοριάς και ο εργαζόμενος καταλήγει με (θεωρητικά) μεγαλύτερο τίτλο, αλλά ίδιο μισθό και ίδιες αρμοδιότητες.

Για τους οργανισμούς, η ζημιά είναι πιο διακριτική αλλά και πιο σοβαρή. Χάνεται η λογοδοσία και, για να είμαστε ειλικρινείς, στη διοίκηση η ευθύνη είναι (ή θα έπρεπε να είναι) το παν. Όταν οι τίτλοι παύουν να μεταφέρουν ακριβή πληροφορία, οι άνθρωποι χάνουν τη βασική δυνατότητα να ξέρουν ποιος είναι υπεύθυνος για τι. Η σαφήνεια ως προς την ευθύνη, που είναι ακριβώς το καθήκον του τίτλου, εξαφανίζεται αθόρυβα.

Το «ρεζουμέ»

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι κάθε νέος τίτλος είναι ανοησία ή αβάσιμος. Η γλώσσα και η αγορά εργασίας εξελίσσονται και ορισμένοι καινούργιοι (ή παλιοί) ρόλοι δικαιούνται πραγματικά νέα ονόματα. Το 1995 κανείς δεν ήταν «Machine Learning Engineer» και ο τίτλος αυτός περιγράφει συγκεκριμένη, πραγματική θέση εργασίας.

Τα κριτήρια για έναν καλό τίτλο είναι απλά: Τι ανάγκη καλύπτει; Ποιες είναι οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες του ρόλου; Είναι σαφής ή απλώς εντυπωσιακός; Υπηρετεί ένα όραμα ή απλώς κολακεύει το εγώ κάποιου; Τι προσόντα απαιτούνται; Τι απόδειξη επάρκειας απαιτείται; Ένας τίτλος πρέπει να βοηθά τον οποιονδήποτε να καταλάβει σε λίγα δευτερόλεπτα περίπου τι κάνει, για τι λογοδοτεί και σε ποιο επίπεδο βρίσκεται. Αν χρειάζεται έρευνα, υποσημειώσεις και σχεδιαγράμματα, μάλλον είναι διακοσμητικός και παραπλανητικός.

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ

Tα καλύτερα άρθρα της ημέρας έρχονται στο mail σου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.

// EMPTY