Κάτω από ξένους ουρανούς

Τα αγόρια ήταν ντυμένα Τζόκερ και Σκελετοί, τα κορίτσια είχαν ακόμα πιο πολλές επιλογές, υπήρχε Νεκρή Νύφη, Σκοτεινή Νεράιδα, Μάγισσα, Wednesday, ό,τι μπορείς να φανταστείς. Κοιτούσα τις παρέες που στέκονταν στην ουρά έξω από το Παλιό Αμαξοστάσιο του ΟΣΥ, χάζευα τη φωτεινή επιγραφή που διακήρυττε τη λατρεία για το Χάλογουιν και αναρωτιόμουν: πώς αυτή η γιορτή έφτασε τελικά να έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας; Τι σχέση έχουμε εμείς με τις κολοκύθες και τα φαντάσματα; How did this happen; Κι όμως. Ένα τεράστιο χαρωπό σύννεφο από εφήβους δεν κρατιόταν. «Θα έχει πολύ πλάκα», έλεγε ο Σκελετός στη Νεκρή Νύφη. «Ας ελπίσουμε ότι θα τρομάξουμε κιόλας», γέλαγε η Μάγισσα. Πλήρωσαν. Πήραν τα εισιτήριά τους. Και όρμησαν μέσα αλαφιασμένοι.

Το Athens Halloween Festival έσφυζε από ζωή. Κάτω από τη σιδερένια οροφή του παροπλισμένου αμαξοστασίου τρεις σειρές από πάγκους και κιόσκια σε υποδέχονταν για να σου μεταφέρουν τι συνέβαινε την ίδια ακριβώς ώρα στις μικρές πόλεις των ΗΠΑ. Δεν ρώταγες trick or treat, όπως τα παιδιά με τις πιτκοζάμες, αλλά ακολουθούσες σαν υπνωτισμένος το gothic σκηνικό. Στα τρία πρώτα λεπτά ο Τζόκερ είχε ήδη ξοδέψει δώδεκα ευρώ. Η Νεκρή Νύφη ανυπομονούσε να πάνε παρακάτω, δεν την ενδιέφεραν ούτε τα κοσμήματα ούτε τα αρωματικά κεριά ούτε τα σαρκοφάγα φυτά με τη dark αισθητική. Είχε όντως πλάκα, αλλά υπήρχε και μια εσωτερική δίψα που την έβλεπες ανικανοποίητη. Περνούσες από το ένα κιόσκι στο επόμενο και αποζητούσες κάτι που έμοιαζε να μην είναι εκεί. «Κοιτάξτε!» φώναζε ο Σκελετός, «Κολοκύθες για να σκαλίσουμε τις φάτσες μας!» Δύο ευρώ εδώ. Τρία ευρώ πιο πέρα. Η Μάγισσα που ήθελε να τρομάξει, δεν έβλεπε τρόμο πουθενά. Μονάχα το πορτοφολάκι της σκάλιζε, υπολογίζοντας πόσα της έχουν απομείνει από το χαρτζιλίκι που της έδωσαν οι γονείς της. Ακόμα κι έτσι, η φιέστα είχε κάτι από το άρωμα των ταινιών που οι πιτσιρικάδες λατρεύουν. Είχε ένα είδος μυστικιστικής τελετουργίας, μια αύρα μυστηρίου. Ο χαμηλός φωτισμός. Η fantasy art. Οι μεταμφιέσεις. Αυτό το τελευταίο ήταν μια αποκάλυψη. Δεν έβλεπες μόνο πιτσιρικάδες. Ολόκληρες οικογένειες ήταν εκεί, μπαμπάδες με τσεκούρια μπηγμένα στο κεφάλι τους, μαμάδες που ξεπατίκωναν την Αντζέλικα Χιούστον στο παλιό Adams family, θείοι που ήταν ντυμένοι βρυκόλακες. Όλοι κατέληγαν στο πίσω μέρος του αμαξοστασίου, εκεί όπου είχε στηθεί η μικρή εξέδρα για τις συναυλίες και τα stand up comedy, εκεί όπου σε περίμενε μια άλλη παρέλαση από κιόσκια, για φαγητό και καφέ. «Το Escape Room! Το Escape Room!» στρίγγλισε ενθουσιωδώς η Μάγισσα. Η παρέα έβγαλε κι άλλα εισιτήρια και στήθηκε υπομονετικά στη γραμμή έξω από το Escape Room, που ήταν και horror museum. «Τώρα, θα τρομάξουμε!» της υποσχέθηκε ο Τζόκερ, ενώ δίπλα τους η Νεκρή Νύφη περιεργαζόταν ένα σκοτεινό μπιχλιμπίδι που είχε αγοράσει νωρίτερα (ακόμα τέσσερα ευρώ). 

© Στέφανος Δάνδολος

Ατενίζοντας αυτό το εξαίσια μασκαρεμένο πλήθος, θυμήθηκα τους πανκ που βλέπαμε στους δρόμους το 1981, και τους οπαδούς των Cure (τα «κιουράκια») που συναντούσαμε στις πλατείες το 1986. Τότε, η μόνη ιδέα που είχαμε από το Χάλογουιν ρίζωνε στα διάσπαρτα ψήγματα της αμερικανόφερτης κουλτούρας που είχε αρχίσει να εισάγεται στα προάστια της Αθήνας: κυρίως ήταν ο μασκοφόρος δολοφόνος Μάικλ Μάγιερς και κάποια τραγούδια από τη χέβι μέταλ σκηνή. Μέχρι εκεί. Να μεταμφιεστούμε, δεν το σκεφτήκαμε ποτέ. Ούτε να τρομάξουμε θελήσαμε. Ούτε να σχεδιάσουμε τις φάτσες μας πάνω σε κολοκύθες. Ύστερα, όμως, ήρθαν κι άλλες επιρροές από τη γιορτή των φαντασμάτων, οι δεκαετίες έφεραν νεανικά σήριαλ και μοδάτες ποπ μελωδίες που πέρασαν στο dna της παγκόσμιας εφηβείας, και η κάθε μεταγενέστερη γενιά αυτής της χώρας υπέκυπτε όλο και βαθύτερα στο μεγαλείο της κολοκύθας. That’s how it happened. Η κλίση οριστικοποιήθηκε πριν από τα χρόνια της κρίσης. Και κάπως έτσι φτάσαμε στο σήμερα να βλέπουμε Τζόκερ και Νεκρές Νύφες και Σκελετούς στο Παλιό Αμαξοστάσιο του ΟΣΥ στο Γκάζι, όπως βλέπουμε Άγιους Βασίληδες και ταράνδους στη Τεχνόπολη τον Δεκέμβριο. Γκάζι και γιορτές πάνε μαζί. Το παλιό εργοστάσιο φωταερίου είναι για τα Χριστούγεννα. Ο χώρος που βρισκόμαστε τώρα είναι για το spooky φθινόπωρο.

Περιεργάζομαι και τον χώρο. Τις ψηλές σιδερένιες δοκούς. Το αχανές υπόστεγό. Τα ανοίγματα. Το δάπεδο πάνω στο οποίο κύλησαν τόσα και τόσα οχήματα. Τι ιστορία κι αυτή. Από το 1892. Τότε που οι νεκρές νύφες στοίχειωναν μόνο κάποιες σελίδες παιδικών παραμυθιών. Το αμαξοστάσιο συνδέθηκε πρώτα με την Εταιρεία Τροχιοδρόμων, έπειτα με τις συγκοινωνίες. Στέγαζε τρόλει, φορτηγά, λεωφορεία. Ένας κόσμος από ρόδες που είχαν εξυπηρετήσει την Ελλάδα εν μέσω δραμάτων και θριάμβων. Τώρα, εκείνες οι ρόδες είναι τα πραγματικά φαντάσματα πίσω από το σμήνος των φαντασμάτων που περιφέρεται ανάμεσα στους πάγκους και τα κιόσκια. «Επίτελους, η σειρά μας!» αναφωνεί η Νεκρή Νύφη και αρπάζει τον Τζόκερ, μπαίνουν στο Escape Room. Οκτώ λεπτά αργότερα, ή δέκα, ή δώδεκα, βγαίνουν, χαμογελώντας μεν, αλλά με μια ευδιάκριτη αμηχανία. Ο Σκελετός κουνάει το κεφάλι του. Η Μάγισσα δείχνει σκεφτική. Ο Τζόκερ κοιτάζει το ρολόι του. Φαίνεται, εκείνη η εσωτερική δίψα δεν ικανοποιήθηκε ούτε τώρα. Και πράγματι. Ενώ γύρω τους υπάρχει άπλετη δόση προϊόντων, μια υπερπληθώρα ψεύτικου, πλασματικού μυστηρίου, η ουσία που γύρευαν δεν βρέθηκε. «Αυτό ήταν όλο;» λέει η Νεκρή Νύφη. «Μάλλον», απαντάει ο Τζόκερ. «Μα δεν τρομάξαμε», παραπονιούνται και οι άλλοι. Ναι, περίμεναν κάτι παραπάνω, κάτι που βρισκόταν μονάχα στο μυαλό τους, κάτι που είχε γιγαντωθεί λόγω της ανυπομονησίας. Ίσως νόμιζαν ότι θα βρεθούν μέσα σε κάποια από εκείνες τις ταινίες του Χόλιγουντ, με τις σκιές, τα δρεπάνια, το υποφωτισμένο τοπίο της μικρής πόλης που πολιορκείται από το αόρατο κακό. Πάντως, δεν ένιωσαν φόβο. Δεν ένιωσαν τίποτα.

Φεύγοντας, κοντοστάθηκαν στον πάγκο των εκδόσεων Κλειδάριθμος, με τα βιβλία του Στίβεν Κινγκ, του συγγραφέα που ύμνησε όπως κανείς άλλος την ατμόσφαιρα για την οποία είχαν έρθει εδώ. «Κοιτάξτε! Το IT!» κραύγασε ο Τζόκερ. Έπιασαν τους δύο τόμους του εμβληματικού βιβλίου και άρχισαν να φυλλομετρούν. «Θα το πάρω!» ανακοίνωσε η Σκοτεινή Νεράιδα. «Το είδα σε ταινία, ήταν πολύ άγριο θρίλερ!» είπε η Μάγισσα. «Εμένα δεν με αφήνουν οι γονείς μου να το δω», δήλωσε ο Σκελετός. Κάποιος από την παρέα στάθηκε στη σελίδα 6. «Ω, για δείτε εδώ, έχει ένα ποίημα του Σεφέρη!» Η Νεκρή Νύφη παραξενεύτηκε. «Ο Στίβεν Κινγκ έχει βάλει ποίημα του Σεφέρη στο IT; Πώς είναι δυνατόν;» «Κι όμως», μουρμούρισε ο Τζόκερ σκύβοντας στην εν λόγω σελίδα. «Γιώργος Σεφέρης. Δείτε». Οι λαθραναγνώστες είχαν γείρει προς το ογκώδες μυθιστόρημα, σιωπηλοί, έκπληκτοι, εντυπωσιασμένοι. Για δεκαπέντε δευτερόλεπτα διάβαζαν τις αράδες που αποτελούν το προοίμιο του τρομαχτικού μπεστ σέλερ. Παλιέ μου φίλε, τι γυρεύεις; / χρόνια ξενιτεμένος ήρθες / με εικόνες που έχεις αναθρέψει / κάτω από ξένους ουρανούς / μακριά απ’ τον τόπο το δικό σου. Γιώργος Σεφέρης, «Ο γυρισμός του ξενιτεμένου». Ύστερα, αποσβολωμένοι από το γεγονός ότι η ελληνική ποίηση έχει χωρέσει μέσα στο λογοτεχνικό σύμβολο του Χάλογουιν, πήραν τον δρόμο του δικού τους γυρισμού, έχοντας μόλις ξοδέψει τα 15 πιο ουσιώδη ευρώ της βραδιάς: κρατώντας το ΙΤ. Το ίδιο βράδυ άρχισαν όλοι να το διαβάζουν, ξεκινώντας από εκείνο το μικρό απόσπασμα για τις εικόνες κάτω από τους ξένους ουρανούς.