Όταν το κατοικίδιό σου κινδυνεύει ξέρεις τι να κάνεις;

Όταν μια φυσική καταστροφή χτυπά, οι εικόνες που βλέπουμε συνήθως έχουν στο επίκεντρο τον άνθρωπο. Δεν είναι λίγες οι φορές που ρεπόρτερ και παρουσιαστές ειδήσεων αναφέρουν χαρακτηριστικά «Ευτυχώς δεν θρηνήσαμε θύματα», την ίδια ώρα που μπορεί δεκάδες ακόμα και εκατοντάδες ζώα να έχουν εγκλωβιστεί, τραυματιστεί και χαθεί μέσα στο χάος.

Η ομάδα διάσωσης ζώων του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού μιλάει στην Athens Voice

Στις πυρκαγιές, τις πλημμύρες, τους σεισμούς και άλλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, οι εθελοντές του Τομέα Σαμαρειτών-Διασωστών του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού επιχειρούν και για τη διάσωση ζώων με έναν βασικό κανόνα: κάθε ζωή έχει αξία. Η δράση τους δεν περιορίζεται στον απεγκλωβισμό ενός ζώου από μια επικίνδυνη περιοχή. Περιλαμβάνει Πρώτες Βοήθειες στο πεδίο, σταθεροποίηση και μεταφορά σε ασφαλές σημείο, συνεργασία με κτηνιάτρους, δήμους και φιλοζωικούς φορείς, αλλά και εκπαίδευση των πολιτών μέσα από το πρόγραμμα «Πρώτες Βοήθειες για Σκύλους». Παράλληλα, η Κυνοφιλική Ομάδα Κ9 του Ε.Ε.Σ. διαθέτει ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους έρευνας και διάσωσης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ήρα, το λαμπραντόρ που έχει εκπαιδευτεί να επιχειρεί και στο υγρό στοιχείο.

Τι γίνεται όμως όταν ένας σκύλος ή μια γάτα τραυματιστεί μπροστά μας; Ποια είναι τα συχνότερα λάθη των κηδεμόνων όταν πανικοβάλλονται; Πότε πρέπει να καλέσουμε κτηνίατρο, πότε τον Δήμο, πότε την Πυροσβεστική και ποιος είναι πραγματικά ο ρόλος του Ερυθρού Σταυρού; Ο Ιωάννης Ζώτος, εθελοντής εκπαιδευτής εκπαιδευτών της κυνοφιλικής ομάδας Κ9 του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, εξηγεί πώς μπορεί να αλλάξει η έκβαση ενός περιστατικού με τη γνώση μερικών βασικών πρώτων βοηθειών.

-Ποια είναι τα συχνότερα περιστατικά στα οποία μπορεί να χρειαστεί παρέμβαση με Πρώτες Βοήθειες σε έναν σκύλο ή μια γάτα; Υπάρχουν κάποια ατυχήματα που βλέπετε συχνότερα;

Στην καθημερινότητα, αλλά και σε καταστάσεις εκτάκτων αναγκών, τα κατοικίδια είναι εκτεθειμένα σε διάφορους κινδύνους. Οι εθελοντές διασώστες του Ε.Ε.Σ. αντιμετωπίζουμε μια σειρά από περιστατικά που παρουσιάζονται με μεγάλη συχνότητα. Σ’ αυτά περιλαμβάνονται τα τροχαία ατυχήματα, κυρίως σε σκύλους που ξέφυγαν από το λουρί τους ή σε γάτες που βγαίνουν στον δρόμο. Μπορούν να προκαλέσουν εσωτερική αιμορραγία, κατάγματα και σοκ. Συχνές είναι και οι πτώσεις γατών από μπαλκόνια ή ανοιχτά παράθυρα, κυνηγώντας κάποιο έντομο ή πουλί, με αποτέλεσμα σοβαρά κατάγματα ή ακόμη και ρήξη διαφράγματος. Στα επαναλαμβανόμενα περιστατικά ανήκουν επίσης τα δαγκώματα και οι καβγάδες μεταξύ ζώων, που μπορεί να οδηγήσουν σε βαθιά τραύματα και μολύνσεις. Ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, πολύ συχνή είναι η θερμοπληξία, κυρίως όταν οι ιδιοκτήτες αφήνουν τα ζώα «για λίγα λεπτά» μέσα στο αυτοκίνητο ή τα βγάζουν βόλτα τις ώρες με την υψηλότερη θερμοκρασία. Εγκαύματα μπορεί να προκληθούν τόσο από πυρκαγιές όσο και από την καυτή άσφαλτο, ενώ σε περιπτώσεις δασικών πυρκαγιών τα ζώα μπορεί να πατήσουν σε πυρωμένη γη.

Συχνές είναι επίσης οι δηλητηριάσεις, είτε από φόλες είτε από τυχαία κατάποση ανθρώπινων φαρμάκων, απορρυπαντικών, σοκολάτας ή τοξικών φυτών. Τέλος, βλέπουμε περιστατικά πνιγμονής από ξένα σώματα, όπως μπαλάκια, κομμάτια παιχνιδιών, κόκαλα ή κλωστές στις γάτες, καθώς και τσιμπήματα από έντομα και δαγκώματα από φίδια.

-Ποιες είναι οι βασικές διαφορές στις Πρώτες Βοήθειες σκύλου και γάτας;

Όταν ένας σκύλος ή μια γάτα πονάει, μπορεί να αντιδράσει αμυντικά, ακόμη και απέναντι στον κηδεμόνα του. Στον σκύλο η συγκράτηση μπορεί συνήθως να γίνει με τη χρήση φίμωτρου ή αυτοσχέδιας δέσης με γάζα ή λουρί γύρω από το ρύγχος, εκτός αν κάνει εμετό ή έχει δύσπνοια. Στη γάτα δεν χρησιμοποιούμε φίμωτρο με τον τρόπο του σκύλου. Ο ασφαλέστερος χειρισμός είναι η λεγόμενη «τεχνική του μπουρίτο»: τυλίγουμε τη γάτα με μια μεγάλη, χοντρή πετσέτα, αφήνοντας έξω μόνο το κεφάλι ή το σημείο που θέλουμε να εξετάσουμε.

Διαφορές υπάρχουν και στην ΚΑΡΠΑ, λόγω του μεγέθους και του σχήματος του θώρακα. Στους μεσαίους και μεγάλους σκύλους οι συμπιέσεις γίνονται στο παχύτερο σημείο του θώρακα, ενώ στους σκύλους με επίπεδο στήθος, όπως τα μπουλντόγκ, γίνονται ανάσκελα. Στις γάτες, λόγω του πολύ μικρού και εύκαμπτου θώρακα, οι συμπιέσεις γίνονται με το ένα χέρι, σαν λαβή, με τον αντίχειρα στη μία πλευρά του στήθους και τα υπόλοιπα δάχτυλα στην άλλη. Σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε τα διαφορετικά σημάδια κινδύνου. Για έναν σκύλο το λαχάνιασμα είναι φυσιολογικός τρόπος δροσισμού, ενώ για μια γάτα το λαχάνιασμα με ανοιχτό στόμα αποτελεί σχεδόν πάντα ένδειξη ακραίας αναπνευστικής δυσχέρειας ή σοβαρού σοκ. Επίσης, οι γάτες συχνά κρύβονται και απομονώνονται όταν πονάνε, γεγονός που μπορεί να κάνει πιο δύσκολο τον εντοπισμό του προβλήματος.

-Ποιο είναι το συχνότερο λάθος που βλέπετε να κάνουν οι κηδεμόνες όταν πανικοβάλλονται και προσπαθούν να βοηθήσουν το ζώο τους;

Το συχνότερο και πιο επικίνδυνο λάθος είναι η αυθαίρετη χορήγηση ανθρώπινων φαρμάκων, ειδικά Depon (παρακεταμόλης) ή Ponstan (ιβουπροφαίνης), προκειμένου να ανακουφιστεί το ζώο από τον πόνο. Η πρακτική αυτή μπορεί να αποβεί θανατηφόρα, ιδιαίτερα για τις γάτες. Υπάρχουν, όμως, και άλλες «καλές προθέσεις» που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση.

Η πρόκληση εμετού, για παράδειγμα, δεν πρέπει να γίνεται σε λάθος περιπτώσεις. Αν το ζώο έχει καταπιεί κάτι καυστικό, όπως χλωρίνη ή απορρυπαντικό, ή ένα αιχμηρό αντικείμενο, η πρόκληση εμετού μπορεί να προκαλέσει δεύτερο έγκαυμα στον οισοφάγο ή ακόμη και ρήξη στομάχου. Εξίσου επικίνδυνη είναι η λανθασμένη μετακίνηση μετά από τροχαίο. Αν σηκώσουμε γρήγορα το ζώο χωρίς σταθεροποίηση, μπορεί να επιδεινώσουμε έναν τραυματισμό στη σπονδυλική στήλη ή μια εσωτερική αιμορραγία. Πρέπει επίσης να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν πλησιάζουμε ένα ζώο που υποφέρει. Ακόμη και ο πιο ήρεμος σκύλος ή γάτα μπορεί, λόγω του ακραίου πόνου, να δαγκώσει ή να γρατζουνίσει αντανακλαστικά. Τέλος, πολύτιμος χρόνος χάνεται όταν οι κηδεμόνες καθυστερούν αναζητώντας συμβουλές σε ομάδες των social media αντί να απευθυνθούν άμεσα σε κτηνίατρο.

-Υπάρχει κάποιο περιστατικό που θυμάστε ιδιαίτερα και θα μπορούσε να δείξει στην πράξη πόσο σημαντική είναι η εκπαίδευση ή τα σεμινάρια Πρώτων Βοηθειών για ζώα;

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες συνέβη όταν μια νεαρή κοπέλα η οποία είχε παρακολουθήσει το πρόγραμμα «Πρώτες Βοήθειες για Σκύλους» του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού κατάφερε να σώσει το κατοικίδιό της. Κατά τη διάρκεια μιας καθημερινής βόλτας, ο σκύλος της βρήκε στο έδαφος και κατάπιε ένα μεγάλο, αιχμηρό κόκαλο, το οποίο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα έφραξε την αναπνευστική του οδό. Ο σκύλος άρχισε να πανικοβάλλεται, να μελανιάζει και να χάνει τις αισθήσεις του. Η ιδιοκτήτρια, έχοντας την εκπαίδευση που χρειαζόταν, διατήρησε την ψυχραιμία της. Άνοιξε προσεκτικά το στόμα του ζώου για να ελέγξει αν το αντικείμενο ήταν ορατό και προσβάσιμο και, καθώς το κόκαλο ήταν σφηνωμένο βαθιά, εφάρμοσε τις ειδικές θωρακικές και κοιλιακές πιέσεις που είχε διδαχτεί για την αντιμετώπιση της απόφραξης των αεραγωγών. Έπειτα από μερικές επαναλήψεις, ο σκύλος απέβαλε το κόκαλο με βήχα κι άρχισε να αναπνέει ξανά κανονικά. Η ιστορία αυτή, όπως αναφέρει ο Ε.Ε.Σ., αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η εκπαίδευση μπορεί να αντικαταστήσει τον πανικό με μια άμεση και ψύχραιμη αντίδραση. 

-Πολλοί άνθρωποι, όταν βρίσκουν ένα τραυματισμένο ζώο στον δρόμο, δεν ξέρουν ποιον πρέπει να καλέσουν. Πότε απευθυνόμαστε στον Ερυθρό Σταυρό, πότε στην Αστυνομία ή την Πυροσβεστική και πότε σε έναν κτηνίατρο;

Όταν εντοπίζουμε ένα τραυματισμένο ζώο στον δρόμο, η πρώτη και πιο άμεση ενέργεια είναι η επικοινωνία με έναν κτηνίατρο ή εφημερεύουσα κτηνιατρική κλινική, καθώς το ζώο χρειάζεται άμεση ιατρική φροντίδα. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, οι δήμοι είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για τη διαχείριση και την περίθαλψη των αδέσποτων ζώων στα όριά τους. Ο ιδιώτης κτηνίατρος ή η εφημερεύουσα κλινική μπορεί να δώσει άμεσα οδηγίες και να προετοιμάσει τη μεταφορά του ζώου, εφόσον αυτό είναι εφικτό. Για ένα αδέσποτο ζώο, επικοινωνούμε με τον οικείο δήμο μέσω της γραμμής πολίτη ή του αρμόδιου τμήματος για τα αδέσποτα. Εκτός ωραρίου, μπορεί να κληθεί η Αστυνομία στο 100, ώστε να καταγραφεί το περιστατικό και να ειδοποιηθεί ο αρμόδιος φορέας.

Η Πυροσβεστική Υπηρεσία, στο 199, καλείται όταν το ζώο είναι εγκλωβισμένο σε σημείο όπου δεν υπάρχει πρόσβαση, όπως πηγάδι, υπόνομος, γκρεμός, ψηλό δέντρο ή μηχανή αυτοκινήτου, ή όταν κινδυνεύει από πυρκαγιά ή πλημμύρα. Η Πυροσβεστική αναλαμβάνει τον απεγκλωβισμό και όχι την ιατρική περίθαλψη.

Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός αναπτύσσεται κυρίως σε μεγάλες, οργανωμένες επιχειρήσεις εκτάκτων αναγκών, όπως μεγάλες πυρκαγιές και πλημμύρες. Για άγρια ζώα, όπως πουλιά, σκαντζόχοιρους ή χελώνες, απευθυνόμαστε σε εξειδικευμένα κέντρα περίθαλψης άγριας ζωής. Τα τοπικά φιλοζωικά σωματεία μπορούν, επίσης, όταν υπάρχει διαθεσιμότητα, να βοηθήσουν με μεταφορά ή φιλοξενία.

*Πληροφορίες για τα σεμινάρια αυτά, που μπορούν να σώσουν μια σκυλίσια ή γατίσια ζωή, μπορεί όποιος ενδιαφέρεται να βρει στο samarites.gr