Η τεχνολογική μας εξάρτηση: Τα ψηφιακά blackout που αναδεικνύουν πόσο ευάλωτες είναι οι κοινωνίες και οι οικονομίες που εξαρτώνται από λίγους κολοσσούς
Το πρωτοφανές συμβάν της Παρασκευής, όταν εκατομμύρια εργαζόμενοι σε χιλιάδες επιχειρήσεις ανά τον πλανήτη βρέθηκαν ξαφνικά αποκομμένοι από τα ψηφιακά εργαλεία της δουλειάς τους, αναδεικνύει την ευαλωτότητα και το βάθος της εξάρτησης που έχουν πολίτες, εταιρείες και κράτη από τα τεχνολογικά μεγαθήρια των ΗΠΑ. Ουσιαστικά, πήραμε ένα σαφές δείγμα γραφής από το ολοένα και διευρυνόμενο τεχνολογικό χάσμα, το οποίο αποτελεί ένα τεράστιο ζήτημα υπαρξιακής σημασίας, που δυστυχώς γίνεται αντικείμενο συζήτησης παρά μόνο στις παρυφές του δημόσιου διαλόγου στην Ελλάδα.
Η χώρα μας ανέκαθεν ήταν πίσω στη διείσδυση των τεχνολογιών, με την εξαίρεση ίσως της κινητής τηλεφωνίας, όπου διαχρονικά διατηρεί μία καλή θέση στην Ευρώπη. Όμως οι τεχνολογίες αλλάζουν και οι παραγωγοί και οι πάροχοί τους μετασχηματίζονται διά των εξαγορών, των επεκτάσεων σε νέους τομείς ή απλώς διά της συρρίκνωσης ή εξαφάνισης, όπως έχει συμβεί με την BlackBerry, την AGFA, την Compaq κ.λπ.
Χωρίς να το πολυκαταλάβουμε, κρίσιμες λειτουργίες για την καθημερινότητά μας – από την απλή επικοινωνία με τους οικείους μας μέχρι την εκτέλεση σύνθετων επιχειρηματικών εργασιών – βρίσκονται στη διακριτική ευχέρεια των μεγάλων παρόχων τεχνολογίας, οι περισσότεροι εκ των οποίων βρίσκονται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Μέσα στο 2026 είχαμε σοβαρά συμβάντα στα AWS, Microsoft Azure και Google Cloud, ευπάθειες με σοβαρές μολύνσεις από ιούς σε AI servers, τη μεγάλη ληστεία του Binance, αλλά και μία μεγάλη διαρροή malware στο GitHub. Τις προάλλες ήταν το WhatsApp της Meta που λειτούργησε ως «κερκόπορτα» ψηφιακών επιθέσεων, με αποτέλεσμα πολλές επιχειρήσεις να το εγκαταλείψουν ως βασικό ή εφεδρικό κανάλι εργασίας. Και την Παρασκευή ήταν η κατάρρευση κρίσιμων εργαλείων της Microsoft, που έκαναν τις επαγγελματικές εργασίες απίστευτα δύσκολες για αναρίθμητες επιχειρήσεις ανά τον κόσμο.
Και κάπου εκεί τίθενται ορισμένα σοβαρά ερωτήματα: Πόσο έτοιμοι είμαστε να λειτουργήσουμε σε ένα περιβάλλον όπου οι κρίσιμες λειτουργίες μας μπορεί να πάψουν να εξυπηρετούνται εξαιτίας μιας αστοχίας ή ενός ψηφιακού σαμποτάζ στον πάροχό μας; Πόσο καλά προετοιμασμένοι είμαστε ώστε να λειτουργήσουμε με αξιόπιστα εφεδρικά συστήματα; Και τι θα γίνει εάν και τα εφεδρικά μας συστήματα πάψουν ως διά μαγείας να λειτουργούν; Πόσο κρίσιμο είναι, τελικά, η βάση των ψηφιακών μας υπηρεσιών να βρίσκεται σε μία άλλη επικράτεια;
Στα παλιά χρόνια, σε μια κρίση ενός συστήματος – γιατί όλα τα συστήματα, ακόμη και τα πιο καλοκουρδισμένα, κάποια στιγμή αστοχούν – αρκούσε το τηλέφωνο του αρμόδιου υπουργού στον διοικητή της Ολυμπιακής, του ΟΣΕ ή της ΔΕΗ, ώστε να γίνει ό,τι ήταν εφικτό για να αποκατασταθεί μια υπηρεσία. Σήμερα, ο Έλληνας ή ο Ιταλός υπουργός των Υποδομών ή της Ψηφιακής Πολιτικής πού θα απευθυνθεί; Στον διευθύνοντα σύμβουλο της Meta ή της Amazon;
Και εάν επεκτείνουμε την τεχνολογική συζήτηση στο AI, από το οποίο εξαρτώνται πλέον ανοιχτά εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό. Πόσο έτοιμοι είμαστε να ζήσουμε χωρίς AI για λίγες μέρες; Και τι θα γίνει εάν μια μέρα η κυβέρνηση μιας χώρας που φιλοξενεί τόσο κρίσιμες υποδομές απαγορεύσει την εξαγωγή ψηφιακών υπηρεσιών στην Ευρώπη;
Τελικά, πόσο ευάλωτη ή πλασματική είναι η ιδιοκτησία και η κυριότητά μας επί των κρίσιμων αυτών τεχνολογιών; Προφανώς, η απάντηση δεν είναι καθόλου ευχάριστη. Φανταστείτε, λοιπόν, για οποιονδήποτε λόγο, να καταρρεύσουν οι υπηρεσίες cloud στις οποίες στηρίζουν τη λειτουργία τους οι τράπεζες και να μην μπορούμε να κάνουμε συναλλαγές ή να χρησιμοποιήσουμε τα χρήματά μας. Η τεχνολογική δυστοπία που τόσο ευφάνταστα έχει προοικονομήσει ο κινηματογράφος και η λογοτεχνία θα γινόταν πραγματικότητα. Αυτές είναι οι βαθιές προκλήσεις του νέου τεχνολογικού status quo και δεν αποτελούν συζήτηση που αφορά μόνο ένα κλειστό club, αλλά αφορά τους πάντες. Και είναι δημοκρατική ανάγκη να γίνεται ανοιχτά, χωρίς ταμπού.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, στη Φινλανδία, έπεσαν τα ψηφιακά συστήματα της κεντρικής τράπεζας της χώρας και κατέρρευσε η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος. Οι ευφυείς Φινλανδοί ανακάλεσαν από την εφεδρεία συνταξιούχους της κεντρικής τράπεζας, οι οποίοι αποκατέστησαν τη λειτουργία του συστήματος, δουλεύοντας με τον παλιό χειροκίνητο τρόπο – με τα καρμπόν και τα τέλεξ – για λίγες μέρες, μέχρι την αποκατάσταση των ψηφιακών συστημάτων. Σήμερα, προφανώς, αυτή η επιλογή δεν είναι εφικτή, γιατί μιλάμε για έναν άλλο κόσμο και για μια άλλη παγκόσμια, διασυνδεδεμένη οικονομία.
Άρα, κράτη και επιχειρήσεις θα πρέπει να έχουν έτοιμα εφεδρικά συστήματα και την κατάλληλη εκπαίδευση, ώστε να μπορούν να εξασφαλίσουν επιχειρησιακή συνέχεια ό,τι κι αν συμβεί – γιατί, όπως φαίνεται, το κακό θα συμβεί.
Και αυτό είναι κάτι που θα έχει κόστος, το οποίο θα είναι το τίμημα της ανεξαρτησίας μας. Γιατί σήμερα στην τεχνολογία συμβαίνει ό,τι ακριβώς συνέβη και με την ενέργεια στον πόλεμο της Ουκρανίας, όταν ξυπνήσαμε από έναν λήθαργο ετών για να διαπιστώσουμε την απόλυτη εξάρτησή μας από τρίτες χώρες, όπως η Ρωσία.
Σε έναν κόσμο γεμάτο δυσκολίες, προκλήσεις, αντιφάσεις και λυκοφιλίες θα πρέπει, με σύνεση και αποφασιστικότητα, να σχεδιάσουμε τη θέση μας στο τεχνολογικό αύριο, στο οποίο δεν μπορούμε να είμαστε απόντες, αλλά ισότιμα συμμέτοχοι, εάν δεν θέλουμε η Ελλάδα να συνεχίσει να πορεύεται με χρόνια υστέρηση έναντι των εταίρων της. Γιατί αυτή τη φορά το τίμημα της υστέρησης θα είναι κολοσσιαίο και πιθανότατα θα ξεπερνά οτιδήποτε έχουμε ζήσει ως λαός τους τελευταίους αιώνες.
Τα νέα ακουστικά Sony MDR-3R διαθέτουν τον ίδιο σχεδιασμό και τα χαρακτηριστικά διάτρητα καλύμματα με τα πρωτότυπα, αλλά οι ομοιότητες δεν σταματούν εκεί.
Το ατελείωτο scroll, η διάσπαση προσοχής και η σχέση μας με το smartphone - Τι δείχνουν οι έρευνες και πώς μπορούμε να περιορίσουμε την εξάρτησή μας από την οθόνη
17°
