Τι προσπαθεί να μας πει η γάτα μας; Ειδικοί «μεταφράζουν» τη συμπεριφορά της

Οι γάτες επικοινωνούν με τους ανθρώπους τους πολύ περισσότερο από όσο ίσως αντιλαμβανόμαστε.

Τα νιαουρίσματα, το γουργούρισμα, οι κινήσεις της ουράς, η θέση των αυτιών, ακόμη και ένα σύντομο γλείψιμο των χειλιών μπορούν να αποκαλύψουν τη διάθεσή τους, τις ανάγκες τους ή το αν οι γάτες αισθάνονται άνετα. Το ερώτημα είναι κατά πόσο οι άνθρωποι γνωρίζουν να ερμηνεύουν σωστά αυτά τα μηνύματα.

Ειδικοί στη συμπεριφορά των αιλουροειδών εξηγούν πώς αντιλαμβάνονται οι γάτες τους ανθρώπους, με ποιους τρόπους εκφράζονται και τι μπορούν να κάνουν οι κηδεμόνες τους για να αναπτύξουν μια καλύτερη σχέση μαζί τους.

Πώς αντιλαμβάνονται οι γάτες τους ανθρώπους;

Οι γάτες αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με την περίσταση. Όπως εξηγεί η πιστοποιημένη σύμβουλος συμπεριφοράς, εκπαίδευσης και ολιστικής υγείας αιλουροειδών Τζέσικα Μόκετ, σε ορισμένες περιπτώσεις συμπεριφέρονται απέναντί μας όπως θα έκαναν με άλλες γάτες: μας περιποιούνται, ζυμώνουν με τις πατούσες τους πάνω μας και κοιμούνται δίπλα μας.

Ταυτόχρονα, μας αντιμετωπίζουν ως φροντιστές και παρόχους τροφής. Μάλιστα, το νιαούρισμα προς τους ανθρώπους αποτελεί σε μεγάλο βαθμό συμπεριφορά που θυμίζει τον τρόπο με τον οποίο τα μικρά γατάκια επικοινωνούν με τη μητέρα τους.

Η αντίληψη ότι οι γάτες είναι απόμακρα ζώα που ενδιαφέρονται αποκλειστικά για την εξυπηρέτησή τους δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Έρευνες δείχνουν ότι αναπτύσσουν δεσμούς προσκόλλησης με τους ανθρώπους, οι οποίοι μπορεί να είναι ασφαλείς ή ανασφαλείς, όπως συμβαίνει και στις σχέσεις των παιδιών με τους γονείς τους.

Η γλώσσα του σώματος αποκαλύπτει πολλά

Οι γάτες επικοινωνούν μέσα από ήχους, μυρωδιές, την αφή, τις εκφράσεις του προσώπου και τις κινήσεις του σώματος. Σύμφωνα με τη Μισέλ Νάγκελσνάιντερ, πιστοποιημένη ειδικό στη συμπεριφορά των γατών και ιδρύτρια της Cat Behavior Clinic, τα μάτια, τα αυτιά, τα μουστάκια, η ουρά και η στάση του σώματος αποτελούν βασικά στοιχεία αυτής της επικοινωνίας.

Τα ορθάνοιχτα μάτια με διεσταλμένες κόρες μπορεί να υποδηλώνουν ενθουσιασμό ή άγχος, ενώ τα μισόκλειστα μάτια συνδέονται συνήθως με χαλάρωση και ικανοποίηση. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αξιολογείται συνολικά η συμπεριφορά της γάτας και όχι κάθε ένδειξη μεμονωμένα.

Μια γάτα που αισθάνεται άνετα έχει συνήθως χαλαρό σώμα και αυτιά σε φυσική θέση. Μπορεί να πλησιάσει με την ουρά όρθια, να τρίβεται πάνω στον άνθρωπό της ή να ξαπλώνει κοντά του. Το αργό ανοιγοκλείσιμο των ματιών θεωρείται επίσης ένδειξη χαλάρωσης και εμπιστοσύνης.

Αντίθετα, ένα σώμα σε ένταση ή σε στάση συσπείρωσης, τα αυτιά στραμμένα προς τα πλάγια ή τραβηγμένα προς τα πίσω, η αποφυγή επαφής, το κρύψιμο, το γρύλισμα και το φύσημα μπορεί να υποδηλώνουν φόβο ή δυσφορία.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στο στιγμιαίο γλείψιμο των χειλιών. Σύμφωνα με τη Νάγκελσνάιντερ, όταν η γάτα βγάζει για λίγο τη γλώσσα της σαν να γλείφει τα χείλη της, ενδέχεται να εμφανίζει σημάδια αυξανόμενου στρες. Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να προηγείται μιας επιθετικής αντίδρασης.

Τι σημαίνουν τα νιαουρίσματα και το γουργούρισμα;

Το νιαούρισμα αποτελεί έναν από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους οι γάτες επικοινωνούν με τους ανθρώπους. Όπως εξηγεί η Τζέσικα Μόκετ, οι ενήλικες γάτες δεν χρησιμοποιούν συνήθως το νιαούρισμα για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, αν και διαθέτουν άλλους ήχους, όπως το φύσημα, το γρύλισμα και τις κραυγές.

Η Λίζα Στεμκόσκι, πιστοποιημένη σύμβουλος συμπεριφοράς αιλουροειδών, επισημαίνει ότι κάθε ήχος έχει διαφορετική λειτουργία. Το νιαούρισμα απευθύνεται κυρίως στους ανθρώπους και χρησιμοποιείται συχνά όταν η γάτα ζητά κάτι, όπως φαγητό ή προσοχή.

Το γουργούρισμα, από την άλλη, δεν σημαίνει πάντοτε ότι το ζώο είναι ευχαριστημένο. Μπορεί πράγματι να εκφράζει ικανοποίηση, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις λειτουργεί και ως μηχανισμός αυτοκαθησυχασμού όταν η γάτα βρίσκεται υπό πίεση ή πονάει.

Πώς μπορούν οι άνθρωποι να επικοινωνούν καλύτερα με τις γάτες;

Έρευνες έχουν δείξει ότι οι γάτες μπορούν να αναγνωρίζουν το όνομά τους και να ξεχωρίζουν τη φωνή του κηδεμόνα τους από εκείνες άλλων ανθρώπων. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι μπορούν να συνδέουν συγκεκριμένες εικόνες με λέξεις.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κατανοούν την ανθρώπινη ομιλία όπως ένας άνθρωπος. Το σημαντικότερο είναι να γίνονται οι κινήσεις και οι αντιδράσεις μας πιο κατανοητές για εκείνες. Η Νάγκελσνάιντερ προτείνει ήρεμες κινήσεις, απαλή φωνή, διακριτικά χάδια και αρκετό χώρο ώστε η γάτα να μπορεί να πλησιάσει ή να απομακρυνθεί όποτε το επιθυμεί.

Η Στεμκόσκι υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει να πιέζουμε ένα ζώο να έρθει κοντά μας όταν δεν το θέλει. Ακόμη και όταν μια γάτα πλησιάζει ή κάθεται δίπλα στον άνθρωπό της, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι επιθυμεί χάδια. Το ίδιο ισχύει όταν γυρίζει ανάσκελα: η στάση αυτή δεν αποτελεί αυτομάτως πρόσκληση για χάδια στην κοιλιά.

Μια χρήσιμη πρακτική είναι να χαϊδεύουμε απαλά τη γάτα στο κεφάλι ή στα μάγουλα και στη συνέχεια να σταματάμε για λίγο. Αν τρίβεται στο χέρι ή πλησιάζει ζητώντας περισσότερη επαφή, μπορούμε να συνεχίσουμε. Αν απομακρύνεται ή δείχνει αδιάφορη, είναι προτιμότερο να της δώσουμε χώρο.

Το κλειδί για μια καλύτερη σχέση με τις γάτες δεν είναι να τις μάθουμε να επικοινωνούν με τον δικό μας τρόπο, αλλά να εξοικειωθούμε με τη δική τους γλώσσα. Όπως επισημαίνει η Νάγκελσνάιντερ, πολλά από τα σημαντικότερα μηνύματα που στέλνουν είναι τόσο διακριτικά, ώστε συχνά περνούν απαρατήρητα.

(Πηγή: The Guardian)