Χαλκός: ένας σύμμαχος στην επούλωση των τραυμάτων 

Tον συναντάμε καθημερινά, αλλά λίγοι γνωρίζουν ότι οι ιδιότητές του αξιοποιούνται και στη φροντίδα των τραυμάτων. Ο χαλκός είναι ένα από εκείνα τα υλικά που βρίσκονται παντού γύρω μας, χωρίς να τους δίνουμε ιδιαίτερη σημασία. Στα καλώδια, στα κοσμήματα, στα παλιά χάλκινα σκεύη που όλοι έχουμε δει σε κάποιο σπίτι.

Παρότι λοιπόν αποτελεί σταθερό συνοδοιπόρο μας, δύσκολα συνδέουμε αυθόρμητα το χαλκό με την περιποίηση μιας πληγής. Κι όμως, οι ιδιότητές του παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την υγεία και την επούλωση, όπως αναφέρει ο κ. Γρηγόρης Δάσκος, ιατρός, Medical Lead Wound Care, Integris Pharma.

Η ιστορία του χάνεται στα βάθη της αρχαιότητας. Συνόδευσε τον άνθρωπο από τα πρώτα βήματα του πολιτισμού του και έδωσε το όνομά του σε μια ολόκληρη «ηρωική» εποχή, την Εποχή του Χαλκού, με ιδιαίτερη σημασία για τον ελλαδικό χώρο. Στενά συνδεδεμένη με το μέταλλο είναι και η Κύπρος, από το όνομα της οποίας προέρχονται ονομασίες του σε σύγχρονες γλώσσες, όπως το αγγλικό copper.

Χαλκός: Από την αρχαιότητα στη σύγχρονη φροντίδα τραυμάτων

Στην αρχαία Αίγυπτο ο χαλκός χρησιμοποιούνταν για τη φροντίδα τραυμάτων και οφθαλμικών λοιμώξεων, ενώ ανάλογες χρήσεις καταγράφονται στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική. Οι αρχαίοι Έλληνες τον αξιοποίησαν σε θεραπευτικές πρακτικές για δερματικά έλκη και άλλες παθήσεις. Αντίστοιχες αναφορές συναντάμε στους Ρωμαίους και στους πολιτισμούς των Μάγια, των Αζτέκων και των Ίνκας.

Σήμερα, η επιστήμη μάς βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τον ρόλο του. Ο χαλκός είναι απαραίτητο ιχνοστοιχείο που συμμετέχει σε πολλές μεταβολικές διεργασίες. Συμβάλλει στη λειτουργία κυττάρων που σχετίζονται με την αποκατάσταση του δέρματος, στον σχηματισμό νέων αγγείων και στη σύνθεση βασικών δομικών συστατικών των ιστών. Πρόκειται για διεργασίες σημαντικές στην επούλωση τόσο των οξέων τραυμάτων όσο και των χρόνιων ελκών.

Παράλληλα, ο χαλκός διαθέτει αντιμικροβιακές ιδιότητες: προκαλεί βλάβες στις μεμβράνες των μικροβίων, οδηγώντας στην καταστροφή τους.

Δύο, λοιπόν, είναι οι ιδιότητες που τον καθιστούν ενδιαφέροντα στη φροντίδα των τραυμάτων: η υποστήριξη των φυσιολογικών διαδικασιών επούλωσης και η αντιμικροβιακή του δράση.

Γιατί ένα τραύμα δεν είναι πάντα απλή υπόθεση;

Ένα μικρό κόψιμο ή ένα γδάρσιμο συνήθως επουλώνεται μέσα σε λίγες ημέρες. Το καθαρίζουμε, το φροντίζουμε και σύντομα το ξεχνάμε. Για ορισμένους ανθρώπους, όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Ένας ασθενής με διαβήτη μπορεί να εμφανίσει μια πληγή στο πόδι που δυσκολεύεται να κλείσει. Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε άτομα με προβλήματα στην κυκλοφορία του αίματος ή σε ανθρώπους που παραμένουν για μεγάλα διαστήματα στο κρεβάτι.

Αυτές οι πληγές ενδέχεται να χρειαστούν εβδομάδες ή και μήνες φροντίδας. Ο πόνος, η δυσκολία στην κίνηση και οι συχνές αλλαγές επιθεμάτων επηρεάζουν την καθημερινότητα τόσο του ασθενούς όσο και εκείνων που τον φροντίζουν. Γι’ αυτό έχει σημασία η επιλογή κατάλληλων υλικών, που προστατεύουν το τραύμα και διατηρούν συνθήκες ευνοϊκές για την επούλωσή του.

Πώς μπορεί να βοηθήσει ο χαλκός;

Οι ιδιότητες του χαλκού αξιοποιήθηκαν με τη δημιουργία ειδικών επιθεμάτων που περιέχουν οξείδιο του χαλκού. Στην Ελλάδα, η Integris Pharma διαθέτει τα επιθέματα χαλκού MedCu, διευρύνοντας τις επιλογές για τη φροντίδα των τραυμάτων.

Παρότι εξωτερικά θυμίζουν συμβατικά επιθέματα, ο σχεδιασμός τους συνδυάζει την κάλυψη του τραύματος με την αξιοποίηση των ιδιοτήτων του χαλκού. Απορροφούν τα υγρά και βοηθούν στη διατήρηση κατάλληλου περιβάλλοντος για την επούλωση, ενώ το οξείδιο του χαλκού που περιέχουν προσφέρει την υποστήριξη των διεργασιών της αποκατάστασης των ιστών, μεταξύ των οποίων και ο σχηματισμός νέων αγγείων, καθώς και αντιμικροβιακή δράση.

Τα MedCu μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διαφορετικούς τύπους τραυμάτων, όπως τα διαβητικά και τα φλεβικά έλκη, τα έλκη πίεσης –οι γνωστές «κατακλίσεις»– και άλλα τραύματα που χρειάζονται ιδιαίτερη περιποίηση, πάντα σύμφωνα με τις ενδείξεις του προϊόντος και τις οδηγίες ενός επαγγελματία υγείας.

Σε μια εποχή που η ιατρική αναζητά διαρκώς νέους τρόπους αντιμετώπισης των τραυμάτων και των ελκών, οξέων και χρονίων, και βελτίωσης της φροντίδας των ασθενών, ο χαλκός δείχνει πώς η σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να δώσει νέες δυνατότητες σε ένα γνώριμο υλικό.