Ίδιες κάλτσες για δεύτερη ημέρα - Γιατί είναι επικίνδυνο να τις φοράμε ξανά

Είναι αρκετά συνηθισμένο να φοράμε το ίδιο τζιν, ένα πουλόβερ ή ακόμη και ένα μπλουζάκι περισσότερες από μία φορές. Τι γίνεται όμως με τις κάλτσες; Αν ήξερες τι πραγματικά φιλοξενούν μετά από μόλις μία ημέρα χρήσης, ίσως να άλλαζες γνώμη.

Τα πόδια μας φιλοξενούν ένα μικροσκοπικό «τροπικό δάσος» βακτηρίων και μυκήτων – συνήθως έως και 1.000 διαφορετικά είδη. Μάλιστα, στα πόδια ζει μεγαλύτερη ποικιλία μυκήτων απ’ ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο σημείο του ανθρώπινου σώματος. Το δέρμα των ποδιών διαθέτει επίσης από τους περισσότερους ιδρωτοποιούς αδένες.

Τα περισσότερα βακτήρια και μύκητες προτιμούν τα ζεστά και υγρά σημεία ανάμεσα στα δάχτυλα, όπου «τρέφονται» με θρεπτικά συστατικά από τον ιδρώτα και τα νεκρά κύτταρα του δέρματος. Τα απόβλητα που παράγουν αυτοί οι μικροοργανισμοί είναι ο λόγος που τα πόδια, οι κάλτσες και τα παπούτσια μυρίζουν άσχημα.

Γιατί μυρίζουν τα πόδια και οι κάλτσες

Για παράδειγμα, το βακτήριο Staphylococcus hominis παράγει από τον ιδρώτα ένα αλκοολούχο υποπροϊόν που μυρίζει σαν σάπιο κρεμμύδι. Το Staphylococcus epidermis παράγει μια ουσία με οσμή τυριού, ενώ το Corynebacterium δημιουργεί ένα οξύ που περιγράφεται ως μυρωδιά κατσίκας.

Όσο περισσότερο ιδρώνουν τα πόδια μας, τόσο περισσότερα θρεπτικά συστατικά έχουν τα βακτήρια και τόσο πιο έντονη γίνεται η οσμή. Οι κάλτσες παγιδεύουν τον ιδρώτα, δημιουργώντας ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη βακτηρίων. Επιπλέον, αυτά τα βακτήρια μπορούν να επιβιώσουν πάνω στα υφάσματα για μήνες. Για παράδειγμα, σε βαμβάκι μπορούν να ζήσουν έως και 90 ημέρες. Άρα, αν ξαναφορέσεις άπλυτες κάλτσες, απλώς επιτρέπεις σε περισσότερα βακτήρια να αναπτυχθούν.

Τι μικρόβια υπάρχουν στις κάλτσες

Τα μικρόβια στις κάλτσες δεν προέρχονται μόνο από το μικροβίωμα του ποδιού. Περιλαμβάνουν και μικροοργανισμούς από το περιβάλλον, όπως το πάτωμα του σπιτιού, του γυμναστηρίου ή ακόμη και το έδαφος έξω.

Σε μελέτη που εξέτασε ρούχα φορεμένα μόνο μία φορά, οι κάλτσες είχαν το υψηλότερο μικροβιακό φορτίο. Συγκεκριμένα, περιείχαν 8–9 εκατομμύρια βακτήρια ανά δείγμα, ενώ τα μπλουζάκια μόλις περίπου 83.000.

Η ανάλυση ειδών δείχνει ότι οι κάλτσες φιλοξενούν τόσο ακίνδυνα βακτήρια του δέρματος όσο και δυνητικά παθογόνους μικροοργανισμούς, όπως Aspergillus, Candida και Cryptococcus, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν αναπνευστικές ή γαστρεντερικές λοιμώξεις.

Τα μικρόβια από τις κάλτσες μεταφέρονται επίσης σε επιφάνειες με τις οποίες έρχονται σε επαφή – παπούτσια, κρεβάτι, καναπέ ή πάτωμα. Αυτό σημαίνει ότι οι βρώμικες κάλτσες μπορούν να μεταδώσουν τον μύκητα που προκαλεί το «πόδι του αθλητή», μια μεταδοτική μυκητίαση που επηρεάζει το δέρμα γύρω από τα δάχτυλα. Γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όσοι έχουν τέτοια λοίμωξη να μην μοιράζονται κάλτσες ή παπούτσια και να αποφεύγουν να περπατούν ξυπόλυτοι ή μόνο με κάλτσες σε αποδυτήρια και μπάνια γυμναστηρίων.

Οι κάλτσες… μολύνουν και τα παπούτσια

Ό,τι ζει στις κάλτσες αποικίζει και τα παπούτσια. Γι’ αυτό δεν είναι καλή ιδέα να φοράς το ίδιο ζευγάρι παπούτσια πολλές ημέρες στη σειρά. Χρειάζεται χρόνος για να στεγνώσει ο ιδρώτας και να περιοριστεί η ανάπτυξη βακτηρίων και οι οσμές.

Υγιεινή ποδιών: τι να κάνεις

Για να μειώσεις την κακοσμία και τον αριθμό των βακτηρίων στα πόδια και στις κάλτσες:

• Απόφυγε κάλτσες και παπούτσια που προκαλούν έντονη εφίδρωση.
• Το πλύσιμο των ποδιών δύο φορές την ημέρα μπορεί να μειώσει την οσμή.
• Τα αντιιδρωτικά ποδιών βοηθούν, καθώς περιορίζουν τον ιδρώτα και άρα την ανάπτυξη βακτηρίων.

Υπάρχουν επίσης κάλτσες με αντιμικροβιακές ιδιότητες. Κάλτσες που περιέχουν μέταλλα όπως ασήμι ή ψευδάργυρο μπορούν να σκοτώσουν τα βακτήρια που προκαλούν δυσοσμία. Οι κάλτσες από μπαμπού επιτρέπουν καλύτερη κυκλοφορία του αέρα, ώστε ο ιδρώτας να εξατμίζεται πιο εύκολα.

Οι αντιμικροβιακές κάλτσες ενδέχεται να αποτελούν εξαίρεση στον «κανόνα της μίας χρήσης», ανάλογα με την αποτελεσματικότητά τους. Όμως για κάλτσες από βαμβάκι, μαλλί ή συνθετικές ίνες, είναι καλύτερο να φοριούνται μόνο μία φορά.

Πώς να πλένεις σωστά τις κάλτσες

Αν τα πόδια σου δεν μυρίζουν έντονα, αρκεί πλύσιμο στους 30–40°C με ήπιο απορρυπαντικό. Ωστόσο, έτσι δεν εξουδετερώνονται όλα τα βακτήρια και οι μύκητες.

Για πλήρη απολύμανση:

• Χρησιμοποίησε απορρυπαντικό με ένζυμα και πλύνε στους 60°C.
• Αν δεν γίνεται πλύσιμο σε υψηλή θερμοκρασία, το σιδέρωμα με ατμό (180–220°C) σκοτώνει τα υπολείμματα βακτηρίων και αδρανοποιεί τους μύκητες, ακόμη και εκείνον που προκαλεί το πόδι του αθλητή.
• Το στέγνωμα σε εξωτερικό χώρο βοηθά, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου έχει αντιμικροβιακή δράση.