Ο πρόεδρος του kariera.gr μιλά στην ATHENS VOICE για τη μεγάλη αντιστροφή στην αγορά εργασίας, τη μάχη των επιχειρήσεων για την εύρεση εργαζομένων με ταλέντο, την πίεση του δημογραφικού στους μισθούς, και την AI, που φέρνει μια αλλαγή αντίστοιχη μ’ εκείνη του ηλεκτρισμού
Για τον ιδρυτή και πρόεδρο του kariera.gr Θεόφιλο Βασιλειάδη όλα αυτά είναι κομμάτια της ίδιας μεγάλης ανατροπής στην εργασία. Ο ίδιος παρακολουθεί στενά τον χώρο από το 1999, όταν και ξεκίνησαν οι πρώτες «Ημέρες Καριέρας». Κάποτε απλώς πήγαιναν υποψήφιοι ν’ αφήσουν βιογραφικά.
Στη φετινή διοργάνωση, περίπου 10.000 άνθρωποι πέρασαν από τα περίπτερα 140 εταιρειών και η εικόνα ήταν σχεδόν αντίστροφη: οι εργοδότες προσπαθούσαν πλέον να πείσουν τους υποψηφίους να τους επιλέξουν.
Η αγορά εργασίας, με άλλα λόγια, δεν αλλάζει απλώς θέσεις και μισθούς, αλλά και τους όρους της σχέσης ανάμεσα σ’ εκείνον που προσφέρει εργασία και σ’ εκείνον που την αναζητά. Με τον Θεόφιλο Βασιλειάδη επιχειρήσαμε μια ανατομία της ελληνικής εργασίας.
Ρωτάω αν οι «Ημέρες Καριέρας» έχουν γίνει ίσως πιο χρήσιμες για τις εταιρείες παρά για τους υποψηφίους. «Οι πελάτες μας, έτσι κι αλλιώς, είναι οι εταιρείες. Οι υποψήφιοι δεν πληρώνουν τίποτα. Θεωρητικά, λοιπόν, για εμάς είναι καλό να είναι μηδενική η ανεργία, γιατί αυτό σημαίνει ότι είναι δύσκολο για τις εταιρείες να βρουν προσωπικό. Είναι η μεγάλη μάχη, η μάχη για το ταλέντο». Και αυτή η μάχη φαίνεται πλέον και στις «Ημέρες Καριέρας»: «Βλέπω πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή των εταιρειών. Όλο και περισσότερο».
Πάμε πίσω στο 1999. «Τότε οι εργοδότες έρχονταν και δεν ήξεραν τι θα πει employer branding. Είχαμε χορηγό μια εταιρεία τροφίμων που στο περίπτερό της είχε κρουασάν. Δεν υπήρχε το concept. Τώρα θα δεις ότι όλοι παρουσιάζουν το πώς είναι ως εργοδότες, εξηγούν γιατί να έρθεις να δουλέψεις σ’ αυτούς. Είναι περισσότερο pitching των εταιρειών στους υποψηφίους παρά συνέντευξη».
Αν υπάρχει ανταγωνισμός για το ταλέντο, γιατί δεν ανεβαίνουν περισσότερο οι μισθοί; «Σίγουρα έχουν ανέβει πολλοί μισθοί. Ο κατώτατος για μένα δεν είναι το ενδεικτικό, ο μέσος είναι. Αν έχεις έλλειψη προσωπικού, ο καλύτερος τρόπος να την καλύψεις είναι με τον μισθό. Άρα είναι σίγουρο ότι αυτό θα συνεχιστεί». Προσθέτει μία σημαντική παράμετρο: «Είμαστε μια χώρα που γερνάει, ειδικά σε δουλειές που χρειάζονται νέους ανθρώπους. Θα είναι όλο και λιγότεροι».
Το βλέπει στον τουρισμό, στην εστίαση και στη λιανική. «Αυτές οι δουλειές είναι σωματικά δύσκολες, ο άλλος είναι όλη μέρα όρθιος». Αυτές οι εταιρείες βρίσκουν δύσκολα εργαζόμενους.
«Χάνουν χρήματα, δεν μπορούν να αναπτυχθούν, πατάνε φρένο. Η μακροπρόθεσμη λύση είναι να έρθουν οι κατάλληλοι μετανάστες. Υπάρχουν πάρα πολλές χώρες, αν γίνουν σωστά διακρατικές συμφωνίες. Από την Ασία δεν έρχονται άνθρωποι εδώ καθόλου». Οι εταιρείες το θέλουν: «Φτιάχνονται μεγάλα έργα και δεν βρίσκουν εργάτες, γιατί ο Έλληνας δεν έχει την κουλτούρα του εργοστασίου».
Στα επαγγέλματα white collar βλέπει δύο παραμέτρους «που κάνουν παντελώς άγνωστα τα νερά για τα επόμενα χρόνια»: την τεχνητή νοημοσύνη και το remote. «Μπορείς να είσαι δημοσιογράφος στην Ελλάδα και να μένεις οπουδήποτε, ή δημοσιογράφος οπουδήποτε και να μένεις στην Ελλάδα. Αν ένα παιδί που γράφει κώδικα πάει και δουλέψει έξω, θα παίρνει τα διπλά λεφτά δουλεύοντας από το σπίτι του».
Για να λυθεί αυτό, χρειάζεται «μια παρέμβαση πολύ επιθετική», λέει, και το ελληνικό προηγούμενο που έχει στο μυαλό του είναι η ναυτιλία. «Γύρω στο ’50 συνειδητοποίησε κάποιος ότι, αν δεν δώσουμε πολύ μεγάλα φορολογικά κίνητρα, θα φύγουν όλα τα καράβια. Κάτι αντίστοιχο πρέπει να γίνει για τους knowledge workers».
Η πρότασή του: «Επιλέγεις επαγγελματίες με μεγάλο κίνδυνο να φύγουν, με κάποια πιστοποίηση –ότι είναι όντως απόφοιτοι ελληνικών πανεπιστημίων που γράφουν κώδικα– και τους χαμηλώνεις πάρα πολύ το μη μισθολογικό κόστος. Αν εγώ πληρώνω τον developer 100 χιλιάρικα κι αυτός παίρνει τα 45, μπορεί να ανοίξει εταιρεία στη Βουλγαρία και τα 80 να είναι δικά του. Εγώ θέλω να μου στοιχίζει 100, μου στοίχιζε 100 και τώρα. Αλλά θέλω το μεγαλύτερο ποσοστό να πηγαίνει στην τσέπη αυτού του ανθρώπου, γιατί έτσι θα είμαι ανταγωνιστικός».
Σημειώνω ότι πολλοί εκτιμούν πως το επάγγελμα του developer (ως έχει) τείνει να «πεθάνει». «Θα το έλεγα αλλιώς: tech savvy, όχι απαραίτητα developer. Τα εργαλεία της AI πολύ σύντομα δεν θα είναι τόσο απλά στη χρήση όσο σήμερα, άρα κάποιος με τεχνική ικανότητα θα τα χρησιμοποιεί πολύ πιο γρήγορα».
Τι αλλάζει με την ΑΙ; «Στην αρχή έλεγα ότι είναι μια επανάσταση αντίστοιχη με το ίντερνετ. Μετά, με τους υπολογιστές. Τώρα έχω καταλήξει ότι είναι αντίστοιχη με τον ηλεκτρισμό. Ο κόσμος τώρα είναι σαν να είχε άλογα να σέρνουν γύρω γύρω τη μυλόπετρα και, όταν ανακαλύφθηκε ο ηλεκτρισμός, να λες: τέλεια, θα βάλω λάμπες για να δουλεύουν τα άλογα και το βράδυ. Αυτό κάνουμε τώρα».
Ο σύγχρονος Έλληνας εργαζόμενος, ανεξάρτητα από κλάδο ή πόλη, «είναι πιο συνειδητοποιημένος όσον αφορά τα δικαιώματά του. Και αυτό είναι πολύ ωραίο. Δεν είμαι σίγουρος, όμως, ότι έχει βρει ακόμα την ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και απαιτήσεων. Είναι ένα εκκρεμές: πριν από 30-40 χρόνια οι εργοδότες εκμεταλλεύονταν μαζικά τον εργαζόμενο. Τώρα έχουμε πάει στο άλλο άκρο, τουλάχιστον στα white collar επαγγέλματα : “δεν έχω καμία υποχρέωση, έχω μόνο δικαιώματα”. Πιστεύω ότι η κατάσταση θα ισορροπήσει».
Του ζητώ να το αναλύσει περαιτέρω. «Το να είναι κάποιος ευαίσθητος στην προσβολή δεν με πειράζει. Αυτό που θα ήθελα είναι να βλέπω διάθεση για δουλειά. Δεν το βλέπω. Να είμαι απόλυτα τίμιος: αυτό που πρέπει να ματσάρουν οι νεότερες γενιές είναι τι θέλουν, πώς θέλουν να δουλεύουν και τι λεφτά θα παίρνουν. Δεν γίνεται να λες “θέλω ισορροπία στη ζωή μου” –τέλεια– “και θέλω να παίρνω και πολλά λεφτά”. Ο άλλος που ζητάει work-life balance έχει κάθε δικαίωμα, είμαι εκατό φορές μαζί του. Αλλά όποιος θέλει να δουλέψει περισσότερο θα πληρωθεί και περισσότερο. Γιατί η εταιρεία πρέπει να είναι κερδοφόρα, αλλιώς θα πεθάνει».
Πώς ερμηνεύει αυτή τη μετατόπιση; Η δική του εξήγηση περνά και από την οικογένεια. Μιλά για υπερπροστατευτισμό και επικαλείται την άποψη ενός Έλληνα ψυχολόγου ότι «μεγαλώνουμε μια γενιά ναρκισσιστικών παιδιών».
«Πριν από την κρίση έβλεπα παιδιά με χαμηλούς μισθούς κι έλεγε ο πατέρας: αγόρι μου, δεν σε σπούδασα για να είσαι πωλητής με 600 ευρώ, θα σου τα δίνω εγώ. Αυτό το παιδί έμαθε στη λογική “έχω δικαίωμα για τα πάντα και καμία υποχρέωση”». Έρχεται μετά και το TikTok, «γεμάτο από influencers της συμφοράς» που μιλάνε για τοξικούς εργοδότες. «Τον εργοδότη που σε έκλεψε, που αδικεί, που παρενοχλεί: 100% cancel, να σηκωθείς να φύγεις και να τον καταγγείλεις. Αλλά ποιο είναι το definition του τοξικού εργοδότη;».
Ο φόβος του Βασιλειάδη είναι το εκκρεμές να γυρίσει πίσω. «Δεν θα ήθελα να βρεθεί ο νομικός τρόπος να μπορώ να πιέζω νόμιμα. Θα ήθελα να ισορροπήσει με υγεία: να ζητάω από τον εργαζόμενό μου τα καλύτερα και να του δίνω τα καλύτερα».
Πώς βλέπει το μέλλον; «Αυτό που λέμε κρίση, συγκρίνετέ το με την Ελλάδα μετά τον πόλεμο, που ο κόσμος πέθαινε στον δρόμο από την πείνα, ή με το 1850, που η Αθήνα ήταν χωράφια και τσοπάνηδες. Η γενιά μας των πενηντάρηδων έζησε σε μια από τις καλύτερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας».
Για την ελληνική αγορά εργασίας είναι αισιόδοξος για τρεις λόγους. «Πρώτος: είμαστε μια πιο ευνομούμενη αγορά εργασίας από ό,τι πριν από 20 χρόνια, 100% – είτε μιλάμε για τις υπερωρίες, είτε για την κλοπή του μισθού είτε για τις εργασιακές συνθήκες. Δεύτερος: λόγω του δημογραφικού, δεν μπορώ να δω πώς δεν θα υπάρξει συνεχόμενη, έστω μικρή, αύξηση των μισθών. Και στο ταλέντο δεν ανταγωνίζονται μόνο μεταξύ τους οι ελληνικές επιχειρήσεις, ανταγωνιζόμαστε με τους Αμερικανούς, με όλους. Τρίτος: φαίνεται ότι θα παραμείνουμε μία από τις πιο σταθερές χώρες της περιοχής. Αυτό βοηθά τον τουρισμό και φέρνει Έλληνες που φεύγουν από τη Μέση Ανατολή λόγω πολέμων».
Η αισιοδοξία του έχει μία προϋπόθεση. «Έχουμε ένα καλό διάστημα μπροστά μας, φτάνει να το εκμεταλλευτούμε. Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν το αξιοποιήσαμε όσο θα μπορούσαμε. Τα πρώτα χρόνια μετά την κρίση ήμασταν με το γκάζι πατημένο. Αφέθηκε λίγο. Χρειάζεται να ξαναπατήσουμε το γκάζι».
25°
