Μια εκκλησία στην πλατεία Αμερικής

Θαύματα δεν συμβαίνουν κάθε μέρα, μια στις τόσες όμως μπορεί να σου συμβεί. Είχα περάσει αρκετές φορές από την οδό Λευκωσίας στην πλατεία Αμερικής κι είχα διακρίνει τη μικρή πέτρινη εκκλησία, με σπαράγματα από αρχαίους κίονες ανάμεσα στις πέτρες της εισόδου, είχα νιώσει εκείνο το σκίρτημα μπροστά στην ομορφιά, κι είπα μέσα μου «μα πόσο ωραία είναι», υπέθεσα όμως πως η χρήση της ήταν μουσειακή, κάτι που το συντηρείς επειδή έχει πεθάνει. Μα χθες στο μικρό της περίβολο υπήρχε πλήθος κόσμου και αναμμένα κεριά στα μανουάλια, κι από μέσα έρχονταν ψαλμωδίες. Η πόρτα της ήταν ανοιχτή, ξύλο παλιό και στο βάθος χλωμό φως. Δεν αφήνεις τέτοιες πόρτες χωρίς να τις περάσεις. Μπήκα και είδα κίονες, που τώρα διαβάζω στο διαδίκτυο πως είναι μαρμάρινοι μα δεν μου φαίνεται να είναι αλήθεια, οι κίονες μοιάζουν πέτρινοι, είναι γκρίζοι και σαγρέ, έχουν πάνω τους αυτό το αποτύπωμα που μένει στην πέτρα όταν την πελεκάς. Τα κιονόκρανα ατελή σχεδόν, ένας συγκινητικός ερασιτεχνισμός. Τα ταβάνι ξύλινο, ξύλο χωρίς σκαλίσματα και φτιασίδια, σκέτο ξύλο καπνισμένο από τα χρόνια, γκρίζο, βαρύ. Το ίδιο κι οι αγιογραφίες, μαύρες και γκρίζες από τα χρόνια και τον καπνό, μόνο τα χρυσά φωτοστέφανα ξεχώριζαν με μια θαμπάδα άλλης διαβάθμισης. (Διαβάζω πως οι αγιογραφίες είναι του Κόντογλου). Οι πολυέλαιοι, δύο σεμνά φωτιστικά, ασήμι ή αλπακάς δεν ξέρω να πω, ίσα που έκαναν το μισοσκόταδο να μη μοιάζει με σκοτάδι. Ράσα πουθενά, επειδή ο παπάς λειτουργούσε μέσα στην Αγία Τράπεζα, μόνο η ψαλμωδία ακουγόταν, κι έμοιαζαν τα πρόσωπα στον ναό να ιερουργούν από μόνα τους, τους κοίταζες κι έβλεπες μια έλλειψη έντασης, κάπως σαν να είχαν απαλλαγεί από τη λογιστική ψυχή τους, αυτή με την οποία χτυπάμε οχτάωρο και κάνουμε υπολογισμούς για το πασχαλινό τραπέζι, πως για λίγο οι άνθρωποι αυτοί έστεκαν ασκίαστοι από τις συνήθεις έγνοιες, για λίγο καθαροί. Κι ύστερα έσβησαν όλα τα φώτα.

Δεν είχα ξαναβρεθεί σε λειτουργία απόγευμα Κυριακής πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα. Έσβησαν όλα τα φώτα κι έγινε σκοτάδι στο ναό. Από την αριστερή πύλη βγήκαν τα εξαπτέρυγα, τα κρατούσαν τρία αγόρια, όχι μεγαλύτερα από δεκαέξι ετών, το ένα παραβατικά ξανθό, φορούσαν άμφια κόκκινα και χρυσά και τα ωραία πρόσωπα της νιότης τους, πίσω τους ο παπάς, και ο κόσμος γονάτισε (γονατίζουν ακόμα οι άνθρωποι), και μια γιορταστική ψαλμωδία, ο πανηγυρικός μιας κάποιας λύτρωσης, σάρωσε το ναό, δεκάδες γονατισμένα πρόσωπα ψαλμωδούσαν, «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται» -Νυμφίος στον εικοστό πρώτο αιώνα!-, μα τι ψυχική γιορτή! Και τι είναι ο Νυμφίος τελικά, αν αφαιρέσεις το δόγμα; Τι άλλο είναι πέρα από ετούτη τη λαχτάρα για ένωση, τη λαχτάρα να χάσεις λίγο από τον εαυτό, να απαλλαγείς για λίγο από την πολυθρύλητη αυτάρκεια, να αξιωθείς ένα προσκύνημα, τι να σου κάνει κι ο άνθρωπος πάντα ορθός να μη του λάχει η τύχη να σκύψει για λίγο το κεφάλι του σεβαστικά στο κάτι παραπάνω που υπάρχει εκεί έξω, στο πιο πολύ από τον ίδιο, στο πιο πάνω από αυτόν, στο θόλο πάνω από τους αγνωστικιστές, στον Ιησού των πιστών, στο αίνιγμα της προέλευσης «ορατών τε πάντων και αοράτων». Είδα τα γόνατα στο πάτωμα κι είδα τα πάντα εκεί, αναγνώρισα την έλλειψη, τούτο το κομμάτι του ανθρώπου που πάντα θα θέλει τον λυτρωτή, τον λυτρωτή που γέννησε την ποίηση, την κάθε τέχνη μα και την πίστη, και είδα σε τούτη την έλλειψη όλους τους δικούς μου απόντες, είδα τη φευγάτη προγονική μου γραμμή, τους δικούς μου αναληφθέντες που κοντά τους γνώρισα αυτό που ονομάζουμε «πίστη μας», τα σκοτάδια και τις παρηγοριές της, και με κάποιο τρόπο πάντα τους βρίσκω στις μικρές εκκλησιές, ουδέποτε στις μητροπόλεις, με την άδολη πίστη τους, και τη μεγαλοσύνη που έχουν οι μικροί ορίζοντες, που όμως πολύ αγαπήθηκαν.