Ο Νίκος Βανικιώτης εξηγεί πώς η τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά εργαλεία μεταμορφώνουν τη μάθηση στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία.
Με την έναρξη του σχολικού έτους 2026-2027, το δίκτυο των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων (ΔΗΜ.Ω.Σ.) επεκτείνεται πλέον σε 20 σχολικές μονάδες σε όλη την Ελλάδα, επιβεβαιώνοντας τον ισχυρό κοινωνικό τους χαρακτήρα και τη δέσμευση για αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης.
Τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία είναι υφιστάμενα δημόσια Γυμνάσια και Λύκεια που αναβαθμίζονται με τη στήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης» και λειτουργούν υπό την εποπτεία του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Η δωρεά του Ιδρύματος φτάνει έως τα 160 εκατ. ευρώ για 12 σχολικά έτη, έως το 2036-2037, ενώ με την ολοκλήρωση της τρίτης φάσης το Δίκτυο θα αριθμεί 22 σχολεία και περίπου 6.000 μαθητές κάθε χρόνο.
Ένας από τους ανθρώπους που βρίσκονται στην «καρδιά» αυτού του ψηφιακού μετασχηματισμού είναι ο Νίκος Βανικιώτης, επιστήμονας πληροφορικής στο Λύκειο Αχαρνών. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, εξηγεί πώς η τεχνολογία γεφυρώνεται με την παιδαγωγική πράξη, υποστηρίζοντας καθημερινά εκπαιδευτικούς και μαθητές.
–Ο ρόλος του Επιστήμονα Πληροφορικής δεν υπάρχει στα περισσότερα δημόσια σχολεία. Πώς θα τον περιγράφατε με δύο λόγια σε έναν γονέα που τον ακούει για πρώτη φορά;
Ο ρόλος του Επιστήμονα Πληροφορικής είναι να γεφυρώνει τη σύγχρονη τεχνολογία με την παιδαγωγική πράξη, σχεδιάζοντας λύσεις που κάνουν το μάθημα πιο ζωντανό και ουσιαστικό. Δεν λειτουργούμε ως καθηγητές Πληροφορικής ούτε ως τεχνικοί υποστήριξης. Στην καθημερινότητα, μπορεί να με δείτε να εξηγώ σε έναν φιλόλογο πώς να δημιουργήσει εύκολα ένα διαδραστικό εκπαιδευτικό παιχνίδι ή σε καθηγητές φυσικών επιστημών το πόσο βοηθητική μπορεί να είναι η χρήση εμβυθιστικών τεχνολογιών στις ειδικότητές τους.
Ο Επιστήμονας Πληροφορικής Νίκος Βανικιώτης μιλά για το πώς η τεχνολογία μπαίνει στην τάξη
Δίκτυο σχολείων
–Είστε μέρος μιας ομάδας που καλύπτει σχολεία σε όλη την Ελλάδα. Πώς συνεργάζεστε μεταξύ σας και τι κερδίζει ένα σχολείο από αυτό το δίκτυο, που δεν θα είχε αν δούλευε μόνο του;
–Πώς στηρίζετε στην πράξη έναν εκπαιδευτικό οποιασδήποτε ειδικότητας που θέλει να φέρει την τεχνολογία στο μάθημά του; Και τι κάνετε με εκείνον που ακόμη διστάζει;
Την προηγούμενη χρονιά, μια φιλόλογος ήθελε να μετατρέψει μια κλασική άσκηση γραμματικής στη Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία της Γ' Λυκείου σε διαδραστικό παιχνίδι, αλλά δεν γνώριζε πώς να το υλοποιήσει. Αξιοποιήσαμε μαζί ένα ψηφιακό εργαλείο ειδικά για αυτόν τον σκοπό· στην αρχή δίσταζε και ήμουν διαρκώς παρών για να τη βοηθώ, αλλά πλέον έχει αναδειχθεί στην "πρωταθλήτρια" του σχολείου στον τομέα. Όταν κάποιος εκπαιδευτικός είναι διστακτικός, ξεκινώ πάντα από τη δική του ανάγκη. Του δείχνω βήμα-βήμα πώς η τεχνολογία διευκολύνει τη δουλειά του, χωρίς περίπλοκη ορολογία, φροντίζοντας να γνωρίζει ότι θα είμαι πάντοτε δίπλα του για να τον υποστηρίξω.
–Είναι γνωστό ότι το Ίδρυμα Ωνάση επιμορφώνει συστηματικά τους εκπαιδευτικούς των σχολείων του σε ψηφιακά εργαλεία και νέες τεχνολογίες. Πώς οργανώνονται αυτές οι επιμορφώσεις, πώς επιλέγονται τα θέματα και ποιος είναι ο δικός σας ρόλος σε αυτές;
Οι επιμορφώσεις οργανώνονται σε τακτικούς κύκλους καθ' όλη τη διάρκεια της χρονιάς, συνδυάζοντας δια ζώσης εργαστήρια και εξ αποστάσεως συνεδρίες, με σταθερή προτεραιότητα στη χρήση λογισμικού ανοικτού κώδικα. Η θεματολογία προκύπτει οργανικά, μέσα από την καταγραφή των πραγματικών αναγκών και των καθημερινών προκλήσεων που συναντάμε στις σχολικές αίθουσες. Ο δικός μας ρόλος είναι διττός: αφενός λειτουργούμε ως εισηγητές —όπως στα Digilabs— μεταφέροντας άμεσα εφαρμόσιμη γνώση, και αφετέρου διασφαλίζουμε τη συνέχεια στην πράξη, στηρίζοντας έμπρακτα τον εκπαιδευτικό την επόμενη μέρα μέσα στην τάξη. Μετά από τέτοιες δράσεις, είδαμε συναδέλφους να εμπλουτίζουν το μάθημά τους με συνεργατικά ψηφιακά περιβάλλοντα και στοχευμένη χρήση ΤΝ, κάτι που κεντρίζει ουσιαστικά το ενδιαφέρον και τον ενθουσιασμό των μαθητών.
–Οι όμιλοι είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα στοιχεία των Ωνασείων Σχολείων. Υπάρχουν όμιλοι αφιερωμένοι στην ψηφιακότητα και πώς μπαίνουν τα ψηφιακά εργαλεία και στους υπόλοιπους; Ποιο έργο μαθητών σάς έχει εμπνεύσει περισσότερο;
Στα σχολεία λειτουργούν όμιλοι εκπαιδευτικής ρομποτικής, ανάπτυξης ψηφιακών παιχνιδιών και τρισδιάστατης εκτύπωσης, όπου οι μαθητές εμβαθύνουν στον αλγοριθμικό τρόπο σκέψης και καλλιεργούν σύγχρονες τεχνικές δεξιότητες. Παράλληλα, τα ψηφιακά μέσα ενσωματώνονται οργανικά και σε πιο ανθρωπιστικής φύσεως ομίλους όπως στη φιλαναγνωσία και τη δημιουργική γραφή, μέσα από εργαλεία ψηφιακής αφήγησης και επεξεργασίας ήχου. Ξεχωρίζω το έργο μαθητών που δημιούργησαν μια ψηφιακή οπτικοακουστική αφήγηση για το "Χριστόψωμο" του Παπαδιαμάντη. Τα παιδιά ηχογράφησαν τις φωνές τους, παρήγαγαν κινούμενες εικόνες με τη συνδρομή εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και, με διακριτική καθοδήγηση στο μοντάζ και τον ηχητικό σχεδιασμό, συνέθεσαν ένα υποδειγματικό αποτέλεσμα που απέσπασε και επίσημη βράβευση! Αυτό που με εντυπωσίασε βαθιά ήταν το πώς η κλασική λογοτεχνία συνάντησε την τεχνολογία αιχμής μέσα από τα μάτια των ίδιων των μαθητών.
–Σε κάθε τάξη υπάρχουν παιδιά που αγαπούν την τεχνολογία και παιδιά που την αποφεύγουν ή δεν έχουν πρόσβαση σε αυτήν στο σπίτι. Τι κάνει το σχολείο ώστε να κερδίζουν και τα δεύτερα;
Το σχολείο λειτουργεί ως ουσιαστικός αντισταθμιστικός μηχανισμός, εξασφαλίζοντας ανοιχτή πρόσβαση σε σύγχρονο υλικοτεχνικό εξοπλισμό για κάθε μαθητή που στερείται τα μέσα στο σπίτι. Οι δραστηριότητες δεν επιβάλλονται μονοδιάστατα, αλλά δομούνται πάνω στα ενδιαφέροντα των ίδιων των παιδιών και οργανώνονται σε ομάδες με συμπληρωματικούς ρόλους επιτρέποντας σε όλους να συνεισφέρουν ισότιμα. Είναι πολύ συγκινητικό να βλέπεις παιδιά που αρχικά ένιωθαν έντονη ανασφάλεια μπροστά σε μια οθόνη, να βρίσκουν τον χώρο τους μέσα στην ομάδα και σταδιακά να χειρίζονται τα ψηφιακά εργαλεία με αυτοπεποίθηση και δημιουργικότητα. Έτσι, η τεχνολογία παύει να είναι πηγή αποκλεισμού και γίνεται πεδίο ενδυνάμωσης για όλους.
–Τα Ωνάσεια Σχολεία διαθέτουν εξοπλισμό που δεν συναντά κανείς συχνά σε δημόσιο σχολείο. Τι περιλαμβάνει, πώς αξιοποιείται καθημερινά, και τι παραπάνω μπορεί να κάνει χάρη στην τεχνογνωσία της ομάδας σας;
Πέρα από τα ολοκληρωμένα συστήματα διαδραστικής μάθησης, τα σχολεία μας διαθέτουν εξειδικευμένο εξοπλισμό ψηφιακής ηχογράφησης, μέσα κινηματογράφησης, καθώς και σταθμούς τρισδιάστατης εκτύπωσης. Στην καθημερινή πράξη, αυτή η υποδομή επιτρέπει την άμεση μετάβαση από την παραδοσιακή διδασκαλία στη βιωματική μάθηση, δίνοντας τη δυνατότητα στα παιδιά να παράγουν τα δικά τους πρωτότυπα έργα. Η πραγματική προστιθέμενη αξία της ομάδας μας έγκειται στην παιδαγωγική προσαρμογή: δεν μένουμε στην τεχνική εκμάθηση μιας συσκευής, αλλά ερευνούμε διαρκώς τις δυνατότητές της και σχεδιάζουμε προσαρμοσμένα σενάρια ένταξής της στο μάθημα κάθε ειδικότητας μετατρέποντας ένα τεχνολογικό μέσο σε ουσιαστικό διδακτικό εργαλείο στα χέρια κάθε εκπαιδευτικού.
Η τεχνητή νοημοσύνη, κλειδί στον ψηφιακό μετασχηματισμό των σχολείων
–Η τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται κλειδί για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των σχολείων. Ποιες πρωτοβουλίες αναλαμβάνετε για την εισαγωγή της συνολικά στα ΔΗΜ.Ω.Σ., για εκπαιδευτικούς, διοίκηση και μαθητές, και πού βάζετε τα όρια;
Αντιμετωπίζουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ως γνωστικό και υποστηρικτικό εργαλείο που υπηρετεί τη μαθησιακή διαδικασία, διατηρώντας ακλόνητα τον εκπαιδευτικό στην παιδαγωγική καθοδήγηση. Για τους εκπαιδευτικούς, υλοποιούνται στοχευμένες δράσεις εξοικείωσης με εργαλεία διαφοροποιημένης διδασκαλίας και οργάνωσης μαθησιακού υλικού. Για τη διοίκηση, αξιοποιούνται λύσεις για την αποδοτικότερη ανάλυση και διαχείριση των λειτουργικών διαδικασιών της σχολικής μονάδας. Για τους μαθητές, και συγκεκριμένα σε επίπεδο Λυκείου, παρέχεται ελεγχόμενη και στοχευμένη πρόσβαση, ώστε να αξιοποιείται ως μέσο ενίσχυσης της μαθησιακής τους πορείας και όχι ως έτοιμη λύση. Προτεραιότητα έχουν πάντα η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η καλλιέργεια κουλτούρας εγγραμματισμού στην ΤΝ ώστε η τεχνολογία να μην υποκαθιστά ποτέ την αυθεντική σκέψη και την προσωπική προσπάθεια του μαθητή.
Ο Πρόεδρος των Αρσακείων – Τοσιτσείων Σχολείων κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης μιλάει για την ιστορία ενός από τους παλαιότερους εκπαιδευτικούς οργανισμούς της χώρας, ο οποίος με παράδοση σχεδόν δύο αιώνων, προχωρεί δυναμικά στο μέλλον.
17°
