Κοσμος

Χιλιανός επέστρεψε στην Ελλάδα μαρμάρινο θραύσμα από την Ακρόπολη που είχε πάρει ο πατέρας του σχεδόν έναν αιώνα πριν

Πώς επέστρεψε στη χώρα μας το πολύτιμο μαρμάρινο θραύσμα του 6ου αιώνα π.Χ.

Χιλιανός επέστρεψε στην Ελλάδα μαρμάρινο θραύσμα από την Ακρόπολη που είχε πάρει ο πατέρας του το 1930 © ΥΠΠΟ

04.11.2025, 19:37
Newsroom
1’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Eπιλογές

Κοσμος Πώς αλλάζει ο κόσμος;

Φώτης Γεωργελές

Η Monika από το Λος Άντζελες μοιράζεται τη ζωή, τη μουσική έμπνευση και τις καθημερινές διαδρομές πίσω από το νέο της τραγούδι, «LA Like a Song»

Μουσικη Η Monika στέλνει e-mail από το Λος Άντζελες

Δημήτρης Αθανασιάδης

Το Reuters ξετύλιξε το κουβάρι: Από τα ερείπια της Ουκρανίας ως τα αστυνομικά αρχεία της Νέας Υόρκης, ο Banksy αποκτά όνομα - Τι σημαίνει η αποκαθήλωσή του;

Εικαστικα Ο Banksy χωρίς μάσκα: Τι σημαίνει η έρευνα του Reuters που γκρεμίζει την ανωνυμία του

Δημήτρης Καραθάνος

Πώς επέστρεψε από τη Χιλή στην Ελλάδα πολύτιμο μαρμάρινο θραύσμα του Παρθενώνα του 6ου αιώνα π.Χ.

Ο Ενρίκο Τόστι-Κρότσε οδηγούσε στο Βιγιαρίκα, στη νότια Χιλή, όταν άκουσε στο ραδιόφωνο ότι η ελληνική κυβέρνηση ζητούσε από το Βρετανικό Μουσείο να επιστρέψει τα περίφημα Γλυπτά του Παρθενώνα.

«Όταν άκουσα την είδηση, είπα: “Ουάου, εγώ έχω ένα μικρό κομμάτι του Παρθενώνα”», είπε ο Τόστι-Κρότε.

Ο Τόστι-Κρότσε έφτασε στο λιμάνι του Βαλπαραΐσο στη Χιλή το 1950, προερχόμενος από τη Γένοβα μέσω Μπουένος Άιρες, σε ηλικία δυόμισι ετών, μαζί με τη μητέρα και τη μικρότερη αδερφή του. Ο πατέρας του, Γκαετάνο Τόστι-Κρότσε, είχε φτάσει εκεί έναν χρόνο νωρίτερα.

Πώς επέστρεψε από τη Χιλή στην Ελλάδα πολύτιμο μαρμάρινο θραύσμα του 6ου αιώνα π.Χ.

Ο Γκαετάνο Τόστι-Κρότσε ήταν αρχιμηχανικός στο υποβρύχιο Console Generale Liuzzi, το οποίο βυθίστηκε από βρετανικά αντιτορπιλικά στις 27 Ιουνίου 1940—μόλις 17 ημέρες μετά την είσοδο της Ιταλίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρασε τα χρόνια του πολέμου ως αιχμάλωτος των Βρετανών στην Ινδία. Όταν τελείωσε ο πόλεμος, ο Γκαετάνο επέστρεψε στην Ιταλία, αποστρατεύτηκε από το ναυτικό και μετανάστευσε στη Χιλή.

Μαζί με την οικογένεια, πέρασε τον Ατλαντικό κι ένα κομμάτι μαρμάρου βάρους 1,2 κιλών —ένα τραπεζοειδές θραύσμα διακοσμημένο με άνθη λωτού— το οποίο ο Γκαετάνο είχε πάρει από την Ακρόπολη όταν επισκέφθηκε την Αθήνα με το ναυτικό τη δεκαετία του 1930. Το κομμάτι αυτό παρέμεινε ως διακοσμητικό στις διάφορες κατοικίες της οικογένειας.

Όταν οι γονείς του Ενρίκο Τόστι-Κρότσε πέθαναν το 1994, εκείνος κληρονόμησε το μαρμάρινο θραύσμα και το πήρε μαζί του στο σπίτι του στο Σαντιάγο—και αργότερα στο Βιγιαρίκα, όπου μετακόμισε με τη σύζυγο και τη μικρότερη κόρη του μετά τη συνταξιοδότησή του. «Όταν ερχόταν κάποιος για πρώτη φορά στο σπίτι μου, του έδειχνα αυτήν την πέτρα και του έλεγα: “Αυτό είναι από τον Παρθενώνα”», αφηγείται. «Κάποιοι με πίστευαν, άλλοι όχι». Επαναλάμβανε απλώς ό,τι του είχε πει ο πατέρας του.

Όταν έμαθε για το αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης να επιστραφούν τα μάρμαρα, σκέφτηκε: «Είναι δική μου ευθύνη να το επιστρέψω», λέει. Έστειλε email στην ελληνική πρεσβεία στο Σαντιάγο σχετικά με το κομμάτι. Η πρεσβεία τού ζήτησε φωτογραφία και λεπτομέρειες για το σχήμα και το βάρος του, τις οποίες παρείχε με χαρά. Αργότερα, σε ένα ταξίδι του στο Σαντιάγο, παρέδωσε το μαρμάρινο θραύσμα στην πρεσβεία. Είπε στον αξιωματούχο που το παρέλαβε ότι θα εκτιμούσε αν του έδιναν οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με το σημείο του Παρθενώνα από το οποίο προερχόταν.

Μερικούς μήνες αργότερα, έλαβε επιστολή από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού που τον ευχαριστούσε για την πράξη του. Έμεινε έκπληκτος όταν έμαθε ότι το κομμάτι αποτελούσε μέρος ενός αρχαϊκού ναού, πιθανότατα του Εκατόμπεδου—του πρώτου μνημειακού ναού της Ακρόπολης που χτίστηκε στο πρώτο μισό του 6ου αιώνα π.Χ. «Αποδείχθηκε πως το κομμάτι δεν ήταν από τον Παρθενώνα, αλλά από έναν ακόμη αρχαιότερο ναό», λέει ο Τόστι-Κρότσε.

Όταν ρωτήθηκε πώς ένιωσε μετά την επιστροφή του θραύσματος, ο Τόστι-Κρότσε απάντησε: «Όταν έφυγα από την ελληνική πρεσβεία αφού παρέδωσα το μαρμάρινο κομμάτι, ένιωσα ένα ιδιαίτερο είδος ικανοποίησης. Δεν ξέρω καν πώς να το περιγράψω... ένιωσα ότι έκανα κάτι καλό».