Gaining Ground: Απάθεια, αδιαφορία, τρέλα ή ελευθερία;

Είχα πάρα πολύ καιρό να διαβάσω ένα βιβλίο που να με κάνει να σκεφτώ τόσο, και να αρχίσω να αποδομώ και να κατακερματίζω πράγματα που θεωρούμε δεδομένα στην κοινωνία μας―και όχι μόνο στον Δυτικό κόσμο, αλλά γενικά. Ενώ φέτος έχω διαβάσει δεκάδες βιβλία, και αρκετά από αυτά με εντυπωσίασαν, με συνεπήραν και με προβλημάτισαν, αυτό με ανάγκασε να καθίσω σε μια πολύ άβολη καρέκλα και να αντικρίσω την πρωταγωνίστρια του βιβλίου μας, Έιμπρα, την οποία όφειλα να ακούσω από την αρχή μέχρι το τέλος, ενώ εξηγούσε γιατί έκανε όλα όσα έκανε.

Συνειδητοποίησα μετά τα μισά του βιβλίου περίπου ότι δεν είναι τόσο η θεματολογία καθαυτή που με προβλημάτισε τόσο ―όσο αμφιλεγόμενη και αν είναι― αλλά η τέχνη, η ωμή ειλικρίνεια, και η άμαχη αντικειμενικότητα με την οποία η Έιμπρα αναλύει, εξηγεί και ξετυλίγει την απόφασή της αυτή: να εγκαταλείψει τον άντρα της και τα μικρά παιδιά της μια μέρα, χωρίς καμία απολύτως προειδοποίηση, και να πάει να ζήσει ολομόναχη σε ένα μικρό σπιτάκι στο δάσος, μακριά από όλους και απ’ όλα.

Εκεί στο δάσος τη συναντάμε στην αρχή του βιβλίου, εννιά χρόνια αφού έφυγε, όπου αναπόφευκτα έρχεται και τη βρίσκει η κόρη της, η οποία είναι τώρα 19 ετών, έτοιμη να ξεκινήσει τις σπουδές της. Η παρουσία της κόρης της, την ωθεί να σκεφτεί και να αναμοχλεύσει το παρελθόν, κάτι που είχε να κάνει σχεδόν όσο καιρό ήταν εκεί, καθότι απ’ ότι η ίδια μας λέει, η προηγούμενή της ζωή ήταν οριακά σαν να μην είχε υπάρξει ποτέ.

Το βιβλίο αυτό ονομάζεται «Gaining Ground», γράφτηκε το 1980, και επανεκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Faber and Faber τον Αύγουστο του 2026.

Είναι ένα βιβλίο βάσει του οποίου μπορεί κάποιος να κάνει μια κοινωνική και φιλοσοφική συζήτηση. Γύρω από τι, όμως; Πως μπορείς να δικαιολογήσεις μια τέτοια πράξη; Ειδικά όταν η ίδια η συγγραφέας επίτηδες αφαιρεί ελαφρυντικά όπως η βία, η δυστυχία, η φτώχεια, η ατυχία. Ο σύζυγός της ήταν ένας καλός άνθρωπος που πάντα προσπαθούσε να την καταλάβει και πάντα την υποστήριζε. Τα παιδιά της ήταν υγιή και χαρούμενα. Είχαν ένα όμορφο σπίτι και μια καλή―απ’ όποια μεριά και αν το δεις―ζωή.

Ο τρόπος γραφής είναι αυτός που κάνει τη διαφορά, χωρίς φόβο και χωρίς πάθος. Είναι τόσο απόλυτα ειλικρινές στον τρόπο που αιτιολογεί τη στάση του, ώστε δεν μπορείς παρά να εξετάσεις και τις δύο πλευρές με εντιμότητα, διαύγεια και μια αντικειμενικότητα που—ανεξάρτητα από το αν συμφωνείς ή όχι—σε αναγκάζει να τη σεβαστείς και να την αντιμετωπίσεις σοβαρά. Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμά του μυθιστορήματος αυτού, και αν το καλοσκεφτούμε, της τέχνης γενικότερα: ο τρόπος με τον οποίο «ισοπεδώνει» τα πάντα γύρω σου, σε κάνει να νιώσεις ταπεινότητα και να κατέβεις από τον «θρόνο» από τον οποίο εκφράζεις τις απόψεις και πεποιθήσεις σου, και σε φέρνει σε μια πολύ άβολη θέση για να σε αναγκάσει να σκεφτείς πράγματα που, μόλις λίγες μέρες πριν, θα είχες απορρίψει, καταδικάσει και «σταυρώσει» κατηγορηματικά και πάρα, μα πάρα πολύ γρήγορα.

Σχετικό Άρθρο

Βιβλιο Όταν οι άνθρωποι κατέστρεφαν βιβλία, η ανθρωπότητα βυθιζόταν στο σκοτάδι

Γρηγόρης Δημητριάδης 16.09.2026, 15:02

Η Έιμπρα περιγράφει αυτή την πράξη μέσα από την αφήγηση και τον μονόλογό της. Εξηγεί τους λόγους της φυγής της και τα συναισθήματά της, αλλά δεν τα εξηγεί για να τα δικαιολογήσει. Διότι στην πραγματικότητα, δεν επιθυμεί να δικαιολογηθεί, να συγχωρεθεί, αλλά ούτε και να γίνει κατανοητή. Τα εξηγεί στην επιθυμία της να τα καταλάβει η ίδια. Βάζει η ίδια τον εαυτό της στη διαδικασία να αναρωτηθεί για τα πάντα, όλες της τις αποφάσεις και επιλογές. Η επιθυμία της είναι να καταλάβει τον εαυτό της, και μετά, να ζήσει για αυτόν: τον ίδιο της τον εαυτό.

Και το θαυμάσιο είναι ότι, ναι, μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι είναι εγωιστικό, αλλά ο αντίλογος είναι ότι είναι απόλυτα αληθινό.

Και στο τέλος του βιβλίου, αφού μας έχει πει όλα όσα είχε να πει, και μας έχει εξηγήσει όλα όσα είχε να εξηγήσει, και αφού η κόρη της «φέρνει» μαζί της λίγο από τον «πραγματικό» κόσμο και την ταρακουνά ελάχιστα, το ερώτημα που μένει είναι το εξής. Τι είναι η Έιμπρα; Τι είναι αυτό που χαρακτηρίζει την Έιμπρα;

Τρέλα; Απάθεια; Εγωισμός; Αδιαφορία; Ή, ελευθερία;