300 χρόνια «Ταξίδια του Γκιούλιβερ»

Ο Τζόναθαν Σουίφτ (1667-1745) συνόδευσε με τα «Ταξίδια του Γκιούλιβερ» γενιές και γενιές μεγάλων και μικρών αναγνωστών. Ο Αγγλοϊρλανδός σατιρικός συγγραφέας, δοκιμιογράφος, ποιητής και κληρικός της Αγγλικανικής Εκκλησίας θεωρείται κορυφαία μορφή της αγγλόφωνης σάτιρας του 18ου αιώνα: το ύφος του συνδυάζει ειρωνεία, πολιτική οξυδέρκεια, υπερβολή, φαντασία και γλωσσική ακρίβεια. Το 1726 σημείωσε τη μεγαλύτερη εμπορική του επιτυχία με το βιβλίο «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ», ένα έργο φαντασίας και σάτιρας στο οποίο ο πρωταγωνιστής ταξιδεύει σε τέσσερις παράξενες χώρες που δίνουν την ευκαιρία για αλληγορική σάτιρα στην εξουσία, στην επιστήμη, στην αποικιοκρατία, στην ανθρώπινη αλαζονεία και στη μισανθρωπία. Είχαν προηγηθεί κι άλλες σάτιρες, όπως το «Η μάχη των βιβλίων (1704) όπου ο Σουίφτ παρωδούσε τους φιλολογικούς καβγάδες της εποχής του, καθώς και τα «Γράμματα του υφασματέμπορου» (1724), μια σειρά πολιτικών επιστολών και φυλλαδίων κατά του νομισματικού σχεδίου που ο συγγραφέας θεωρούσε επιζήμιο για την Ιρλανδία. Ο Σουίφτ έγραψε επίσης ποιήματα («Στίχοι για τον θάνατο του δόκτορος Σουίφτ». «Το καμαρίνι της λαίδης») και φιλοσοφικά δοκίμια όπου ασκούσε κριτική στα ήθη της εποχής του.

Το εξώφυλλο της πρώτης αγγλικής εκδόσεως © Wikimedia Commons

«Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» διασκευάστηκαν ως παιδικό παραμύθι, έγιναν εικονογραφημένο βιβλίο και μεταφράστηκαν σε 31 γλώσσες μεταξύ των οποίων τα ασσαμικά (Ινδία) και τα αρμένικα: έχουν καταγραφεί πάνω από 100 έντυπες διασκευές για παιδιά διάφορων ηλικιών. Η πρώτη ξένη μετάφραση ήταν στα γαλλικά και χρονολογείται από τον Ιανουάριο του 1727: το βιβλίο εκδόθηκε στη Χάγη όπου εκείνη τη χρονιά ακολούθησαν οι πρώτες ολλανδικές εκδόσεις.

Ο Γκιούλιβερ ανακαλύπτει τη Λαπούτα, το ιπτάμενο νησί - Eικονογράφηση του J.J. Grandville © Wikimedia Commons

Κατά τον 20ό αιώνα, το βιβλίο μεταφέρθηκε δεκάδες φορές στον κινηματογράφο: η βωβή ταινία του 1902 επικεντρωνόταν στο ταξίδι του Γκιούλιβερ στη Χώρα των Λίλιπουτ, ενώ στη συνέχεια, ο Γκιούλιβερ έγινε κινούμενο σχέδιο (1939) και ενέπνευσε ιαπωνικές και ισπανικές διασκευές. Σε αμερικανικές και βρετανικές ταινίες τον ερμήνευσε ο Ρίτσαρντ Χάρρις, ο Τεντ Ντάνσον και ο Τζακ Μπλακ. Στα ελληνικά κυκλοφορεί «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ατλαντίς, Modern Times, Mίνωας, Άγκυρα, Ερευνητές.

Ο Τζακ Μπλακ στην ταινία «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ»