Lisa Ridzén, «Οι γερανοί πετούν νότια»: Αποκλειστική προδημοσίευση

Το μυθιστόρημα, «Οι γερανοί πετούν νότια» της Σουηδής Lisa Ridzén (448 σελίδες, μετάφραση Αγγελική Νάτση), κυκλοφορεί στις 30 Οκτωβρίου από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο. Διαβάστε παρακάτω ένα απόσπασμα — μια αποκλειστική προδημοσίευση για την Athens Voice:

Φαντασιώνομαι ότι τον αποκληρώνω, ότι σιγουρεύομαι πως δεν θα πάρει τίποτα.

Λέει ότι θέλει να μου πάρει τον Σίξτεν για το καλό και των δυο μας. Ότι οι ηλικιωμένοι όπως εγώ δεν πρέπει να περπατούν στο δάσος και ότι σκυλιά σαν τον Σίξτεν χρειάζονται μεγαλύτερες βόλτες απ’ το να πηγαίνουν πάνω κάτω τον επαρχιακό δρόμο.

Κοιτάζω τον Σίξτεν, που είναι ξαπλωμένος δίπλα μου στον καναπέ της κουζίνας. Ανοίγει το στόμα του, χασμουριέται βαθιά και ακουμπάει το κεφάλι του στην κοιλιά μου. Χώνω τα πρησμένα μου δάχτυλα στη γούνα του και κουνάω με αγανάκτηση το κεφάλι μου. Αυτός ο βλαμμένος δεν ξέρει τι του γίνεται. Δεν θα του κάνω το χατίρι.

Η Ίνγκριντ ξεφυσάει από το τραπέζι της κουζίνας.

«Μπου, δεν μπορώ να υποσχεθώ τίποτα. Θα κάνω όμως ό,τι μπορώ, επειδή αυτό είναι λάθος» λέει, και συνεχίζει να γράφει στο ημερολόγιο του προσωπικού της Βοήθειας στο σπίτι.

Κουνάω καταφατικά το κεφάλι και κάνω έναν ελαφρύ μορφασμό. Αν υπάρχει κάποιος που μπορεί να με βοηθήσει με τον Σίξτεν, αυτός είναι αποκλειστικά η Ίνγκριντ.

Η φωτιά τριζοβολάει. Οι φλόγες χορεύουν γύρω από τα κούτσουρα σημύδας, δύσκολα παίρνεις το βλέμμα σου αποπάνω τους. Οι σκέψεις μου τρέχουν στη συζήτηση με τον Χανς σήμερα το πρωί και διαολίζομαι ξανά. Μα ποιος νομίζει ότι είναι ο γιος μας; Δεν είναι δουλειά του να αποφασίσει με ποιον θα ζήσει ο Σίξτεν.

Κλείνω για λίγο τα μάτια, ο θυμός με εξαντλεί. Ακούω τις κινήσεις της Ίνγκριντ και η αναπνοή μου βαραίνει. Σιγά σιγά, ο θυμός καταλαγιάζει.

Καθώς ηρεμώ, εμφανίζεται αυτό το ενοχλητικό αγκάθι που νιώθω τελευταία. Ένα γδάρσιμο που πηγαινοέρχεται στο στήθος μου. Μια αίσθηση πως έπρεπε να έχω πράξει διαφορετικά.

«Δεν είναι καλό να κάνεις τέτοιες σκέψεις» είπε ο Τούρε στο τηλέφωνο τις προάλλες, όταν προσπάθησα να του εξηγήσω.

Σίγουρα έχει δίκιο, αυτό σκέφτομαι τώρα που κάθομαι στον καναπέ της κουζίνας μαζί με τον Σίξτεν και ακούω την Ίνγκριντ. Επειδή στο κενό που άφησες πίσω σου, Φρεντρίκα, έχω αρχίσει να συλλογίζομαι πράγματα που πριν δεν θα τους αφιέρωνα ούτε μία σκέψη. Ποτέδεν δίσταζα, πάντοτε ήξερα τι θέλω, και μπορούσα να διακρίνω το σωστό από το λάθος. Μπορώ ακόμα να το κάνω, όμως έχω αρχίσει να αναρωτιέμαι.

Έχω αρχίσει να αναρωτιέμαι γιατί έγινε ό,τι έγινε. Σκέφτομαι τη μητέρα και τον γέρο με τρόπο διαφορετικό από κάθε άλλη φορά. Αλλά κυρίως σκέφτομαι τον Χανς, δεν θέλω η σχέση μας να είναι σαν τη δική μου με τον γέρο.

Μετά έγινε η κουβέντα για τον Σίξτεν και εξοργίστηκα τόσο πολύ, που δεν με χωράει ο τόπος. Επειδή, αν μου τον πάρει, δεν θα μπορώ να κάνω τίποτα για να φτιάξω τα πράγματα.

«Θα τον πάω μια βολτούλα το μεσημέρι» λέει η Ίνγκριντ και κλείνει αποφασιστικά το σημειωματάριό της.

Τα μικρά του μάτια λάμπουν. Έχει και αυτή σκυλί και αναστατώνεται και μόνο στην ιδέα ότι μπορεί να μου τον πάρουν. Περνάει το ένα της χέρι μέσα στα γκρίζα της μαλλιά και βγάζει το κουτί με τη δοσολογία των φαρμάκων. Ελέγχει ότι τα χάπια είναι σωστά. Για την καρδιά και για ό,τι άλλο αυτό συνεπάγεται.

«Ευχαριστώ» απαντώ και πίνω μια γουλιά τσάι.

Αν είχαμε κόρη, θα ήθελα να είναι η Ίνγκριντ. Στο σχολείο πήγαινε στην ίδια τάξη με τον Χανς, αλλά σε άλλο τμήμα. Ο παππούς της δούλευε πριονιστής στο Ρανβίκεν μαζί με τον γέρο μου.

Σήμερα φοράει μόνο ένα σκούρο μπλε φλις πουκάμισο με το λογότυπο της υπηρεσίας στο στήθος. Αναρωτιέμαι πώς δεν κρυώνει. Όταν ήρθε δεν φορούσε μπουφάν. Τελευταία εκπλήσσομαι που ο κόσμος δεν κρυώνει. Κάποτε κυκλοφορούσα χωρίς κάλτσες έξι μήνες τον χρόνο και φορούσα σορτς ήδη από τον Μάιο. Τώρα κρυώνω συνέχεια, το ότι ο καιρός έχει ζεστάνει δεν έχει σημασία, εγώ συνεχίζω να ξεπαγιάζω. Ο γιατροί και το προσωπικό της Βοήθειας στο σπίτι λένε πως είναι φυσιολογικό.

Κι εσύ κρυώνεις, Φρεντρίκα. Όταν ερχόμαστε να σε δούμε, σου φοράνε κάποια από τις παλιές, πλεκτές ζακέτες σου.

Η Ίνγκριντ ανασηκώνει τα φρύδια της, νομίζω ότι κάτι μουρμουρίζει για το κουτί με τη δοσολογία των φαρμάκων. Κάποια στιγμή θα αρχίσει κι εκείνη να κρυώνει, σαν αποστεωμένος λύκος.

Ελέγχει ξανά τη δοσολογία και μετά παίρνει στα χέρια της το κινητό για να ελέγξει αν τηλεφώνησε κανείς. Συλλογίζομαι ότι δεν ξέρω αν έχει οικογένεια. Ή μήπως απλώς το ξέχασα; Από τον τρόπο που οι άνθρωποι γύρω μου απαντούν στις ερωτήσεις μου, καταλαβαίνω πως ξεχνάω. Ο Χανς εκνευρίζεται.

«Πριν από λίγο με ρώτησες» μου λέει.

Η Ίνγκριντ ποτέ δεν με κάνει να νιώθω γελοίος με τέτοιον τρόπο.

Όπως είμαι ξαπλωμένος σε ένα από τα παλιά πλεκτά ριχτάρια σου, αλλάζω στάση στα πόδια μου και κοιτάζω την Ίνγκριντ. Σίγουρα θα έχει καλά παιδιά. Ευγενικά και καλοαναθρεμμένα.

Απλώνω το χέρι για να φτάσω το ποτήρι με τον πολτό κράταιγου που έχει αφήσει στο τραπέζι της κουζίνας. Το δροσερό, παχύρρευστο υγρό γεμίζει το στόμα μου. Ο πολτός κράταιγου είναι ένα από τα λίγα πράγματα που μου αρέσουν ακόμα. Πολλά φαγητά έχουν αλλάξει γεύση. Τα γλυκά με σαντιγί έχουν γεύση μούχλας. Βέβαια, ο Χανς επιμένει να μου φέρνει τούρτα κάθε τόσο.

«Είσαι πολύ αδύνατος» λέει, σαν να φταίω εγώ που οι μύες εξαφανίζονται. Λες και κατασκεύασα εγώ αυτό το άχρηστο σώμα που γερνάει.

Ακουμπάω το ποτήρι πίσω στο τραπέζι και σαρώνω με το κάτω χείλος ό,τι κόλλησε στο μουστάκι μου.

Η Ίνγκριντ πάει στη σόμπα και βάζει μερικά καυσόξυλα. Ξέρει από ξύλα. Έχουν μαζί με τον αδελφό της μια μηχανή κοπής που τεμαχίζει το ξύλο και ταυτόχρονα το κόβει στη μέση. Ζυγίζει δώδεκα τόνους. Δεν γνώριζα προσωπικά τους γονείς της, αλλά ξέρω ποιοι ήταν. Και οι δύο πέθαναν νωρίς και η Ίνγκριντ ανέλαβε το αγρόκτημα.

Κάποιοι από το προσωπικό δεν ξέρουν πώς να ανάβουν φωτιά. Βάζουν το προσάναμμα αποκάτω αντί να τοποθετήσουν σωστά τα ξύλα και να βάλουν φλόγα αποπάνω. Στην αρχή τους έλεγα τι να κάνουν, αλλά με τον καιρό βαρέθηκα. Ιδίως οι νέοι δείχνουν να είναι στον κόσμο τους. Μπορώ να πω πολλά για τον γέρο μου, οφείλω όμως να ομολογήσω πως με έμαθε να ανάβω σωστά τη φωτιά. Οι σημερινοί νέοι σκέφτονται το πολύ μέχρι το αύριο, τα έχουν όλα έτοιμα και δεν ξέρουν όσα εμείς τα μάθαμε από παιδιά. Τι θα κάνουν αν συμβεί κάτι σοβαρό; Αν η ηλεκτρική ενέργεια εκλείψει ή αν κοπεί το νερό της βρύσης; Θα καταρρεύσουν σαν πύργος από τραπουλόχαρτα.

Κοιτάζω τη φωτιά. Σίγουρα θα τα κατάφερνα μια χαρά με το νερό από το ρυάκι, την ξυλόσομπα και τα τρόφιμα που έχω στο υπόγειο. Οι φλόγες γλείφουν αδέξια το προσάναμμα, και γρήγορα γίνονται βίαιες. Οι κιτρινωπές χορεύτριες με κάνουν να σκεφτώ τον Χανς, πώς καθόταν απορροφημένος μπροστά στη φωτιά όταν ήταν μικρός. Τότε που ακόμα με σεβόταν και τέντωνε τα αυτιά του για μη χάσει λέξη από όσα έλεγα.

* * *

ΔΥΟ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: Στο σπίτι του Μπου στη Νόρλαντ, το μόνο που σπάει τη μονοτονία είναι οι επισκέψεις του προσωπικού της Βοήθειας στο σπίτι. Ευτυχώς που έχει όμως συντροφιά τον αγαπημένο του σκύλο Σίξτεν, οπότε δεν είναι μόνος. Στο κενό που άφησε πίσω της η σύζυγός του, η οποία πλέον ζει σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων με άνοια, ο Μπου τυραννιέται από σκέψεις και αμφιβολίες. Τα χρονικά περιθώρια για να λύσει τη μεγάλη πρόκληση της ζωής του, δηλαδή τη σχέση του με τον γιο του, στενεύουν επικίνδυνα. Πατέρας και γιος προσπαθούν να βρουν ο ένας τον άλλο, ταυτόχρονα όμως ο γιος είναι πεπεισμένος ότι ο Σίξτεν πρέπει να φύγει από το σπίτι. Η απειλή να χάσει τον αγαπημένο του σκύλο προκαλεί έναν κυκεώνα συναισθημάτων που κάνουν τον Μπου να θυμηθεί τη ζωή του, τη σχέση του με τον γιο του και τον τρόπο του να δείχνει αγάπη. Ένα βαθιά συγκινητικό ντεμπούτο για τον αγώνα ενός ηλικιωμένου να διατηρήσει τον έλεγχο της ζωής του.

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Η Lisa Ridzén (γεν.1988) κάνει το διδακτορικό της στην κοινωνιολογία. Η έρευνά της αφορά τους κανόνες της αρρενωπότητας στον σουηδικό Βορρά όπου μεγάλωσε και η ίδια και όπου εξακολουθεί να ζει, σε ένα χωριό έξω από το Ostersund. Η συγγραφέας εμπνεύστηκε το βιβλίο όταν ανακάλυψε τις σημειώσεις που άφησε στην οικογένεια η ομάδα φροντιστών του παππού της στο τέλος της ζωής του. Άρχισε να το γράφει ενώ φοιτούσε στην Ακαδημία Συγγραφέων Langholmen. Αυτό είναι το πρώτο της βιβλίο.