Σεπτέμβριος: Ένας μήνας αφιερωμένος στη λογοτεχνία

Ίσως λόγω της αλλαγής του καιρού κατά τη διάρκειά του, όταν πέφτουν οι πρώτες σταγόνες της βροχής και φυσούν οι πρώτοι ψυχροί άνεμοι του φθινοπώρου, ο Σεπτέμβρης έχει καθιερωθεί ως ένας μήνας αφιερωμένος στη λογοτεχνία. Καθώς τα θαλάσσια μπάνια σταματούν για τους περισσότερους και τα Σαββατοκύριακα είναι ιδανικά για να απολαύσει κανείς τον καφέ του στο σπίτι ή σε μια καφετέρια με ωραία διακοσμημένο εσωτερικό χώρο, συχνά παρέα με ένα βιβλίο, τον Σεπτέμβρη λαμβάνει χώρα το ετήσιο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως και άλλα παρεμφερή δρώμενα, όπως το Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Πάτρας, για να εφοδιαστούν οι βιβλιόφιλοι με τα αναγνώσματα της σεζόν. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο, ότι πολλοί ποιητές και πεζογράφοι έχουν επιλέξει να εξυμνήσουν τον συγκεκριμένο μήνα στο έργο τους, πολλές φορές χρησιμοποιώντας τον ως σύμβολο για την μετάβαση από το καλοκαίρι στον χειμώνα. Μερικά παραδείγματα από τον χώρο της ποίησης, είναι οι «Αποδημητικές καλημέρες» της Κικής Δημουλά, από τη συλλογή της «Το λίγο του κόσμου» (1971) (εκδ. Αθήνα), το «Φθινόπωρο» του Τάσου Λειβαδίτη, από τη συλλογή «Τα χειρόγραφα του φθινοπώρου» (1990) (εκδ. Κέδρος), ο «Σεπτέμβρης του 1903» του Κωνσταντίνου Καβάφη, που συμπεριλαμβάνεται στα «Άπαντα ποιητικά» (1999) (εκδ. Ύψιλον) και το «Αρχάγγελος τον Σεπτέμβριον βοά μέσα στην πλάση» του Ανδρέα Εμπειρίκου, από τη συλλογή «Οκτάνα» (1980) (εκδ. Ίκαρος).

Στις 21 Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία τιμά την μνήμη του Προφήτη Ιωνά, ένα πρόσωπο που αναφέρεται στην Τανάκ (δηλαδή την Εβραϊκή Βίβλο) και την Παλαιά Διαθήκη. Όπως εξιστορείται στον «Ιωνά», κατά τον 8ο αιώνα π.Χ., την εποχή του βασιλιά Ιεροβοάμ Β’, ο Θεός πρόσταξε τον Ιωνά, γιο του Αμαθί, να πάει στη Νινευή — μια πόλη εχθρική προς τους Ισραηλίτες — και να πείσει τους αμαρτωλούς κατοίκους της να μετανοήσουν. Ο Ιωνάς, όμως, παράκουσε την εντολή του Θεού και αντί να πάρει το πλοίο για τη Νινευή, πήρε εκείνο που έπλεε προς την Θαρσίδα, θέλοντας να ξεφύγει από τον Κύριο. Ο Θεός, βλέποντας αυτά, οργίστηκε και ξεκίνησε ανεμοστρόβιλο στη θάλασσα τόσο ισχυρό, που το καράβι κινδύνεψε να διαλυθεί. Οι ναύτες, αναστατωμένοι από τη συμφορά που τους βρήκε, άρχισαν να προσεύχονται ο καθένας στον θεό του και να ψάχνουν ποιος φταίει για αυτό το κακό. Ο Ιωνάς, που μέχρι τότε κοιμόταν στο αμπάρι, τελικά ξύπνησε και αποκάλυψε στους ναύτες πως αν τον πετούσαν στην θάλασσα, η καταιγίδα αίφνης θα σταματούσε, καθώς εκείνος ευθυνόταν για την οργή του Θεού. Φοβούμενοι για την ζωή τους, οι ναύτες πέταξαν τον Ιωνά στη θάλασσα και η καταιγίδα πράγματι σταμάτησε αμέσως. Καθώς ο Ιωνάς βρισκόταν στο νερό, ο Κύριος πρόσταξε ένα μεγάλο ψάρι να τον καταπιεί και ο προφήτης έμεινε στην κοιλιά του κήτους για τρία μερόνυχτα.

Όσο ο Ιωνάς βρισκόταν στην κοιλιά του κήτους, προσευχόταν ακατάπαυστα στον Θεό, παρακαλώντας Τον να τον συγχωρέσει. Τελικά, ο Θεός πείσθηκε ότι η μετάνοια του προφήτη ήταν αληθινή και την τρίτη ημέρα το κήτος πλησίασε τη στεριά και τον έβγαλε από το στόμα του. Ο Ιωνάς ευχαρίστησε τον Κύριο που τον συγχώρεσε και στη συνέχεια πήγε Νινευή, όπου κήρυξε στους κατοίκους τη σημασία της μετάνοιας, σώζοντάς τους έτσι από την οργή Του.

Η ιστορία του Ιωνά έχει ασκήσει μεγάλη επιρροή στην παγκόσμια λογοτεχνία ανά τα χρόνια. Ο φαντασιόπληκτος βαρόνος Μινχάουζεν, στο διάσημο μυθιστόρημα του Ρούντολφ Έριχ Ράσπε, «Οι περιπέτειες του βαρόνου Μινχάουζεν» (1785), περιγράφει μια παρόμοια περιπέτειά του, όπου τον καταπίνει μια φάλαινα, ενώ και ο Πινόκιο, τόσο στο μυθιστόρημα του Κάρλο Κολόντι, όσο και στην κινηματογραφική μεταφορά του Γουόλτ Ντίσνεϊ, βρίσκεται και εκείνος, μαζί με τον Μαστροτζεπέτο, στην κοιλιά ενός μεγάλου κήτους.