Γκούραμ Ντοτσανασβίλι: Ο άνθρωπος που αγαπούσε πολύ τη λογοτεχνία

Όποτε με βγάλει ο δρόμος –και η ταξιδιωτική μανία μου– σε χώρες εξωτικές, ψάχνω να βρω κάποιο βιβλίο ντόπιου συγγραφέα για να διαβάσω. Συνήθως μεταφρασμένο στα αγγλικά. Έτσι συνέβη κι όταν, πριν λίγα χρόνια, ταξίδεψα στη Γεωργία. Αφού προσγειώθηκα στην Τιφλίδα και περπάτησα ονειροπολώντας πλάι στο ποτάμι που τη διασχίζει, αφού πήρα το τρένο ως το Βατούμι, την παλιά Κολχίδα απ’ όπου ο Ιάσων έκλεψε τη Μήδεια (για κακή τύχη όλων), αφού επισκέφτηκα το σπίτι του Στάλιν στο πατρογονικό του χωριό κι ήπια το αγαπημένο του γεωργιανό κρασί, έψαξα επιτέλους να βρω κάποιο βιβλίο Γεωργιανού συγγραφέα.

Στην Τιφλίδα υπάρχουν μερικά πολλά όμορφα μικρά βιβλιοπωλεία που λειτουργούν και σαν καφέ. Σε ένα από αυτά μου πρότεινε μια ευειδής υπάλληλος –που είχε ολοφάνερα προβεί σε πλαστική επέμβαση μύτης– να διαβάσω το βιβλίο ενός αυτόχθονα συγγραφέα, που η νουβέλα του υπήρχε μεταφρασμένη στα αγγλικά. Ο συγγραφέας λεγόταν Γκούραμ Ντοτσανασβίλι και το βιβλίο του είχε τίτλο: «Ο άνθρωπος που αγαπούσε πολύ τη λογοτεχνία». Υπέθεσα ότι αναφερόταν σε μένα κι έτσι το αγόρασα και κάθισα παρευθύς να το διαβάσω στο κηπάριο του βιβλιοπωλείου πίνοντας έναν καπουτσίνο.

Προχθές, καθώς μπήκα σε ένα βιβλιοπωλείο στο κέντρο της Αθήνας, έπεσα πάνω στο ίδιο βιβλίο, αυτή τη φορά μεταφρασμένο στα ελληνικά από τις εκδόσεις Loggia. Το πήρα όχι μόνο για να το διαβάσω και στη γλώσσα μου, αλλά και για να θυμηθώ εκείνη την όμορφη αίσθηση που μου είχε αφήσει η Τιφλίδα.

Πρόκειται για μια ευφάνταστη ιστορία που περιπαίζει με χιούμορ τη γραφειοκρατία του σοβιετικού καθεστώτος, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει τα συναρπαστικά αποτελέσματα που φέρνει η λογοτεχνία στην ψυχοσύνθεση ενός αναγνώστη. Μια ωραία πρωία, ένας νέος υπάλληλος λαμβάνει την εντολή από τον προϊστάμενό του να διεξάγει μια έρευνα για την προσωπική ζωή των πολιτών, ώστε το κράτος να φροντίσει για την καλυτέρευσή της – ει δυνατόν. Ο νεαρός υπάλληλος, γεμάτος σφρίγος και ανάγκη να αποδείξει στον προϊστάμενο την αξία του εφορμά με το ερωτηματολόγιο ανά χείρας. Παίρνει συνεντεύξεις από διάφορους που συναντάει στον δρόμο του, ώσπου πέφτει πάνω σε έναν ηλικιωμένο φωτογράφο που έχει ένα παράξενο κουσούρι: αγαπάει πολύ τη λογοτεχνία.

Αναστατωμένος από τις απαντήσεις του φωτογράφου, ο νεαρός υπάλληλος σπεύδει να ενημερώσει τον προϊστάμενό του για το σπάνιο αυτό εύρημα και μαζί πλέον επιστρέφουν στο μαγαζί του φωτογράφου, όπου ακολουθεί μια συζήτηση περί λογοτεχνίας και άλλων δαιμονίων τέτοιας υφής που ο προϊστάμενος, αφού ξεροκαταπιεί κάμποσες φορές, αφού ρίξει εξοργισμένα βλέμματα στον υφιστάμενό του και αφού αρνηθεί να ποζάρει για τον φωτογράφο που αγαπούσε πολύ τη λογοτεχνία, τρέπεται σε φυγή ακολουθούμενος από τον νεαρό υπάλληλο αλλά και από τον φωτογράφο που επιμένει να τον απαθανατίσει.

Να τιμήσω εδώ τον μεταφραστή Δημήτρη Τσεκούρα και τις εκδόσεις Loggia που μας δίνουν την ευκαιρία να διαβάσουμε αυτήν την αριστουργηματική νουβέλα, που δύσκολα λησμονείται από όλους εμάς που αγαπήσαμε πολύ τη λογοτεχνία.