«Αιδώς, Αγάπη, Αγωνία» του Αντώνη Χατζημωυσή

Το βιβλίο του Αντώνη Χατζημωυσή «Αιδώς, Αγάπη, Αγωνία» συνδυάζει την αυστηρότητα της φιλοσοφικής σκέψης με την εκφραστικότητα ενός λογοτεχνικού δοκιμίου. Αντικείμενο των στοχασμών που εκδιπλώνονται στο κείμενο είναι τρία θυμικά φαινόμενα: η αιδώς, η αγάπη, η αγωνία. Η αιδώς εξετάζεται ως το κατ' εξοχήν συναίσθημα που ντρέπεται να πει το όνοµά του, η αγάπη στην περίπλοκη σχέση της µε την ηθική και η αγωνία ως θεμελιώδης ανθρώπινη διάθεση, ικανή να αποκαλύψει βασικές αλήθειες για την ανθρώπινη ύπαρξη. Κάθε συναίσθημα συντονίζεται µε την κίνηση της ζωής µας από το παρελθόν (όπου συνέβη εκείνο για το οποίο αισθανόμαστε αιδώ) στο παρόν (όπου ενεργείται η αγάπη προς τον άλλο) και στο μέλλον (µε την αγωνία που γεννά η απουσία βεβαιοτήτων).

Αξιοσημείωτο είναι το εύρος των πηγών από τις οποίες αντλεί ο συγγραφέας. Στο πρώτο κεφάλαιο, η ανάλυση των κοινωνικών διαστάσεων της ντροπής συνδέεται με την καλλιτεχνική αναπαράσταση του γυναικείου σώματος, από τον Τισιανό ως τη Vivien Westwood. Στο δεύτερο κεφάλαιο, η εμπειρία της ερωτικής αγάπης στην αμφίσημη σχέση της με την ηθική, φωτίζεται μέσα από την ερμηνεία του εξαιρετικού μυθιστορήματος «Η καρδιά των πραγμάτων» του Graham Greene. Στο τρίτο κεφάλαιο, τη σκυτάλη παίρνει η σύγχρονη έρευνα στα πεδία της γνωσιακής και κλινικής ψυχολογίας για το καίριο φαινόμενο της αγωνίας.

Κάθε αναφορά σε κείμενα, εικόνες, και δεδομένα, λειτουργεί αρμονικά ως αναπόσπαστο μέρος της επιχειρηματολογίας που αναπτύσσει ο συγγραφέας, ωθώντας τον αναγνώστη να στοχαστεί για το πώς τα όσα εκτυλίσσονται στο κείμενο αφορούν τον ίδιο προσωπικά.

Η φιλοσοφική ανάλυση των τριών συναισθημάτων στο ολιγοσέλιδο μα τόσο πυκνό δοκίμιο του Αντώνη Χατζημωυσή συμβάλει στην εξήγηση γιατί η θυµική εµπειρία, ερµηνευόµενη έλλογα, αποτελεί µέσο ανακάλυψης της πραγµατικότητας και πολύτιµη πηγή αυτογνωσίας.

Απόσπασμα από το βιβλίο «Αιδώς, Αγάπη, Αγωνία» του Αντώνη Χατζημωυσή (εκδ. Πατάκη)

«Η αγάπη είναι κι αυτή μια μορφή προσοχής: της αξίας, των φυσικών ή ψυχικών ποιοτήτων που βιώνουμε στην παρουσία του άλλου. Τι είναι άραγε αυτό που «ελέγχει»; Τι ακριβώς ακυρώνει ή αφοπλίζει η αγάπη; Η απάντησή μου είναι: Τις συναισθηματικές μας αυτοάμυνες. Όλα αυτά τα ψυχικά οχυρά που οικοδομούμε ώστε να μείνουμε περίκλειστοι στον εαυτό μας, και να συνεχίσουμε τη ζωή μας απρόσβλητοι, όσο είναι δυνατόν, από την πραγματικότητα. Η αγάπη για κάποιον αφοπλίζει τις άμυνές μας - αλλά έτσι μας καθιστά απέναντί του ευάλωτους. Η θραύση των οχυρών επιφέρει την άνοιξη της όρασης. Από την άποψη αυτή, η οπτική της αγάπης συγκλίνει με την σκοπιά της ηθικής καθώς διαλύεται το θυμικό ή ιδεοληπτικό νέφος που μας εμπόδιζε να δούμε αυτόν που βρίσκεται ενώπιόν μας».