Βασίλης Καραποστόλης: «Η ανάγκη της εμψύχωσης»

Το βιβλίο του Βασίλη Καραποστόλη, «Η ανάγκη της εμψύχωσης» (Εκδόσεις Πατάκη), είναι ένα δοκίμιο κοινωνικής και πολιτισμικής ανάλυσης που συνεχίζει τη βασική θεματική του συγγραφέα: τη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με τη δράση, τα κίνητρα και την απαιτούμενη ζωντάνια της συλλογικής ζωής. Ο καθηγητής Καραποστόλης υποστηρίζει ότι στον σημερινό κόσμο καταγράφεται αδυναμία εμψύχωσης της ανθρώπινης δράσης, δηλαδή έλλειψη εσωτερικής ενέργειας, νοήματος και ψυχικού κινήτρου που να καθιστά τις πράξεις ανθεκτικές στον χρόνο και στις αντιξοότητες. Αν και οι άνθρωποι και οι κοινωνίες δεν παύουν να λειτουργούν, συχνά τούς λείπει η ένταση, το πάθος ή ο βαθύτερος σκοπός. Το βιβλίο εξετάζει γιατί δεν μπορούμε να ακολουθήσουμε την προτροπή του Οράτιου «άδραξε τη μέρα», γιατί οι συλλογικές πρωτοβουλίες εξαντλούνται γρήγορα, γιατί οι άνθρωποι δυσκολεύονται να δεσμευτούν σε κοινούς στόχους, γιατί η δημόσια ζωή εμφανίζει ατονία και έλλειψη έμπνευσης και φαντασίας. Με τον όρο «εμψύχωση» δεν εννοεί κάτι ψυχολογικά απλό, π.χ. την ενθάρρυνση, αλλά μάλλον την ενεργοποίηση βαθύτερων κινήτρων, την απόκτηση νοήματος, την ικανότητα μιας κοινωνίας να παράγει ζωντανές, ανθεκτικές μορφές πράξης.

Ο Βασίλης Καραποστόλης έχει εξετάσει κατά καιρούς τα ήθη της σύγχρονης κοινωνίας, την αποδυνάμωση της συλλογικής ενέργειας, τη σχέση πολιτισμού και καθημερινής συμπεριφοράς («Ο παλμός του κόσμου», «Το θάρρος που κοιμάται»). Αυτό το φιλοσοφικοκοινωνικό δοκίμιο, γραμμένο σε λογοτεχνική γλώσσα χωρίζεται σε τρία βασικά μέρη —τη γένεση προσδοκιών (φαντασία, ρομαντισμός, επιθυμία), τη φαντασία και ελπίδα (κοινωνικοί οραματισμοί, ιδεώδη) και το έργο της εμψύχωσης (κρίση δράσης, αποδυνάμωση κινήτρων, αναζήτηση «ανύψωσης»)— προχωρώντας και εμβαθύνοντας τα ζητήματα γύρω από την κρίση της επιθυμίας και της πράξης, την εξασθένηση των συλλογικών οραμάτων και την ανάγκη επανανοηματοδότησης της ζωής.

Ο Βασίλης Καραποστόλης είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας στο ΕΚΠΑ. Το πρώτο του βιβλίο (1983) ήταν μια μελέτη της καταναλωτικής συμπεριφοράς των Ελλήνων. Στη συνέχεια ασχολήθηκε, μεταξύ άλλων, με την πολιτική μας συμπεριφορά («Διχασμός και εξιλέωση», εκδ. Πατάκη, 2010) και τον ρόλο της γνώσης στον σύγχρονο κόσμο («Όταν η Γνώση είναι Ζωή», 2024).