«Η ανάγκη της εμψύχωσης»: Γιατί οι κοινωνίες χάνουν τα οράματά τους; Ένα δοκίμιο του Βασίλη Καραποστόλη για το πώς δεν «αρπάζουμε τη μέρα»
Το βιβλίο του Βασίλη Καραποστόλη, «Η ανάγκη της εμψύχωσης» (Εκδόσεις Πατάκη), είναι ένα δοκίμιο κοινωνικής και πολιτισμικής ανάλυσης που συνεχίζει τη βασική θεματική του συγγραφέα: τη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με τη δράση, τα κίνητρα και την απαιτούμενη ζωντάνια της συλλογικής ζωής. Ο καθηγητής Καραποστόλης υποστηρίζει ότι στον σημερινό κόσμο καταγράφεται αδυναμία εμψύχωσης της ανθρώπινης δράσης, δηλαδή έλλειψη εσωτερικής ενέργειας, νοήματος και ψυχικού κινήτρου που να καθιστά τις πράξεις ανθεκτικές στον χρόνο και στις αντιξοότητες. Αν και οι άνθρωποι και οι κοινωνίες δεν παύουν να λειτουργούν, συχνά τούς λείπει η ένταση, το πάθος ή ο βαθύτερος σκοπός. Το βιβλίο εξετάζει γιατί δεν μπορούμε να ακολουθήσουμε την προτροπή του Οράτιου «άδραξε τη μέρα», γιατί οι συλλογικές πρωτοβουλίες εξαντλούνται γρήγορα, γιατί οι άνθρωποι δυσκολεύονται να δεσμευτούν σε κοινούς στόχους, γιατί η δημόσια ζωή εμφανίζει ατονία και έλλειψη έμπνευσης και φαντασίας. Με τον όρο «εμψύχωση» δεν εννοεί κάτι ψυχολογικά απλό, π.χ. την ενθάρρυνση, αλλά μάλλον την ενεργοποίηση βαθύτερων κινήτρων, την απόκτηση νοήματος, την ικανότητα μιας κοινωνίας να παράγει ζωντανές, ανθεκτικές μορφές πράξης.
Ο Βασίλης Καραποστόλης έχει εξετάσει κατά καιρούς τα ήθη της σύγχρονης κοινωνίας, την αποδυνάμωση της συλλογικής ενέργειας, τη σχέση πολιτισμού και καθημερινής συμπεριφοράς («Ο παλμός του κόσμου», «Το θάρρος που κοιμάται»). Αυτό το φιλοσοφικοκοινωνικό δοκίμιο, γραμμένο σε λογοτεχνική γλώσσα χωρίζεται σε τρία βασικά μέρη —τη γένεση προσδοκιών (φαντασία, ρομαντισμός, επιθυμία), τη φαντασία και ελπίδα (κοινωνικοί οραματισμοί, ιδεώδη) και το έργο της εμψύχωσης (κρίση δράσης, αποδυνάμωση κινήτρων, αναζήτηση «ανύψωσης»)— προχωρώντας και εμβαθύνοντας τα ζητήματα γύρω από την κρίση της επιθυμίας και της πράξης, την εξασθένηση των συλλογικών οραμάτων και την ανάγκη επανανοηματοδότησης της ζωής.
Ο Βασίλης Καραποστόλης είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας στο ΕΚΠΑ. Το πρώτο του βιβλίο (1983) ήταν μια μελέτη της καταναλωτικής συμπεριφοράς των Ελλήνων. Στη συνέχεια ασχολήθηκε, μεταξύ άλλων, με την πολιτική μας συμπεριφορά («Διχασμός και εξιλέωση», εκδ. Πατάκη, 2010) και τον ρόλο της γνώσης στον σύγχρονο κόσμο («Όταν η Γνώση είναι Ζωή», 2024).
Ο Νικολό Αμανίτι εξετάζει τη δύναμη της δημόσιας εικόνας και τις συνέπειες της έκθεσης, ενώ η Τζούλια Καμινίτο στρέφει το βλέμμα στις αόρατες πληγές που διαμορφώνουν έναν άνθρωπο πολύ πριν αποκτήσει τη δική του φωνή
Η συγγραφέας μιλά για το νέο της ψυχολογικό θρίλερ, τη δημιουργική εμμονή, τη μοναξιά, την επινόηση και το σκοτεινό βλέμμα που μπορεί να αλλάξει τα πάντα
Ο γερμανός συγγραφέας αφηγείται τη στιγμή που αποφάσισε να γίνει ποιητής, μιλά για την τέχνη της αφήγησης, τα πρότυπα για τους χαρακτήρες του, τη ζωγραφική.
Η Μαίρη Σιάνη-Ντέιβις στο βιβλίο «Έντιμος εμπορία» γράφει για μια γενιά που γεννήθηκε πριν από τον πόλεμο αλλά τον πρόλαβε, όπως και τον Εμφύλιο, στην πιο τρυφερή της ηλικία
Με αφορμή το νέο του βιβλίο, «Η ανάγκη της εμψύχωσης», ο ομότιμος καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας μιλά για τη σύγχρονη εποχή της ψυχικής κόπωσης και της εσωτερικής παραίτησης.
17°
