Αιώνιες γυναίκες: Η Claire Cameron μας μυεί στον κόσμο των Νεάντερταλ

Οι «Αιώνιες γυναίκες» (Brainfood εκδοτική - Floral books) είναι ένα επικό ταξίδι στους αιώνες που μας ζητά να αναθεωρήσουμε τι ακριβώς σημαίνει να είσαι άνθρωπος και η συγγραφέας Claire Cameron μας μυεί στον κόσμο των Νεάντερταλ μέσα από μια αφοπλιστική και χειμαρρώδη συνέντευξη.

Τι σας ενέπνευσε να γράψετε ένα μυθιστόρημα για τις γυναίκες Νεάντερταλ;
Όταν άρχισα την έρευνα, διάβασα τα πάντα για τον άνθρωπο του Νεάντερταλ, τι κυνηγούσε και πώς ζούσε. Υπήρχαν τόσο λίγες πληροφορίες για τις γυναίκες. Όταν άρχισαν να τις λαμβάνουν υπόψη στις έρευνες, γινόταν απλώς μια αναφορά για τον υποστηρικτικό τους ρόλο.
Υπάρχουν τόσα πράγματα που δεν θα μάθουμε ποτέ για τους Νεάντερταλ, αλλά υπάρχει ένα πράγμα που γνωρίζουμε: Περίπου το ήμισυ ήταν γυναίκες. Καθώς προσπαθούσα να δω από μια νέα οπτική γωνία τους Νεάντερταλ, αποφάσισα ότι ο πιο ενδιαφέρων υπό εξέταση τομέας ήταν οι γυναίκες.

Πώς και για πόσο καιρό κάνατε έρευνα για τους Νεάντερταλ;
Έκανα περίπου πέντε χρόνια έρευνας συνολικά. Διάβασα όλα όσα μπορούσα, αλλά η έρευνα, η νέα επιστήμη των Νεάντερταλ που τους βλέπει ως ανθρώπους, δεν ήταν καλά καθορισμένη και προσανατολισμένη. Χρειαζόμουν βοήθεια και άρχισα να δουλεύω με έναν ακαδημαϊκό, τον Δρ John Shea. Διάβασε ένα προσχέδιο και σημείωσε όλα τα κομμάτια όπου οι αναφορές στην επιστήμη είχαν αδυναμίες. Μου ανέθεσε να διαβάσω συγκεκριμένη βιβλιογραφία. Ήταν σαν να επέστρεψα στο πανεπιστήμιο.

Όταν διάβασα τις σημειώσεις του Δρ Shea, βρήκα ένα ενδιαφέρον πρότυπο. Εκεί που είχα παραπλανήσει την επιστήμη ή είχα κάνει ψευδείς υποθέσεις, ήταν και οι τομείς όπου είχα πρόβλημα με την πλοκή ή με κάποιον χαρακτήρα. Ήταν τότε ακριβώς όπου η επιστήμη λειτούργησε ως ένα σύνολο δημιουργικών περιορισμών. Όταν έβρισκα μια πειστική τεκμηρίωση ή μια αντίστοιχη θεωρία, έλεγα στον εαυτό μου ότι έπρεπε να είναι ο κανόνας με τον οποίο θα εργαστώ. Με αυτόν τον τρόπο, η επιστήμη άρχισε να διαμορφώνει την πλοκή.

Μέσω της έρευνάς σας, ποιες παρεξηγήσεις σχετικά με τους Νεάντερταλ ανακαλύψατε; Τι σας εξέπληξε περισσότερο;
Πριν γράψω αυτό το βιβλίο σχεδόν όλα όσα είχα μάθει για τους Νεάντερταλ ήταν λάθος. Ο παππούς μου μού είχε πει τη σύντομη ιστορία του H. G. Wells σχετικά με τους Νεάντερταλ, ότι ήταν θηρία που ήταν κανίβαλοι και περπατούσαν σκυφτά. Πίστευα ότι ήταν κατώτερα όντα.

Η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική. Πιθανόν μπορούσαν να μιλήσουν, έφτιαχναν κοσμήματα, χρησιμοποιούσαν οδοντογλυφίδες, έτρωγαν λαχανικά – ήταν άνθρωποι σαν εμάς. Εξαφανίστηκαν εξαιτίας των συνθηκών διαβίωσής τους, όχι επειδή εξελίχθηκαν λιγότερο.

Ποιες κοινές συμπεριφορές νομίζετε ότι υπάρχουν μεταξύ των προϊστορικών γυναικών και των σύγχρονων γυναικών;
Όταν άρχισα να γράφω αυτό το μυθιστόρημα, υπέθεσα ότι η ζωή μας ήταν τελείως διαφορετική. Θεωρούσα ότι η δική μου ήταν πολύ καλύτερη με όλες τις σύγχρονες ανέσεις. Όμως, αντί να συγκρίνω τις ζωές μας, το προσέγγισα από την αντίθετη κατεύθυνση.

Όταν το σκέφτηκα, συνειδητοποίησα ότι έχω κάποιο σημαντικό κοινό σημείο με τις γυναίκες που ζούσαν πριν 40.000 χρόνια. Η ανατομία μας δεν έχει αλλάξει σημαντικά. Η διαδικασία της εγκυμοσύνης είναι σχεδόν παρόμοια. Έπρεπε και εγώ να βιώσω τις δυσκολίες που έχει μια γέννα. Έχουμε μικρή λεκάνη και βρέφη με μεγάλα κεφάλια – δεν είναι ένα εντελώς έξυπνο σχέδιο. Μπορεί κάτι να πάει στραβά ακόμη και με τα σύγχρονα νοσοκομεία μας, και συμβαίνει ακόμα.

Μόλις αναλογίστηκα αυτή τη σχέση μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος, άρχισα να εντρυφώ περισσότερο. Υπέθεσα ότι η γέννηση στην άγρια φύση πρέπει να είναι το δυσκολότερο πράγμα που θα μπορούσα να φανταστώ. Αλλά έζησα στις ΗΠΑ, στο Σαν Φρανσίσκο, για αρκετό καιρό. Σκέφτηκα τις φίλες μου εκεί, οι οποίες μερικές φορές έχουν μόνο έξι εβδομάδες άδεια από την εργασία τους μετά τον τοκετό. Δεν υπάρχει πραγματική άδεια μητρότητας και αυτό σημαίνει ότι πολλές γυναίκες είναι εξαιρετικά ευάλωτες. Μια γυναίκα Νεάντερναλ μπορεί να έχει ζήσει με μια δεμένη οικογένεια που θα την τροφοδοτούσε συνεχώς και θα τη φρόντιζε. Άρχισα να βλέπω ότι το ζήτημα του ποιος τελικά ζούσε σε καλύτερες ή χειρότερες συνθήκες ήταν πολύ πιο περίπλοκο από όσο είχα φανταστεί στην αρχή.

Γνωρίζατε την εξέλιξη της ιστορίας σας από την αρχή ή σας οδήγησαν οι χαρακτήρες στο δικό τους μονοπάτι;
Οι χαρακτήρες μου αναπτύσσουν πάντα τις δικές τους απόψεις. Έμαθα να τους αφήνω να το κάνουν. Αν ξεκινήσω με μια ιδέα για το πώς θα πάει η ιστορία, το τέλος θα είναι προβλέψιμο. Επίσης, βαριέμαι. Δεν υπάρχει κίνδυνος και τίποτα για να ανακαλύψω. Αλλά αν γνωρίσω τους χαρακτήρες σε βάθος, τότε εκείνοι αναπτύσσουν τις δικές τους στάσεις και αντιλήψεις. Με οδηγούν σε κατευθύνσεις που ποτέ δεν έχω σκεφτεί να πάω. Γίνεται πολύ πιο συναρπαστικό.

Η ανάγνωση ενός μυθιστορήματος είναι για να δεις μέσα από τα μάτια ενός άλλου ατόμου. Έτσι για μένα, το γράψιμο μοιάζει περισσότερο με την ηθοποιία. Είναι ένας τρόπος να μάθω για το πώς είναι να είμαι ένα άλλο άτομο ή να ζω μια εντελώς διαφορετική ζωή. Γι 'αυτό γράφω.

Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, για εσάς;
Όταν άρχισα να διαβάζω για τους Νεάντερταλ, συνειδητοποίησα ότι πολλά από τα πράγματα που θεωρούσαμε ότι ξέραμε για εκείνους –ότι δεν μιλούσαν και μόνο γρύλιζαν, περπατούσαν σκυφτοί, είχαν μικρότερους εγκεφάλους, δεν έθαβαν τους νεκρούς τους ή δεν δημιουργούσαν τέχνη– όλα αυτά τα πράγματα ήταν τελικά λανθασμένα. Δεν τους μελετήσαμε πραγματικά. Αντ' αυτού αναζητούσαμε πράγματα που μας έκαναν διαφορετικά και ανώτερα όντα από αυτά.

Αλλά τι γίνεται αν δεν είμαστε ιδιαίτεροι; Τι γίνεται αν ο άνθρωπος διαμορφώνεται από την εξέλιξη, όπως ακριβώς και κάθε άλλο ζώο στον πλανήτη; Υπήρχαν πολλά διαφορετικά είδη ανθρώπων, οι Νεάντερταλ, οι Ντενισοβάνς, τα Χόμπιτ από το νησί Flores της Ινδονησίας και πολλά άλλα. Τώρα είμαστε οι μόνοι που απομένουν. Αν οι άλλοι εξαφανίστηκαν και δεν είμαστε ανώτεροι, δεν βλέπω γιατί πρέπει να νιώσουμε ότι η επιβίωσή μας είναι εξασφαλισμένη. Είναι τρομακτικό, αλλά πιστεύω ότι το μέλλον μας είναι κάτι που πρέπει να το αντιμετωπίσουμε με ταπεινοφροσύνη.

Πάνω σε τι εργάζεστε τώρα;
Δουλεύω ένα βιβλίο που θέτει παρόμοιες ερωτήσεις, για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, αλλά από μια εντελώς διαφορετική γωνία – την τεχνητή νοημοσύνη. Είναι επίσης ένα μυθιστόρημα για τον καρκίνο και τη θλίψη − ξέρω πως ακούγεται περίεργος συνδυασμός. Πιθανότατα, αλλά μου αρέσει να το γράφω.