7+1 Θλιμμένοι Δίσκοι για τη Μεγάλη Εβδομάδα

Δεν πρόκειται ακριβώς για τα «Κατά Ματθαίον Πάθη» του Ιωάννη Σεβαστιανού Μπαχ. Δεν πρόκειται καν για θρησκευτική μουσική. Πρόκειται για δίσκους που ηχούν θλιμμένοι ίσως μόνο στον δικό μου προσωπικό κόσμο. Κι έρχονται από διαφορετικά είδη κι από διαφορετικές εποχές. Ιδανικοί για τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Henryk Gorecki: Symphony No. 3, op. 36, Συμφωνία των Θλιμμένων Τραγουδιών (1976). Όσοι από εμάς άκουγαν στη δεκαετία του 1980 φανατικά τους δίσκους της 4AD, δεν υπάρχει περίπτωση να μην συγκινήθηκαν από τη συγκεκριμένη Συμφωνία. Πρόκειται για το έργο που γράφτηκε την εποχή που ο Górecki είχε αφήσει για λίγο τον μοντερνισμό και είχε στραφεί προς ένα απλούστερο, σχεδόν μινιμαλιστικό ύφος. Η ηχογράφηση του 1992 με τη London Sinfonietta και τη σοπράνο Dawn Upshaw κερδίζει το εναλλακτικό κοινό και ανεβαίνει στα charts, πράγμα εντελώς ασυνήθιστο για δίσκο κλασικής μουσικής. Το έργο συνδέθηκε έντονα με τη μνήμη του Ολοκαυτώματος και τα τελευταία χρόνια το έχουν ερμηνεύσει η Beth Gibbons των Portishead και η Lisa Gerrard των Dead Can Dance.

Swans: Birthing (2025). Κανείς δεν έχει κατηγορήσει ποτέ τον Michael Gira για χαρούμενο άνθρωπο, ούτε στην πρώτη εποχή ούτε στη δεύτερη των Swans. Η νεοϋορκέζικη μπάντα που γνωρίσαμε πριν από 40 χρόνια ως εμβληματική του no wave, μετά τη διάλυση και την επανένωσή της το 2010 έχει δημιουργήσει έναν ιδιαίτερο, τελετουργικό θα έλεγε κανείς ήχο, που χαρακτηρίζεται από μακριές, αργόσυρτες, σχεδόν αυτοσχεδιαστικές συνθέσεις. Για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την αισθητική του Gira και της παρέας του, αυτός ο δίσκος θα μπορούσε να αποτελεί μαρτύριο ανάλογο με αυτό των ημερών που διανύουμε, για όσους αγαπούν τις αντισυμβατικές προσεγγίσεις των Swans, είναι από τα καλύτερα άλμπουμ της προηγούμενης χρονιάς.

Cathedral: Forest Of Equilibrium (1991). Οι Cathedral ιδρύθηκαν από τον Lee Dorrian μετά την αποχώρησή του από τους Napalm Death, σηματοδοτώντας μια στροφή από το grindcore στο doom metal. Το «Forest of Equilibrium» κυκλοφόρησε το 1991 και θυμάμαι να διαβάζω μια διθυραμβική κριτική στο αγγλικό Metal Hammer. Μόλις πέτυχα τον δίσκο στον ημιόροφο του Happening, δεν το σκέφτηκα δεύτερη φορά. Επιστρέφοντας στο σπίτι, πάλεψα να αποφασίσω αν ακούγεται σωστότερα στις 33 ή τις 45 στροφές αλλά από τη στιγμή που κατέληξα - στις 33 - έχει γίνει ένας από τους πιο αγαπημένους μου δίσκους στην ιστορία της μουσικής.

Dead Can Dance: Within The Realm Of A Dying Sun (1987). Ένας δίσκος που ισορροπεί ανάμεσα στην ιερότητα και το πένθος, ένας δίσκος που δημιουργεί μεταφυσική ατμόσφαιρα. Μεσαιωνικές και κλασικότροπες επιρροές, στοιχεία παλιάς εκκλησιαστικής μουσικής και γοτθική αισθητική που μετατρέπει τη θλίψη σε τελετουργία. Οι φωνές μοιάζουν να θρηνούν έναν κόσμο που σβήνει, και η μελαγχολία δεν αποτελεί προσωπικό αλλά κοσμικό συναίσθημα, λες και αφορά τη μοίρα ολόκληρης της ανθρωπότητας. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες κυκλοφορίες της 4AD.

Joy Division: Closer (1980). Η πρόσληψη αυτού του δίσκου ως ένα από τα πιο θλιμμένα άλμπουμ στην ιστορία της μουσικής σχετίζεται εν μέρει και με το γεγονός της αυτοκτονίας του Ian Curtis λίγο καιρό πριν από την κυκλοφορία του. Όταν το πρωτοέβαλα στο πικάπ, το 1984 που βγήκε ελληνικό, προσπαθούσα να καταλάβω τους στίχους σε κομμάτια όπως το «Passover» και το «Isolation». Φτάνοντας σ’ εκείνα τα δύο τελευταία - «The Eternal» και «Decades» - συνειδητοποίησα τι είδους συναισθήματα μπορούν να οδηγήσουν έναν άνθρωπο στην αυτοκτονία.

The Cure: Pornography (1982). Το «Pornography» είναι το πιο σκοτεινό άλμπουμ των Cure, ένας δίσκος γεμάτος απελπισία που περιγράφει μια έντονη διαδικασία αποπροσωποποίησης. Πρόκειται για μια εποχή βαθιάς κρίσης για τον Robert Smith, όπου υπήρχαν βάσιμες υποψίες ότι δεν θα τη βγάλει καθαρή. Πρόκειται για το άλμπουμ που σημάδεψε πολλούς από εμάς, το άλμπουμ που μας οδήγησε στα σκοτεινότερα υπόγεια του γοτθικού ήχου.

Σταύρος Ξαρχάκος: Θρήνος Για Τον Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας (1977). Βασισμένος στο ποίημα του Federico García Lorca, γραμμένο για τον θάνατο του ταυρομάχου Ignacio Sánchez Mejías, ο «Θρήνος» αποτελεί μια βαθιά ελληνική προσέγγιση στο παγκόσμιο βίωμα της απώλειας. Η μουσική του Ξαρχάκου μεταφέρει το δράμα του θανάτου με ένταση και λυρισμό, συνδυάζοντας παραδοσιακά στοιχεία με έντονη θεατρικότητα. Ένα από τα πιο θλιμμένα μουσικά έργα που έχει κυκλοφορήσει στην Ελλάδα.

David Bowie: Blackstar (2016). Το τελευταίο άλμπουμ του Ντέιβιντ Μπόουι, αυτό που κυκλοφόρησε ελάχιστες μέρες πριν από τον θάνατό του, αποτελεί έναν συνειδητό αποχαιρετισμό στη ζωή και διακατέχεται από μια πανταχού παρούσα θλίψη που μετατρέπεται σε έντονη δημιουργικότητα. Το «Lazarus» είναι το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ενός δίσκου που λειτουργεί ως καλλιτεχνική διαθήκη.