- CITY GUIDE
- PODCAST
-
19°
Είδαμε την έκθεση «Άνθρωποι και Ζώα: μια πανάρχαια σχέση» στο Μουσείο Γουλανδρή λίγο πριν ανοίξει για το κοινό
Η εξημέρωση του σκύλου, τα λιοντάρια που κάποτε ίσως ζούσαν στην Ελλάδα και η ξεχωριστή θέση της κουκουβάγιας
Λίγο πριν ανοίξει τις πόρτες της στο κοινό, περιηγηθήκαμε στη νέα έκθεση του Μουσείου Γουλανδρή - Ποια ζώα ζούσαν στην αρχαία Ελλάδα και πώς συνδέθηκαν με τους θεούς και τους ανθρώπους
Πότε εξημερώθηκε ο σκύλος; Υπήρχαν κάποτε λιοντάρια και πάνθηρες στην Ελλάδα; Τι συμβόλιζε η κουκουβάγια για τους αρχαίους Αθηναίους και γιατί οι βασιλιάδες είχαν συνδέσει την εξουσία τους με τον αετό; Και, τελικά, τι πίστευε ο Αριστοτέλης για τα χταπόδια;
Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που γεννιούνται κατά την επίσκεψη στη νέα περιοδική έκθεση «Άνθρωποι και Ζώα: μια πανάρχαια σχέση», που φιλοξενείται στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, σε συνεργασία με το Μουσείο Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου.
Περπατώντας στους χώρους της έκθεσης, γίνεται γρήγορα αντιληπτό ότι τα ζώα δεν αποτελούσαν απλώς μέρος του φυσικού περιβάλλοντος των ανθρώπων στην αρχαιότητα. Ήταν σύντροφοι, συνεργάτες, πηγή τροφής και πρώτων υλών, αλλά και σύμβολα δύναμης, εξουσίας, ομορφιάς και θεϊκής προστασίας.
Η παρουσία τους διαπερνούσε σχεδόν κάθε πτυχή της ανθρώπινης ζωής, από τις καθημερινές δραστηριότητες μέχρι τη θρησκεία και τη μυθολογία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι για πρώτη φορά ένα μουσείο φυσικής ιστορίας και ένα αρχαιολογικό μουσείο συνεργάζονται, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στην επιστήμη, την αρχαιολογία και τον πολιτισμό. Στην έκθεση παρουσιάζονται περισσότερα από 130 αρχαιολογικά αντικείμενα από τη συλλογή του Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, τα οποία συνυπάρχουν με εκθέματα της μόνιμης συλλογής του Μουσείου Γουλανδρή.
Παράλληλα, σύγχρονα ζωολογικά κατάλοιπα από τη συγκριτική συλλογή της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα και συγκεκριμένα του Εργαστηρίου Αρχαιολογικών Επιστημών M.H. Wiener, βοηθούν τον επισκέπτη να κατανοήσει πώς οι επιστήμονες μελετούν σήμερα τη σχέση ανθρώπων και ζώων στο παρελθόν.
Τα εκθέματα προέρχονται κυρίως από την Ελλάδα, με ορισμένα παραδείγματα από άλλες περιοχές, και καλύπτουν μια μεγάλη χρονική περίοδο, από την Εποχή του Χαλκού έως το τέλος της Ρωμαϊκής περιόδου.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η κουκουβάγια της Αθήνας και τα ζώα ως σύμβολα εξουσίας
Ξεχωριστή θέση έχει η κουκουβάγια, το ιερό ζώο της θεάς Αθηνάς και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της πόλης. Η μικρή κουκουβάγια (Athena noctua), που ζούσε και εξακολουθεί να ζει στην Αττική, απεικονιζόταν σχεδόν σε όλα τα αρχαία αθηναϊκά νομίσματα.
Τα νομίσματα αυτά κυκλοφορούσαν σε αγορές ολόκληρου του αρχαίου κόσμου και είχαν μεγάλη εμπορική ισχύ. Δεν είναι τυχαίο ότι ήταν γνωστά ως «αθηναϊκές γλαύκες», ενώ η απεικόνιση της κουκουβάγιας εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σύμβολα του ελληνικού πολιτισμού. Η παρουσία της δεν περιορίστηκε στην αρχαιότητα, καθώς συναντάται και σε σύγχρονα αντικείμενα, όπως στο ελληνικό κέρμα του 1 ευρώ.
Μια άλλη ενότητα είναι αφιερωμένη στους αετούς και στα μεγάλα αρπακτικά πτηνά, τα οποία είχαν ιδιαίτερη σημασία για τους αρχαίους Έλληνες. Ο αετός, ως σύμβολο του Δία και της απόλυτης εξουσίας, αποτελούσε στοιχείο της βασιλικής τους ταυτότητας.
Τα πτηνά, ωστόσο, είχαν και έναν ακόμη ρόλο: θεωρούνταν οιωνοί. Ειδικοί οιωνοσκόποι παρατηρούσαν το πέταγμα και τις κραυγές τους, προκειμένου να ερμηνεύσουν τα σημάδια και να συμβουλεύσουν στρατηγούς ή άλλους αξιωματούχους πριν από σημαντικές αποφάσεις, μάχες και γεγονότα. Με αυτόν τον τρόπο, τα πουλιά θεωρούνταν κατά κάποιον τρόπο αγγελιοφόροι των θεών.
Τα ζώα στη ζωή των ανθρώπων: Πόσο κόστιζε ένας τόνος;
Η έκθεση δεν περιορίζεται στα ζώα που συνδέθηκαν με την εξουσία ή τη θρησκευτική πίστη. Μέσα από αρχαιολογικά αντικείμενα, γραπτές μαρτυρίες και απεικονίσεις, αναδεικνύεται η καθημερινή συνύπαρξη ανθρώπων και ζώων, οι οικονομικές τους χρήσεις, αλλά και οι ιδιαίτεροι δεσμοί που αναπτύχθηκαν ανάμεσά τους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και ο αρχαίος τιμοκατάλογος ψαριών από την επιγραφή του Ακραίφνιου, όπου καταγράφονται με λεπτομέρεια οι τιμές σε οβολούς και χαλκούς για θαλασσινά και λιμναία είδη, από την παλαμίδα και το σκαθάρι μέχρι τον μεγάλο τόνο και το χέλι.
Οι θεματικές ενότητες εξετάζουν ακόμη τα ζώα ως συνεργάτες του ανθρώπου, τη σχέση τους με τα παιδιά, τη θέση τους στη θρησκεία και τον ρόλο τους στους αρχαίους μύθους. Παράλληλα, παρουσιάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα ζώα συνδέθηκαν με την αισθητική, την ομορφιά και την αντίληψη των ανθρώπων για τον κόσμο γύρω τους.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ο τρόπος παρουσίασης. Η έκθεση αναπτύσσεται τόσο στους χώρους της πρώην βοτανικής συλλογής όσο και στις αίθουσες της μόνιμης ζωολογικής έκθεσης. Εκεί, μικρές προθήκες με αρχαιολογικά ευρήματα τοποθετούνται δίπλα στα αντίστοιχα ζωολογικά εκθέματα.
Έτσι, μπορεί κανείς να συγκρίνει τις αρχαίες απεικονίσεις με τα πραγματικά ζώα και να ανακαλύψει τις διαφορετικές χρήσεις και τους συμβολισμούς τους.
Μια έκθεση για μικρούς και μεγάλους
Η έκθεση απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους, ενώ το πρόγραμμα πλαισιώνεται από εκπαιδευτικές δράσεις για σχολεία, δραστηριότητες για γονείς και παιδιά, θεματικές ξεναγήσεις για ενήλικες, αλλά και συμπεριληπτικά εργαστήρια για άτομα με προβλήματα όρασης και ακοής.
Ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η ιστορία των ζώων είναι τελικά και ιστορία των ανθρώπων. Τα ζώα ήταν πάντα εκεί, ως σύντροφοι, ως σύμβολα, ως αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής. Και αυτή η συνύπαρξη, που ξεκίνησε χιλιάδες χρόνια πριν, εξακολουθεί να διαμορφώνει τον κόσμο μας.
INFO
Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή
Διάρκεια έκθεσης:18 Νοεμβρίου 2026 – 30 Απριλίου 2027
Η επίσκεψη στην Έκθεση περιλαμβάνεται στο Εισιτήριο Γενικής Εισόδου του Μουσείου
Γενική Είσοδος: 12€ - Μειωμένο: 7€
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα – Παρασκευή: 9.00-16.00, Σαββατοκύριακα: 10.00-15.00
Επιμέλεια: Νίκος Παπαδημητρίου, Διευθυντής Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, Δημήτρης Παλαιοθόδωρος, Καθηγητής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Μουσειογραφική Μελέτη: Σπύρος Νάσαινας – Δέσποινα Τσάφου
Η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Ιδρύματος Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η εξημέρωση του σκύλου, τα λιοντάρια που κάποτε ίσως ζούσαν στην Ελλάδα και η ξεχωριστή θέση της κουκουβάγιας
Ο Ζευς μεταμορφώθηκε σε Σάτυρο για να προσεγγίσει ερωτικά την Αντιόπη, κόρη του Νυκτέα ή του Ασωπού
Ενισχύεται η ασφάλεια του σημαντικού μνημείου του 4ου αιώνα π.Χ.
Δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα
Ο κωμικός μιλάει στην ATHENS VOICE για το stand-up comedy πέρα από τα viral βίντεο
Η φιλοσοφία των μεταμορφώσεων στην ελληνική μυθολογία
Η Αλεξάνδρα Μαράτη εμπνεύστηκε από την πολυβραβευμένη ταινία και τις δικές της διαδρομές στις ερήμους της Αφρικής
Με αφορμή τη δωρεά του σπάνιου αρχείου του γλύπτη στο Takis Foundation, η ιδιοκτήτρια της Γκαλερί Ζουμπουλάκη μιλάει για τη φιλία τους
Η πολιτιστική ατζέντα της εβδομάδας
Μία ακουαρέλα του 18ου αιώνα αποκάλυψε το μυστικό της τοποθεσίας του
Επτά κιτρινισμένες σελίδες αποκαλύπτουν τις αλλαγές που έκανε λίγες ώρες πριν την ομιλία που έμεινε στην ιστορία
Ο πρωτοπόρος των εννοιολογικών κόμιξ έρχεται στο στούντιο της Athens Voice
Ομόφωνη γνωμοδότηση του ΚΑΣ για την υδραυλική θωράκιση, τον φωτισμό και την αύξηση της χωρητικότητας
Το reunion στη σκηνή του «Ολύμπιον» 33 χρόνια μετά την ταινία
Από τη σκέψη και τη γλώσσα μέχρι τις αισθήσεις και τη δημιουργικότητα, βλέπουμε πόσα πολλά μπορούν να συμβαίνουν μέσα από μια τόσο απλή και αγαπημένη δραστηριότητα.
Η DC αλλάζει ξανά διοίκηση, αφήνοντας πίσω της ένα ακόμη ανολοκλήρωτο σχέδιο
Την είδηση έκανε γνωστή ο Σπύρος Μπιμπίλας
Τα παιδιά δεν χρειάζεται να διδαχθούν πώς να αναρωτιούνται· το κάνουν ήδη
To επίτευγμα της οχυρωματικής αρχιτεκτονικής σηματοδοτεί τη βυζαντινή παρουσία στην περιοχή
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.