Καισαριανή: Παρουσιάστηκαν από το ΥΠΠΟ οι φωτογραφίες-ντοκουμέντα των 200 εκτελεσθέντων

Στην απόκτηση μιας εξαιρετικά σημαντικής ιστορικής φωτογραφικής συλλογής που περιλαμβάνει εικόνες από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών το 1944 στην Καισαριανή αναφέρθηκε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, παρουσιάζοντας το ιστορικό της υπόθεσης και τις ενέργειες του υπουργείου για τη διάσωση και την επιστροφή του υλικού στην Ελλάδα. Το Υπουργείο μάλιστα έδρασε με μεγάλη αμεσότητα ώστε να καταφέρει να εξασφαλίσει το αρχείο, το οποίο περιλαμβάνει πλήθος άλλων φωτογραφιών που κατέγραφε με την φωτογραφική του μηχανή ο λοχίας Χόιερ. 

Συλλογή Χόιερ: τι περιλαμβάνει

Η υπουργός Λίνα Μενδώνη τόνισε την αμεσότητα κάτω από την οποία κινήθηκε το ΥΠΠΟ στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθώς μέσα σε 13 ημέρες οι φωτογραφίες βρίσκονταν στη χώρα μας. Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων που δημιουργήθηκε είχε δυο συναντήσεις με τον Βέλγο διαχειριστή της συλλογής (20 και 27 Φεβρουαρίου) ενώ η Συλλογή βρισκόταν στην Αθήνα στις 28 Φεβρουαρίου. Μάλιστα έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως μνημείο σύμφωνα με τον Νόμο 4858/2021.  Η υπουργός σημείωσε ότι, στο πλαίσιο της ναζιστικής προπαγάνδας, ήταν συχνό φαινόμενο στρατιωτικοί να διατηρούν προσωπικά φωτογραφικά αρχεία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η αξία της συλλογής είναι εξαιρετικά μεγάλη και στην ουσία ανεκτίμητη, καθώς οι φωτογραφίες προσδίδουν πρόσωπα και εικόνες στις ιστορικές μαρτυρίες.

Όπως έγινε γνωστό, το υπουργείο Πολιτισμού, με τη βοήθεια της ελληνικής πρεσβείας στο Βέλγιο, παρέλαβε 262 φωτογραφίες, 16 έγγραφα και 4 παλαιά χαρτονομίσματα, που αποτελούν τη λεγόμενη «συλλογή Χόιερ». Τι περιλαμβάνει η συλλογή πέρα από τους εκτελεσθέντες στην Καισαριανή; Είναι η καταγραφή της καθημερινότητας του λοχία Χόιερ στην Ελλάδα, στο πλαίσιο της ναζιστικής προπαγάνδας. Όπως ανέφεραν οι ειδικοί, φαίνεται ότι ο φωτογράφος ήταν εντελώς ανεκπαίδευτος, αλλά είχε λάβει άτυπες εντολές από το γερμανικό στρατόπεδο στο οποίο υπηρετούσε ώστε να καταγράφει σκηνές με τη μηχανή του, στο πλαίσιο της ναζιστικής προπαγάνδας του Γκέμπελς. Αυτό που κάνει εντύπωση είναι ότι φωτογραφίζει με τον ίδιο τρόπο -και με την ίδια συναισθηματική απόσταση- την εκτέλεση της Καισαριανής αλλά και τις στιγμές χαλάρωσης των Γερμανών στρατιωτών κατά τα θαλάσσια μπάνια του ή τις οικογενειακές του φωτογραφίες. Οι φωτογραφίες αυτές λειτουργούσαν και ως δίαυλος επικοινωνίας με την πατρίδα του εκείνη την περίοδο καθώς μετέφερε στους δικούς του τη ζωή του στην Ελλάδα την περίοδο του πολέμου. 

Όσον αφορά την εκτέλεση των κομουνιστών της Καισαριανής, που αποτελεί και ο σκληρός πυρήνας του υλικού, η συλλογή περιλαμβάνει 13 φωτογραφίες που αποτυπώνουν με απάθεια την προετοιμασία, τις εκτελέσεις, αλλά και κάποιες κοντινές λήψεις στους εκτελεσθέντες ή τις στιγμές που οι στρατιώτες δίνουν τη χαριστική βολή στα θύματα. Οι φωτογραφίες αυτές δεν δίνονται ακόμη στη δημοσιότητα από το ΥΠΠΟ για λόγους σεβασμού στους νεκρούς αλλά μελετώνται προσεκτικά ώστε να ταυτοποιηθούν τα πρόσωπα και να αντλήσουν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες και ιστορικά ντοκουμέντα. Δόθηκε στη δημοσιότητα μετά τη συνέντευξη Τύπου η φωτογραφία που μόλις έχει πατηθεί η σκανδάλη της εκτέλεσης, μια φωτογραφία που αποτυπώνει κιόλας την κίνηση της εκτέλεσης:

Για μας, αυτές οι φωτογραφίες αποτελούν ιστορικά ντοκουμέντα και οι ειδικοί επιστήμονες έχουν αναλάβει να τις μελετήσουν ώστε τόσο να ταυτοποιήσουν τους εκτελεσθέντες, όσο και να αντλήσουν χρήσιμες ιστορικές πληροφορίες για την εποχή και για τη δράση του ναζιστικού καθεστώτος στην Ελλάδα. 

Η Δημιουργία Εθνικού φωτογραφικού αρχείου

Η υπουργός Λίνα Μενδώνη εξήγγειλε τη δημιουργία Εθνικού Φωτογραφικού Αρχείου, το οποίο θα πραγματοποιηθεί σύντομα μέσω νομοθετικής ρύθμισης στο πλαίσιο του νόμου 4878. Σε αυτό θα ενταχθεί όχι μόνο η συλλογή Χόιερ αλλά και άλλο υλικό όπως φωτογραφικό υλικό από το Τατόι αλλά και από το προσφυγικό της Ελλάδας. Το ΥΠΠΟ είναι ανοιχτό και σε συνεργασία με ιδιώτες για τον εμπλουτισμό του αρχείου του.

Παράλληλα, θα ξεκινήσουν άμεσα και διαδικασίες ψηφιοποίησης, ενώ τα ψηφιοποιημένα αρχεία θα είναι διαθέσιμα κατόπιν ειδικής διαδικασίας σε όσους τα ζητήσουν. 

Δείτε παρακάτω μερικές από τις φωτογραφίες της συλλογής Χόιερ