«Σημείο Κάλλας»: Η Εθνική Λυρική Σκηνή τιμά τη Μαρία Κάλλας με μια εμβληματική έκθεση στον χώρο του Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου
Με αφορμή την ανασύνθεση της ιστορικής Μήδειας του 1961 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει την έκθεση Σημείο Κάλλας στον περιβάλλοντα χώρο του Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου, από τις 18 έως και τις 21 Ιουνίου 2026, με την υποστήριξη της ΔΕΗ.
Την επιμέλεια της έκθεσης της Εθνικής Λυρικής Σκηνής υπογράφει ο κορυφαίος, διεθνής Έλληνας σκηνογράφος Διονύσης Φωτόπουλος, ενώ το video art και τη βιντεοεγκατάσταση δημιουργεί ο εικαστικός και video designer Παντελής Μάκκας. Η έκθεση θα ανοίξει για το κοινό την Πέμπτη 18 Ιουνίου στις 19.00 και θα παραμείνει επισκέψιμη έως και την Κυριακή 21 Ιουνίου στις 20.00.
Η σκηνογραφική ματιά, η πολυετής θεατρική εμπειρία και το πάθος του Διονύση Φωτόπουλου και η σύγχρονη εικαστική γλώσσα του Παντελή Μάκκα ξαναφέρνουν τη μορφή της Μαρίας Κάλλας στην Επίδαυρο μέσα από την έκθεση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με τίτλο Σημείο Κάλλας. Μνήμες από τη Μήδεια του 1961, με την υπογραφή των Αλέξη Μινωτή και Γιάννη Τσαρούχη, στιγμές και σπαράγματα από την προετοιμασία της, καθώς και η μορφή της Κάλλας μέσα από σπάνιο φωτογραφικό υλικό δημιουργούν μια εικαστική σύνθεση που αποτελεί μια βιωματική προσέγγιση της ιστορικής παραγωγής της ΕΛΣ, καθώς ο Διονύσης Φωτόπουλος υπήρξε μέλος της δημιουργικής ομάδας της Μήδειας του 1961 ως βοηθός του Γιάννη Τσαρούχη.
Μέσα στην οργιώδη φύση που περιβάλλει το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου θα τοποθετηθούν οθόνες λεντ συνολικής επιφάνειας 200 τ.μ., αρθρωμένες σε πέντε διαφορετικές ενότητες, καθώς και μια ειδική κατασκευή, πάνω στις οποίες θα προβάλλονται εικαστικές συνθέσεις από το αρχειακό υλικό που σώζεται από την παραγωγή της Μήδειας. Στη διαδρομή προς την είσοδο του Αρχαίου Θεάτρου τους θεατές θα συνοδεύει η φωνή της Μαρίας Κάλλας, μέσα από μια ειδική ηχητική εγκατάσταση που θα στηθεί στον χώρο.
Οι επισκέπτες του αρχαιολογικού χώρου και οι θεατές της παράστασης θα έχουν την ευκαιρία να «ταξιδέψουν νοερά» στη δημιουργία της Μήδειας του 1961 καθώς θα περιδιαβαίνουν την έκθεση με τις προβολές των ιστορικών ντοκουμέντων της παραγωγής δίπλα στα πρωτότυπα έργα του αρχαίου πολιτισμού που αποτέλεσαν την πηγή έμπνευσης του Τσαρούχη για τη δημιουργία των κοστουμιών και όλων των συστατικών μερών του σκηνικού.
Για τη δημιουργία της έκθεσης αντλήθηκε υλικό τόσο από τις πολύτιμες συλλογές του Νίκου Πετσάλη-Διομήδη, του Κλεισθένη Δασκαλάκου και του Δημήτρη Πυρομάλλη όσο και από το Αρχείο της ΕΛΣ, καθώς και το Αρχείο Κατίνας Παξινού και Αλέξη Μινωτή (ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ).
Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΕΛΣ Γιώργος Κουμεντάκης επισημαίνει: «Από τις πρώτες μας επισκέψεις στην Επίδαυρο για την προετοιμασία της Μήδειας, η παρουσία και η μνήμη της Κάλλας στο Αρχαίο Θέατρο ήταν κάτι περισσότερο από κυρίαρχες. Έχοντας ως βασικό γνώμονα να τιμήσουμε τη μνήμη της θρυλικής Ελληνίδας σοπράνο που άλλαξε την τέχνη της όπερας, αποφασίσαμε να αναλάβουμε το καλλιτεχνικό ρίσκο της ανασύνθεσης της ιστορικής Μήδειας του 1961, την οποία σημάδεψε με την υψηλή τέχνη της. Όσο η έρευνα και η μελέτη του αρχειακού υλικού προχωρούσαν, όσο η μορφή της Κάλλας ήταν μαζί μας σε κάθε απόφαση που έπρεπε να λάβουμε, σε κάθε δυσκολία που καλούμασταν να ξεπεράσουμε, σε κάθε νότα του έργου που η ίδια ανέσυρε από τη λήθη, τόσο η ιδέα μιας έκθεσης για την αξεπέραστη τραγωδό και την ιδανική ερμηνεύτρια του Κερουμπίνι επανερχόταν διαρκώς. Η αποδοχή του Διονύση Φωτόπουλου –του κορυφαίου σκηνογράφου και στενού συνεργάτη του Γιάννη Τσαρούχη– να αναλάβει την επιμέλεια, φέρνοντας στο φως τη δική του βιωματική εμπειρία, ήταν το σημείο εκκίνησης. Οι σπουδαίες συλλογές που έχει πλέον στην κατοχή του το αρχείο της ΕΛΣ –με πιο πρόσφατη την απόκτηση της πολύτιμης συλλογής του Νίκου Πετσάλη-Διομήδη–, αλλά και η συνεργασία μας με το Αρχείο Κατίνας Παξινού και Αλέξη Μινωτή από το ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ, ήταν η βάση πάνω στην οποία θεμελιώθηκε η έκθεση. Ο Διονύσης Φωτόπουλος ανέθεσε στον εικαστικό Παντελή Μάκκα να δημιουργήσει τις βιντεοεγκαταστάσεις που θα ανακαλύψουμε στο φυσικό τοπίο της Επιδαύρου. Ευχαριστώ θερμά το Υπουργείο Πολιτισμού και την Υπουργό Λίνα Μενδώνη, για την ενθάρρυνση και την πολύτιμη βοήθεια για τη δημιουργία της έκθεσης· τη ΔΕΗ, που στάθηκε πολύτιμος αρωγός μας, τόσο στην παραγωγή της Μήδειας όσο και στις ανάγκες της έκθεσης, αλλά και το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, που είναι πάντα στο πλευρό μας».
O εικαστικός Παντελής Μάκκας σημειώνει: «Στην ανάβαση προς το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, το τοπίο μετατρέπεται σε σκηνή μνήμης και μετάβασης. Πριν ακόμη ο θεατής συναντήσει τη Μήδεια επί σκηνής, εισέρχεται σε μια διαδρομή πέντε στάσεων μέσα στο δάσος – μια βιντεοεγκατάσταση που λειτουργεί ως τελετουργική προετοιμασία, μια μύηση στο πρόσωπο, τη σιωπή και το ίχνος. Οι εικόνες που προβάλλονται είναι θραύσματα: αποσπασματικές παρουσίες της Μαρίας Κάλλας, από την ιστορική παράσταση του 1961. Όχι ως αρχειακή αναπαράσταση, αλλά ως ζωντανό υλικό που διασπάται, ανασυντίθεται και επανεμφανίζεται μέσα στη φύση. Το πρόσωπο, το βλέμμα, η χειρονομία – όλα διαλύονται και συγχωνεύονται με το φως, τα φύλλα, τη σκιά. Η Κάλλας δεν εμφανίζεται ως μορφή του παρελθόντος, αλλά ως ενέργεια που επιμένει».
Έκθεση
Σημείο Κάλλας
Περιβάλλων χώρος Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου
18-21 Ιουνίου 2026
Εγκαίνια: Πέμπτη 18 Ιουνίου στις 19.00
Δέκα χρόνια μετά την πρώτη του έκθεση στην γκαλερί Δυο Χωριά, ο κορυφαίος Έλληνας εικαστικός επιστρέφει με τη δεύτερη ατομική του έκθεση «Βαθιά δραματική τέχνη» για να μας παρουσιάσει τον κόσμο του.
Η ηχητική εγκατάσταση του Γάλλου καλλιτέχνη, που μετατρέπει το νερό σε μουσική, εκτίθεται για πρώτη φορά σε εξωτερικό χώρο, εγκαινιάζοντας το Onassis Mandra
16°
