Η έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης - Μια γραμμή κύμα» στο Μουσείο Μπενάκη τιμά έναν από τους πιο ιδιαίτερους Έλληνες ζωγράφους
Η έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης, Μια γραμμή κύμα», σε επιμέλεια της Χλόης Ακριθάκη και του Αλέξιου Παπαζαχαρία, στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138), είναι η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του Αλέξη Ακριθάκη τα τελευταία 30 χρόνια στην Ελλάδα και θα είναι ανοιχτή για το κοινό έως τις 24 Μαΐου.
Την αξία της τέχνης του Ακριθάκη τη γνωρίζουμε μέσα από τον τρόπο που την υποδέχτηκαν κοινό και κριτική στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Από την πλευρά μου, γνώρισα την τέχνη του πολύ νωρίς, όταν αγόρασα τον «Μπάλλο» του Σαββόπουλου και κόλλησα με το εξώφυλλό του. Βέβαια, εκείνη την εποχή –τέλη της δεκαετίας του ’70–, ως μαθητής γυμνασίου, δεν είχα τον τρόπο να αναζητήσω επιπλέον στοιχεία. Έτσι, όσο κι αν μου άρεσε το εξώφυλλο, ο Ακριθάκης έμεινε απλά ένα όνομα ανάμεσα σε πολλά ακόμη.
Αγαπώ ιδιαίτερα κάθε είδους ημερολόγια και σημειωματάρια, άρα δεν θα μπορούσα να μη συγκινηθώ από τα Ημερολόγια 1960-1990 του Ακριθάκη, που κυκλοφορούν σε επιμέλεια της Χλόης Ακριθάκη και του Θάνου Σταθόπουλου, με τον τίτλο «Γράφοντας τη Ζωγραφική», από τις εκδόσεις Άγρα. Εκεί διαβάζω: «Δεν ξέρω πια αν είναι νύχτα ή μέρα, αν είναι Κυριακή ή Απρίλης, αν είναι καλοκαίρι ή Πρωτοχρονιά. Ένα όμως ξέρω: πως βρισκόμουν παρών σε κάθε στιγμή μου… Διαλέγω τους δίπλα μου. Θέλω να έχουν έντονη την ευθύνη του έρωτα και της πραγματικότητας, την ερμηνεία της λέξης Αγάπη».
Σκέφτομαι το «Μπραζίλιαν» και το «Καφέ Βυζάντιον», σκέφτομαι τον Γιώργο Μακρή, για τον οποίο ο Ακριθάκης έλεγε: «Ο Γιώργος Μακρής υπήρξε ο μεγαλύτερος δάσκαλός μου. Γιατί, σαν φιλόσοφος που ήταν, μου έμαθε ότι η ζωγραφική δεν είναι γνώση αλλά παρατήρηση της ζωής μέσα από έναν ελεύθερο τρόπο ζωής». Ο Μακρής ήταν εκείνος που έγραφε στο χαρτί ένα ποίημα της Λένας Τσούχλου: «Είμαστε εμείς οι ονειροπαρμένοι τρελοί της γης / Με τη φλογισμένη καρδιά και τα έξαλλα μάτια. /Είμαστε οι αλύτρωτοι στοχαστές και οι τραγικοί ερωτευμένοι (…) / Είμαστε οι μεγάλοι ενθουσιασμένοι κι οι μεγάλοι αρνητές (… ) /Οι μέρες μας είναι μια πυρκαγιά κι οι νύχτες μας ένα πέλαγο. / Γύρω μας αντηχεί το γέλιο των ανθρώπων. / Είμαστε οι προάγγελοι του χάους». Οι Προάγγελοι του Χάους! Στην Αθήνα του 1950!
Για την ίδια Αθήνα, στο τεύχος 2-3 του περιοδικού Πάλι, δεκατρείς σελίδες πριν από το σχέδιο του Ακριθάκη «Καρδιές, Σαΐτες, Μάτια και Τρίγωνα», υπάρχει ένα από τα ποιήματα του καλού του φίλου Τάσου Δενέγρη: «Ψέμα και ψέμα μες στο βλέμμα / Εδώ η ναυτία στις παρόδους / ξερά στεφάνια στις εισόδους / τα έντυπα κι ο θυρωρός. Πίσω απ’ το σχήμα και τη σάρκα / Ίσκιοι στους τοίχους, σιωπή στα πάρκα / Το πρόσωπό σου κι ο καιρός» (Λεωφόρος της Δύσεως ή Οδός Λουκιανού, Νύχτα 5 Ιουλίου 1961).
Αν και ο Ακριθάκης δεν ήταν ένα αποκλειστικά αθηναϊκό φαινόμενο –έζησε και εργάστηκε στο Βερολίνο αλλά και το Παρίσι–, μένω καρφωμένος στην εικόνα της Αθήνας που φαντάζομαι, έχοντας ζήσει πλευρές της δύο ή τρεις δεκαετίες αργότερα, «διότι γνωρίζω από μνήμης το σχέδιο της πόλεως, τας οδούς και παρόδους. Τα ορόσημα δρόμων, προβλήματα μνήμης· απωθητικά σημεία ονείρου. Απρόβλεπτα σημεία της πόλεως». Αυτό έγραφε η Μαντώ Αραβαντινού στις «Γραφές Β», κι εκείνη από την παρέα του περιοδικού Πάλι.
Στο τέλος, σκέφτομαι το ταξίδι του Ακριθάκη. Όμορφα το γράφει η Χλόη: «Στο ταξίδι του, ο Αλέξης, με καραβάκια κι αεροπλάνα, με τις βαλίτσες του και ό,τι άλλο μαζεύει στη διαδρομή του, ακροβατώντας ανάμεσα στον έρωτα και τον θάνατο, συναντά τρελούς, τέρατα και αγγέλους». Κι εμάς, τους αναγνώστες του, τους επισκέπτες.
Η γκαλερί διατηρεί ένα ζωντανό εκθεσιακό πρόγραμμα, με στόχο την ανάδειξη της σύγχρονης ελληνικής τέχνης και τη συνεχή ανταλλαγή ιδεών στο διεθνές καλλιτεχνικό πεδίο.
Με τίτλο «όλα πρέπει να αλλάξουν. Ριζοσπαστική Νοημοσύνη. Σαλονίκη 9», σε επιμέλεια της Νάντιας Αργυροπούλου, η 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης διαρκεί έως τις 5 Ιουλίου 2026
17°
