Ο Μάνος Χατζιδάκις αγαπούσε τη Θεσσαλονίκη και το Ηλέκτρα Παλλάς! 

Χειμώνας τέλος, η άνοιξη άλλαξε ημισφαίριο και από τους κήπους της Ραμόνας και του Χαρμανκιόι ξεχείλιζαν ξανά οι φρέσκιες γύρες, όταν ο Μάνος Χατζιδάκις κατέφθασε στη Θεσσαλονίκη το 1945. Ήταν η πρώτη του φορά στην πόλη, μπορεί να φιλοξενήθηκε σε μια μπελ επόκ οικοδομή στην Ερμού χωρίς ασανσέρ, ή να κατοικοέδρευσε σε χαμόσπιτο στον Άγιο Παύλο. Λίγα μέτρα μακριά, στα κρεβάτια τους, οι νοσηλευόμενοι στον Άγιο Δημήτριο διανυκτέρευαν εντός αμνημόνων ληθάργων. Τα Λαδάδικα σε κάθε στροφή μύριζαν ζάχαρη και λινάρια, καφέδες και σαλαμοτύρια, η ζωή προσπαθούσε να ξαναπάρει μπροστά μετά τον πόλεμο, ύστερα ο Μάνος τράβηξε για τον Βαρδάρη. 

Λαθραίοι έρωτες και παράφορες εξάψεις, εκστατικά, βέβηλα, λαθραία και αγχωμένα τοιχοκολλητά: «Ο προσφερόμενος μετεμφυλιακά έρωτας. Η επιθυμία δεν είχε προσχήματα. Μόνο η ερωτική τελετουργία διατηρούσε μερικούς γοητευτικούς μυστικούς κώδικες με τους οποίους ολοκλήρωνε φαντασιώσεις, οράματα και τολμηρές προθέσεις. Η Θεσσαλονίκη είχε τω καιρώ εκείνω τρεις κοινωνικές τάξεις χωρίς μεγάλες αποστάσεις μεταξύ τους. Την αστική, τη μικροαστική και τη λεγόμενη λαϊκή ή εργατική. Οι τάξεις αυτές είχαν μια ανομολόγητη έλξη ανάμεσά τους που εκδηλωνότανε με τον ομοφυλόφιλικο ερωτισμό των παιδιών τους. Και οι διάφορες συνοικίες της Θεσσαλονίκης συνδέονταν η μια με την άλλη με λεωφορεία και με νεανικές διαδρομές αναζητήσεων συντρόφων. Κι έτσι έγινα φανατικός λάτρης της πόλης και των αφανών κατοίκων της. Τα παλιά σπίτια, οι ατελείωτες συνοικίες, οι κεντρικοί μα και οι απόκεντροι δρόμοι της, λειτουργούσαν θρησκευτικά τον ερωτισμό των νεαρών κατοίκων της και την υπέροχη και τόσο προχωρημένη αταξική ερωτική συνείδησή τους. Συγχρόνως μου έγινε αντιληπτό πως ο αρχαίος έρωτας δεν έχει τόση αξία στον καιρό μας, δίχως αυτό το ανομολόγητο αίσθημα αμαρτίας και ενοχής που μας παρέχει η βυζαντινή θρησκευτική μας κληρονομιά. Και όλα αυτά επιχειρώ να τα συνθέσω, σε μια πολύχρωμη τοιχογραφία που περιέχει ποιήματα του Ντίνου Χριστιανόπουλου κι ένα του Γιώργου Χρονά, βυζαντινές μελωδίες, λαϊκούς ρυθμούς και μια στρατιωτική μπάντα που να παίζει επίμονα το “Ειδύλλιο του Ζήγκφριντ” του Βάγκνερ». Οι αναμνήσεις του εικοσάχρονου Χατζιδάκι από τη Θεσσαλονίκη του ’45, ποιητικές, ρεαλιστικά παζολινικές και αντλημένες από το booklet που συνόδευε τα «Τραγούδια της αμαρτίας», είναι ένα μικρό κομμάτι από το παλμαρέ της μνήμης και της σχέσης του με την πόλη. 

Τον βλέπω στην αναμνηστική φωτογραφία της «Μανταλένας» με Βουγιουκλάκη, Παπαμιχαήλ, Λαμπροπούλου, Ζερβό και Δημόπουλο («Θάλασσα πλατιά» και «Μέσ’ σ’ αυτή τη βάρκα» τα σουξέ). Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη το 1960, όταν το τιμ τους ανέβηκε στο πρώτο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου. Πολλά χρόνια αργότερα, όταν τον γνώρισα στην Ξάνθη της δεκαετίας του ’80, του είπα πως πήγαινα στο δημοτικό σχολείο απέναντι από το πατρικό του στην οδό Βενιζέλου, μαθαίνοντας όμως πως φοιτούσα στο ΑΠΘ, μου είπε πως όσο αγαπά την Ξάνθη («γεννήθηκα στις 23 Οκτώβρη στην παραμυθένια παλιά πόλη τη διατηρητέα») το ίδιο λατρεύει και τη Θεσσαλονίκη. Τον ρώτησα πού καταλύει. Απάντησε «Πάντα πγοτιμώ το ξενοδοχείο Ηλέκτγγα της Αγιστοτέλους, είναι το καλυτερόγότεγο».