Κάποιος να σώσει το Σατό Μον Μπονέρ

Μπλε η φλέβα και άσπρη η πρέζα, κόκκινα τα τούβλα και πράσινος ο κισσός, γκρίζα η άσφαλτος της Βασιλίσσης Όλγας και μαύρες οι γάτες που μαζί με τα πρεζόνια, τους άστεγους και τους παραβατικούς φώλιαζαν μέσα του ανά τακτά. Μέχρι που πάρθηκε η απόφαση ο Πύργος να περικλειστεί με λαμαρίνες, μπας και περιοριστεί κάπως η σήψη και η παρακμή του. Ο Πύργος της Ευτυχίας, όπως ονομαζόταν κάποτε. Μια ομορφιά που κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα από τον Αρμένιο Δειράν Αβδουλάχ σε σχέδια του γάλλου αρχιτέκτονα Φρανσουά Αρνό. Δύο χρόνια αργότερα, το 1882, πέρασε στην ιδιοκτησία ενός μεγαλέμπορου εκ Σιατίστης, ονόματι Δημήτρης Ιωαννίδης. Ο Ιωαννίδης έκανε κομπόδεμα χάρις στο εμπόριο μάλλινων υφασμάτων. Μιας που οι δουλειές με τα γαϊτάνια, τα σαγάκια και τα παραδοσιακά ενδύματα της εποχής του απέφεραν μεγάλα κέρδη, παράτησε το διδασκαλικό επάγγελμα που ασκούσε εν παραλλήλω και επέκτεινε τις επιχειρήσεις του στο Μοναστήρι και τη Θεσσαλονίκη.

Ηράσθη σφοδρά μια Μαρία Τσικερδέκη και βρε καλώς τον. Για χάρη της αγόρασε τον Κόκκινο Πύργο του Αμπντουλάχ, προκειμένου, όπως θέλει μια εκδοχή, να στεγάσει εντός του τον τρελό του έρωτα για τη Μαρία. «Τα μέγαρα των Πύργων», γράφει το 1890 ο Αθηναίος δημοσιογράφος και περιηγητής Δ. Βαρδουνιώτης στο Ημερολόγιο Σκώκου, «είναι μεγάλα και έξοχα οικοδομήματα, είναι δε τα πλείστα θεριναί κατοικίαι των ιδιοκτητών αυτών. Θαυμάζει το κομψότατον μεσαιωνικού ρυθμού μέγαρον φέρον εις την εξωθύραν μεγάλοις χρυσοίς ψηφίοις την επιγραφήν Chateau Mon Bonheur». Το οδοιπορικό του χαμουτζή Βαρδουνιώτη στη συνοικία των Εξοχών μνημονεύει τον Πύργο της Ευτυχίας σαν μια από τις πιο μεγάλες ατραξιόν εκείνης της Θεσσαλονίκης, όπου σχεδόν όλα τα σπίτια από την πίσω πλευρά της λεωφόρου τα έγλυφε η θάλασσα. Βυσινιές οι βελούδινες κουρτίνες των έξι δωματίων του και ασημένια τα φεγγάρια που έλουζαν τις νύχτες τις χοροεσπερίδες στον κήπο. Καφέ το πιάνο, πράσινα τα φορέματα των κυριών και τέτοια ζωντάνια στα πέριξ, μέχρι ο Ιωαννίδης να πεθάνει το 1906 σε ηλικία 65 χρονών. Η Μαρία, με την οποία δεν έκανε παιδιά, ήταν η μόνη κληρονόμος του.

Η Τσικερδέκη εκτέλεσε κατά γράμμα τη διαθήκη του εκλιπόντος και έτσι όλη σχεδόν η ακίνητη περιουσία και τα χρήματα που άφησε ο Ιωαννίδης πήγαν σε φιλανθρωπικούς σκοπούς. Από τη δωρεά χτίστηκαν στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα η Ελληνική Αστική Σχολή του Ιωαννίδου Σιατίστεως (το σημερινό Ιωαννίδειο δημοτικό σχολείο της Ιπποδρομίου), ένα περίπτερο στο παλιό Θεαγένειο νοσοκομείο που κατεδαφίστηκε κατά την ανέγερση του κτηρίου και ένα νηπιαγωγείο στη Σιάτιστα. Η Τσικερδέκη παρέδωσε πνεύμα το 1934, και από εκεί και ύστερα ο Πύργος της Ευτυχίας στέγασε κατά καιρούς ποικίλες δραστηριότητες, από τα εκπαιδευτήρια κορασίδων της Αγλαΐας Σχινά, ως τους πρόσφυγες που ήρθαν από τη Σμύρνη το ’22. Στον Β’ Παγκόσμιο στην αυλή του με θέα τη θάλασσα στήθηκαν τα μεταλλικά τολ που στέγασαν τους πρόσκοπους και τα εργαστήρια του παραδιπλανού Ε’ Γυμνασίου, ενώ από εκεί και μετά και έως τον σεισμό του 1978 συνέχισαν να μένουν προσφυγικές οικογένειες.

Καθώς ιδιοκτησιακά το κληροδότημα του Ιωαννίδη και της Τσικερδέκη ανήκει κατά το ήμισυ στο Ίδρυμα Ιωαννίδη ενώ το υπόλοιπο σε άλλους κληρονόμους που αδυνατούν να αναλάβουν την κοστοβόρα συντήρηση, το Σατό Μον Μπονέρ εγκαταλείφθηκε στην κακή του τύχη. Μπλε η φλέβα και άσπρη η πρέζα, ξεπλυμένα κόκκινα τα τούβλα και πράσινος ο κισσός, γκρίζα η άσφαλτος της Βασιλίσσης Όλγας και μαύρες οι γάτες που μαζί με τα πρεζόνια, τους άστεγους και τους παραβατικούς φώλιαζαν μέσα του ανά τακτά. Μέχρι που πάρθηκε η απόφαση ο Πύργος να περικλειστεί με λαμαρίνες, μπας και περιοριστούν η σήψη και η παρακμή του, μέχρι να αποφασίσουν αυτοί που τον ανακήρυξαν διατηρητέο μνημείο πώς μπορούν να ξαναφέρουν πίσω τον εράσμιο αναγεννησιακό του κήπο.