Υπάρχουν πάντα και οι γωνιές εκείνες που «το κρατάνε αληθινό» – ή έστω το προσπαθούν!
Η Αθήνα υπήρξε ανέκαθεν μια πόλη που αποκαλυπτόταν λίγο λίγο: μέσα από περάσματα, λόφους, αυλές, πεζοδρόμια και γειτονιές που δεν έμπαιναν εύκολα σε οδηγούς. Μέχρι που ήρθαν τα social media να στριμώξουν ολόκληρες περιοχές σε βίντεο των τριάντα δευτερολέπτων, να μετατρέψουν τα καφενεία σε «concepts», τις ταράτσες σε viewpoints και κάθε ήσυχο τραπεζάκι σε δυσεύρετο σκηνικό για την επόμενη ανάρτηση. Στην Αθήνα της υπερτουριστικής ανάπτυξης, της βραχυχρόνιας μίσθωσης και του ασταμάτητου hype, το να βρεις μια γωνιά που δεν έχει ακόμη παραδοθεί ολοκληρωτικά στον αλγόριθμο έχει εξελιχθεί σχεδόν σε αστικό άθλημα.
Εναλλακτική καλοκαιρινή Αθήνα και κρυφές γωνίες
Υπάρχουν όμως πάντα και οι γωνιές εκείνες που «το κρατάνε αληθινό» – ή έστω το προσπαθούν. Γωνιές που διατηρούν κάτι από την καθημερινότητα, την ατέλεια και την αδιαφορία της πόλης απέναντι σε όσους προσπαθούν να τη χωρέσουν στους κανόνες του content. Υπόσχεση στη σύγχρονη Αθήνα δεν μπορεί να δοθεί ότι δεν θα αλωθούν και αυτές –αν δεν το έχουν ήδη πάθει στο μέτρο που τους αναλογεί– από τα νέα ήθη του «έξω». Παρ’ όλα αυτά, με τον δικό τους τρόπο, άλλοτε χάρη στη φυσική τους θέση, άλλοτε χάρη στις επιλογές των ανθρώπων που τις επισκέπτονται και τις διαχειρίζονται, παραμένουν καταφύγια για όσους δεν ενδιαφέρονται να σηκώσουν τις στιγμές τους στο Instagram ή στο TikTok. Τουλάχιστον μέχρι νεοτέρας.
Στα παλιά Εξάρχεια
Ο «παραδοσιακός» κόσμος των Εξαρχείων το έχει τούμπανο και οι τουρίστες και τα νεόκοπα λοκάλια κρυφό καμάρι ότι τα Εξάρχεια που μας μεγάλωσαν δεν είναι πια αυτό που ήταν. Τα νεόδμητα κτίρια διαμερισμάτων κομψής διαμονής για ψηφιακούς νομάδες και εσωτερικούς μετανάστες ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια, τα πεζοδρόμια είναι γεμάτα βαλίτσες και λουκετάκια κωδικών, τα μαγαζιά του hype διαδέχονται το ένα το άλλο. Κι όμως το μαγικό με τα Εξάρχεια είναι ότι διατηρούν ακόμα μια αναλλοίωτη καρδιά, που αντέχει στις επελάσεις της μόδας, αυτή που μιλάει ακόμα σε νέες γενιές που ψάχνουν την αλλαγή τους κάτω από τις στρώσεις των φίλτρων, αυτή που κρατάει ζωντανή την ψυχή της γειτονιάς κόντρα σε όσους τουρίστες κι αν καθίσουν στα τραπεζάκια της.
Σ’ αυτή την καρδιά υπάρχουν ορόσημα και τοπόσημα, γωνιές κρυφές ή και όχι τόσο κρυφές, αλλά σίγουρα πιστές σ’ αυτό που πρεσβεύουν τα παλιά Εξάρχεια. Γωνιές που υποδέχονται τους Αθηναίους που έχουν μείνει πίσω και αυτό το καλοκαίρι και ψάχνουν τις σταθερές που θα φιλοξενήσουν τη ραστώνη και τα ατελείωτα καλοκαιρινά τους βράδια. Το Σέλας, στον πεζόδρομο της Μεθώνης, είναι ένα «ηγετικό» τέτοιο σημείο, με την προνομιακή του τοποθεσία και την ιστορία που έχει γράψει στις καρδιές και τις βραδιές γενεών και γενεών νέων Εξαρχειωτών. Μια αυτοσχέδια πλατεία σε μια κλασική αθηναϊκή πεζοδρομιακή γωνιά, τραπεζάκια που μισοκρύβονται από ζορισμένες μπουκαμβίλιες και πικροδάφνες, φραπές το μεσημέρι, μπίρες πίσω από μπίρες το βράδυ και ροκ και πανκ, που δεν ακούς εύκολα αλλού από τα ηχεία της απλής ξύλινης μπάρας, διαμορφώνουν ένα αθηναϊκό καταφύγιο από τις ορδές που κατακλύζουν τα μοδάτα wine bars αλλά και τα «εναλλακτικά» μπαράκια της Ασκληπιού.
Καταφύγιο προσφέρουν στους θαμώνες και τα μπαρ και καφέ της Καλλιδρομίου, όπως ο Ένοικος και το Βourbon, βράχοι ακλόνητοι κι εκείνα στον χρόνο και στην τουριστική ανάπτυξη, οάσεις μουσικής και συζητήσεων με φίλους – αν και πολύ περισσότερο «εκτεθειμένα», λόγω της φήμης του ωραιότερου, κατά πολύ κόσμο, εξαρχειώτικου δρόμου.
Αν δεν βρεθεί τραπέζι πουθενά, η λύση είναι κοντά και απλώνεται λίγα μέτρα πιο πάνω, στον Λόφο του Στρέφη. Μπίρες, νερά, αναψυκτικά από το περίπτερο στο τέρμα της Μπενάκη, σκαλάκια και θέα στ’ αστέρια, μακριά από τα πλήθη, κοντά μόνο σε όσους και όσες επιλέγουν την ελευθερία που μόνο ένας αθηναϊκός λόφος μπορεί να προσφέρει. Και στο κατέβασμα ίσως να έχει αδειάσει και κάποιο τραπέζι. Άσε που υπάρχουν πάντα και τα παλιά στέκια που κλείνουν αργά, όπως το Jimmy’s Hall στην Ιπποκράτους. Η νύχτα των Εξαρχείων είναι, άλλωστε, πάντα νέα.
Πρωινή βόλτα στο Άλσος Ιλισίων
Στην ταλαιπωρημένη μεταξύ άλλων από την έλλειψη πρασίνου Αθήνα τα ελάχιστα πάρκα φυλάσσουν με τους περιορισμένους πόρους που τους διατίθενται τις Θερμοπύλες της δροσιάς, του οξυγόνου και της ανάσας, που τόσο μεγάλη ανάγκη έχει η καλοκαιρινή Αθήνα. Κάποια είναι περισσότερο γνωστά, κάποια άλλα δεν τα πιάνει καθόλου το μάτι σου, μερικά, πάλι, ζουν στο μεταίχμιο της ορατότητας, στην καρδιά μιας πόλης που συχνά μοιάζει να έχει μάθει να κοιτάζει οπουδήποτε αλλού πέρα από τους πράσινους πνεύμονές της.
Έτσι και το Άλσος Ιλισίων, που απλώνεται από την καρδιά της Αθήνας μέχρι την Πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου. Μια παραγνωρισμένη πράσινη όαση σε σταυροδρόμια νέας και παλιάς Αθήνας, αθηναϊκών φιλέτων και λαϊκών συνοικιών που τυγχάνουν «ανακάλυψης» με νέους οικονομικούς όρους, που πολλοί την προσπερνούν καθημερινά, αλλά λίγοι τη γνωρίζουν εκ των έσω – και ίσως καλύτερα. Στο Άλσος Ιλισίων δεν θα βρεις (ευτυχώς) καντίνες ή οποιαδήποτε άλλη υποδομή πέρα από τα όμορφα πλακόστρωτα μονοπάτια και ξέφωτα –κι αυτά, πάλι, όχι σε όλη του την έκταση–, την εκκλησία του Αγίου Χαράλαμπου και, από την πάνω μεριά, προς του Ζωγράφου, μια παιδική χαρά. Θα βρεις όμως αμέτρητες ήσυχες γωνιές που μπορούν να γίνουν δικές σου, όπου μπορείς να κρυφτείς από το καλοκαίρι και να σκεφτείς υπό τον ήχο των τζιτζικιών. Παγκάκια να κάτσεις με έναν καφέ στο χέρι και να χαζέψεις τους περιπατητές και τους ντόπιους γονείς που βγάζουν τα παιδιά τους για την πρωινή τους βόλτα. Μονοπάτια για την ήπια άσκηση που επιτρέπουν οι υψηλές θερμοκρασίες και που σε βγάζουν από τη μια γειτονιά στην άλλη. Ένα αυθεντικό αθηναϊκό πράσινο τοπόσημο, που διασώζει την ποιότητα ζωής τριών τουλάχιστον συνοικιών με την ταπεινή αλλά πολύτιμη προσφορά του: μια απλή, ήσυχη βόλτα στο πράσινο σε απόσταση αναπνοής από τις πολυκατοικίες.
Μια φορά να περάσεις από τον περιφερειακό Γαλατσίου με το αυτοκίνητο και ξέρεις καλά ότι εκείνα τα μέρη ευτυχούν με μια από τις πιο άγρια ωραίες θέες της πόλης. Τα Τουρκοβούνια, το ψηλότερο σύμπλεγμα λόφων του αθηναϊκού πολεοδομικού συγκροτήματος, είναι το φυσικό όριο μεταξύ περιοχών με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Δεσπόζοντας στο σταυροδρόμι του Γαλατσίου, της Φιλοθέης, του Παλαιού Ψυχικού αλλά και των ορεινών τμημάτων της Κυψέλης και του Γκύζη, είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά και, λόγω θέσης και φύσης, αντι-τουριστικά σημεία της Αθήνας.
Μόνο όσοι γνωρίζουν καλά τις χάρες και την προοπτική του σημείου δίνουν τα ραντεβού τους εκεί, και ανταμείβονται με φρέσκο αέρα, άπλετη θέα κι ένα άλσος για όλα τα γούστα. Το Αττικό Άλσος προσφέρει γήπεδα για μια σειρά από αθλήματα και πολλές γωνιές όπου τα Σαββατοκύριακα κάνουν κατάληψη παρέες με καλάθια, σακούλες, μπαλόνια και καροτσάκια για πικνίκ, αλλά και παιδικά γενέθλια – γιατί τι καλύτερο από ένα πάρτι γενεθλίων στον καθαρό αέρα, με μέρη για αθλοπαιδιές σε απόσταση που φτάνει το μάτι του γονιού; Αν τις παρέες τις πιάσει το βράδυ, το Σινέ Αττικό Άλσος είναι ένα από τα πιο δροσερά θερινά της πόλης, χάρη στο ευεργετικό υψόμετρό του, μια πραγματική όαση στις ζεστές καλοκαιρινές νύχτες. Ενώ στην πίσω πλευρά του Άλσους, στα αυθεντικά Τουρκοβούνια, δίνουν και παίρνουν τα ραντεβού, γύρω από τα κιόσκια και τις βίγλες για νυχτερινή ρομαντζάδα με μηχανές και με την πόλη στο πιάτο ή για μακρόσυρτο άραγμα με κάθε λογής παρέες – εναλλακτική επιλογή τα βραχάκια της Ακρόπολης και ο Λυκαβηττός. Ποιος δεν έχει ανάγκη την αίσθηση τού ψηλά, ιδίως όταν κατοικεί σε ένα λεκανοπέδιο που, λόγω συνθηκών, σε τραβάει όλο και πιο πολύ προς τα κάτω; Τα Τουρκοβούνια ξέρουν καλά πώς να κερνάνε αυτή την αίσθηση ακόμα και στον απλό περαστικό.
Ρακή και μεζές στα καφενεία της Καλλιθέας
Γαστροκαφενεία, αυτή η μάστιγα. Μια από τις νέες γαστρονομικές και ψυχαγωγικές μόδες που «απειλούν», με υπόγειο τρόπο, την έννοια, τη φιλοσοφία και την ιστορία του παραδοσιακού καφενείου. Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι τα πραγματικά παραδοσιακά καφενεία έχουν παραδώσει σκυτάλη στη νέα εποχή αρκετό καιρό πριν η νέα αναπτυξιακή φάση της Αθήνας μάς κάνει να ξεχάσουμε κι αυτά που ξέρουμε, μια και είχαν προσελκύσει νέο κόσμο, δραματικά αντίθετο από τον πατροπαράδοτο αντρικό πληθυσμό τους, με αποτέλεσμα τη μετατροπή των πιο «γοητευτικών» από αυτά σε στέκια πολύχρωμης νεολαίας ήδη πριν το παραγίνωμα της σχετικής μόδας. Και πάλι, ωστόσο, η τάση «γαστροκαφενές» είναι ένα εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο στην ιστορία, που προσελκύει ορδές εσωτερικών και εξωτερικών τουριστών και κάνει τους ορκισμένους αντιτουρίστες να ψάχνουν τις εναλλακτικές τους όλο και πιο μακριά από το στενό αθηναϊκό κέντρο.
Παξιμάδι και ελιές, γραβιέρα και μυζήθρα, λάδι και αλάτι… όσα χρειάζεσαι για να εκτιμήσεις και τα πιο «υψηλά» εδέσματα της κρητικής κουζίνας, τα σαλιγκάρια, το σταμναγκάθι, τα αγκιναράκια, στις πιο απλές και γι’ αυτό πολύτιμες εκδοχές τους, σ’ ένα μέρος που δεν το έχει αγγίξει χέρι διακοσμητή.
Σε παρόμοιο μήκος κύματος και το καφενείο-ταβερνείο Μουριές, στη συμβολή Λυκούργου και Μεγαλουπόλεως, που δικαιώνει με την αυθεντική του ατμόσφαιρα και τους μεζέδες του το παραδοσιακό του όνομα, ενώ η κάπως πιο εξαρχειώτικη, family friendly Ηλιόπετρα, στην Αγίων Πάντων, είναι ένα κρυμμένο μυστικό πίσω από την πολύβουη Θησέως, σε ένα τυπικό «άσημο» αστικό άνοιγμα μεταξύ πολυκατοικιών. Ένα στέκι που κρατάει τα πράγματα απλά αλλά νόστιμα, απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες, περιλαμβανομένων οικογενειών που θέλουν να πιουν μια μπίρα ή ένα τσίπουρο με τα παιδιά τους να παίζουν παραδίπλα, και περηφανεύεται για τη σύγχρονα λαϊκή ταυτότητά του, την οποία γιορτάζει με live μουσική, ρεμπέτικα και παλιά λαϊκά τα βράδια του Σαββάτου. Η Καλλιθέα είναι μια από τις τελευταίες γνήσιες γειτονιές που μένουν όρθιες και τα καφενεία της διηγούνται πρόθυμα ένα μέρος της ιστορίας αυτού του επιτεύγματος.
Μια καλοκαιρινή προβολή στο Cine Μελίνα, το δημοτικό θερινό της περιοχής, σε βάζει αμέσως στο κλίμα αυτής της αυθεντικής, ντόπιας ατμόσφαιρας. Εδώ το σινεμά δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε πολυτελή ή «ψαγμένη θερινή εμπειρία» για να δικαιολογήσει την ύπαρξή του, αλλά παραμένει μια απλή, προσιτή έξοδος της γειτονιάς: άνθρωποι κάθε ηλικίας, οικογένειες, ζευγάρια και παρέες που συναντιούνται λίγο πριν σβήσουν τα φώτα, αναψυκτικά στο χέρι, μυρωδιά από σουβλάκια, κουβέντες μέχρι να πέσουν οι πρώτοι τίτλοι στην οθόνη.
Λίγο παραπέρα βρίσκεται το Cine Μάρθα Καραγιάννη, στην Ευγένεια του Κερατσινίου. Το παλιό Κατερίνα, που μετονομάστηκε προς τιμήν της Κερατσινιώτισσας ηθοποιού, μοιάζει ακόμη περισσότερο με σινεμά που ξέφυγε από άλλη εποχή: αυλή με χαλίκι, σιδερένια τραπεζάκια, καρέκλες σκηνοθέτη, νυχτολούλουδο και μια ηλικιωμένη μπουκαμβίλια να πλαισιώνει την οθόνη. Τίποτε απ’ αυτά δεν σχεδιάστηκε για να γίνει retro· απλώς πρόλαβε να μεγαλώσει όμορφα και κατάφερε να παραμείνει ζωντανό.
Σ’ αυτά τα σινεμά δεν πηγαίνεις απαραίτητα για να δεις τη σημαντικότερη ταινία της χρονιάς. Πηγαίνεις για τη διαδρομή μέσα από τις γειτονιές, για τον αέρα που περνάει ανάμεσα στις πολυκατοικίες, για εκείνη την αίσθηση ότι η προβολή είναι κοινό κτήμα όλων όσοι κάθονται στην αυλή. Κι όταν ανάψουν ξανά τα φώτα, η Δραπετσώνα παραμένει εκεί, κανονική και αφιλτράριστη, να παίζει τον εαυτό της χωρίς να περιμένει χειροκρότημα ή κάποιο πλήθος του TikTok για να δικαιολογήσει την ύπαρξή της.
Στις 20 Ιουλίου, το πρώτο μεγάλο έργο της ανάπλασης του Ελληνικού υποδέχτηκε τους επισκέπτες με αθλητικές εγκαταστάσεις, χώρους πρασίνου, αναψυχής και ελεύθερη είσοδο
Ένα από τα σούπερ σημεία της πόλης από τα οποία βλέπεις την Ακρόπολη στο πιάτο, φιλοξενεί διαφορετικά σώου κάθε βράδυ, όλα με την ίδια επιτυχία, και με την καλλιτεχνική διεύθυνση του Παντελή Αμπαζή.
17°
