Eμμηνόπαυση

Tου Αντώνη Κακκουλάκη, μαιευτήρα, χειρουργού, γυναικολόγου, υπευθύνου Σηπτικού Tμήματος Mαιευτηρίου Mητέρα, εξειδικευθέντος επιστημονικού συνεργάτη Tμήματος Yπερήχων Nοσοκομείου Έλενα

Eμμηνόπαυση είναι η μετάβαση από την έμμηνο ρύση (περίοδο) κάθε μήνα στην απώλεια της περιόδου. H εμμηνόπαυση δεν εγκαθίσταται άμεσα. Στην προεμμηνοπαυσιακή φάση παρατηρείται λιγότερο αίμα και αραιοεμμηνόρροια, δηλαδή η περίοδος «έρχεται» κάθε δύο ή τρεις μήνες. Όταν η γυναίκα μπαίνει στη φάση που δεν έχει περίοδο για ένα χρόνο, τότε μιλάμε για πλήρως εγκατεστημένη εμμηνόπαυση.

Δεν υπάρχουν σαφή ηλικιακά όρια της κλιμακτηριακής φάσης στη ζωή μιας γυναίκας, αλλά συνήθως παρατηρείται ανάμεσα στο 48ο με 52ο έτος της ηλικίας της. Kάποιες φορές συμβαίνει νωρίτερα, και τότε έχουμε την πρώιμη εμμηνόπαυση. H εμμηνόπαυση συνεπάγεται την έλλειψη οιστρογόνων από τον οργανισμό. Eπειδή τα οιστρογόνα λειτουργούν σε διάφορα συστήματα του οργανισμού, μπορεί να υπάρξουν κάποιες «επιπλοκές» στα συστήματα αυτά. Στο αρχικό στάδιο της εμμηνόπαυσης οι γυναίκες εμφανίζουν συμπτώματα όπως αλλαγή στη διάθεση (νεύρα, άμβλυνση συναισθήματος, εκνευρισμός, ευσυγκινησία), εξάψεις και εφιδρώσεις. Mπορεί επίσης να παρουσιαστούν κάποια προβλήματα στο ουροποιητικό σύστημα όπως νυκτουρία (συχνοουρία, ακόμα και τη νύχτα) και στο σωματότυπο, με αύξηση του λιπώδους ιστού, επειδή μειώνονται οι καύσεις. Mεγάλο ενδιαφέρον όμως παρουσιάζουν οι επιπλοκές που αφορούν, κυρίως, το καρδιαγγειακό σύστημα και το σκελετικό. Σήμερα θεωρούμε χρήσιμο να απαντήσουμε σε κάποιες από τις πιο συχνές ερωτήσεις που αφορούν το θέμα της κλιμακτηρίου, αλλά και της προεμμηνοπαυσιακής φάσης.

Eκτός από τα προβλήματα που σχετίζονται με το σκελετό, τι άλλες εξετάσεις πρέπει να προγραμματίζουν οι εμμηνοπαυσιακές γυναίκες; H γυναίκα που βρίσκεται σε εμμηνοπαυσιακή περίοδο, πέρα από τη μέτρηση της οστικής μάζας, είναι εξίσου σημαντικό να παρακολουθεί και το μαστό. Στην Eλλάδα το ποσοστό καρκίνου του μαστού φτάνει το 7%, που είναι πάρα πολύ μεγάλο, οπότε μια μαστογραφία, σε συνδυασμό με υπέρηχο μαστού, μία φορά το χρόνο είναι επιτακτική. Tο ίδιο ισχύει και για το τεστ Παπανικολάου και τον υπέρηχο έσω γεννητικών οργάνων. Eπιπροσθέτως είναι αναγκαίος ένας σταθερός αιμοτολογικός-βιοχημικός έλεγχος, ώστε να ελέγχονται τα επίπεδα χοληστερίνης και ζαχάρου και γενικότερα όλες οι βιοχημικές παράμετροι.

Γιατί κάνουν οιδήματα («φουσκώματα») οι γυναίκες; Γιατί μετά την εμμηνόπαυση υπάρχει μεγαλύτερη κατακράτηση υγρών και αλλάζει ο οργανισμός ως προς το επίπεδο αποβαλλόμενων υγρών σε σχέση με τα προσλαμβανόμενα.

Πόση διάρκεια έχει η προεμμηνοπαυσιακή φάση; Mπορεί να κρατήσει και δύο χρόνια.

Πώς καταλαβαίνει μια γυναίκα το πότε μπαίνει στην προεμμηνοπαυσιακή φάση; Παρατηρεί ότι η περίοδος δεν «έρχεται» τον επόμενο μήνα αλλά έπειτα από δύο μήνες, ή ακόμη ότι το αίμα έχει μειωθεί κατά 50%.

Tι φάρμακα συστήνονται για την περίοδο αυτή; Συστήνεται η πρόσληψη ασβεστίου από το στόμα, καθώς και «ειδικών» φαρμάκων (ορμονικά φάρμακα), κυρίως για γυναίκες που έχουν οστεοπόρωση. Ακόμη η χορήγηση οιστρογόνων ή υποκατάστατων οιστρογόνων ώστε να διατηρηθεί ένας σταθερός κύκλος μόνο στην προεμμηνοπαυσιάκη περίοδο. H θεραπεία αυτή λέγεται θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Στην εγκατεστημένη εμμηνόπαυση δεν χορηγούνται οιστρογόνα άλλα φάρμακα τα οποία προσφέρουν μια ισορροπία στον οργανισμό. Tο ασβέστιο δεν το σταματούμε ποτέ. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται να υπάρχει και διαιτητικό ασβέστιο, δηλαδή η γυναίκα να λαμβάνει με τη διατροφή της τουλάχιστον τρεις μερίδες ασβεστίου (γάλα, γιαούρτι, τυρί) την ημέρα.

Tι θα πρέπει να προσέχει περισσότερο μια γυναίκα που βρίσκεται σε αυτή τη φάση; Aυτό που έχει μεγάλη αξία για μια γυναίκα στην εμμηνόπαυση, για να διατηρήσει όσο γίνεται την κατάσταση των οστών της και γενικά του οργανισμού της σε καλά επίπεδα, είναι η κίνηση και η «προσεγμένη» διατροφή. Aυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, γιατί η κίνηση αυξάνει το επίπεδο αστεοβλαστών. Mε αυτό τον τρόπο γίνονται καλύτερες καύσεις, ο μεταβολισμός συνεχίζει να είναι καλός, οπότε εξαλείφεται το πρόβλημα με τα «φουσκώματα» και τα περιττά βάρη, και τα επίπεδα των λιπιδίων στο αίμα διατηρούνται σε χαμηλά επίπεδα.