Πού και τι τρώμε στο Εδιμβούργο;

Την πρώτη μέρα στο Εδιμβούργο, πολύ ζαβλακωμένη από την κουλή πτήση (6.10 το πρωί!), κάθισα με τον μικρότερο γιο μου σε ένα ωραίο, σκοτεινό και υγρό καφέ και τον είδα να παραγγέλνει «μισό Σκωτσέζικο μπρέκφαστ, χωρίς τα φασόλια». Το μισό λοιπόν Σκωτσέζικο μπρέκφαστ ΚΑΙ χωρίς τα φασόλια, είχε αυγά τηγανιτά, λουκάνικα, μπέικον, μαύρη πουτίγκα (δεν θέλετε να ξέρετε), τηγανιτή ντομάτα και μια τραγανή πιτούλα από τηγανιτή πατάτα, μαζί με ψωμί και βούτυρο, ίσως και τυρί. Κανονικά λέει βάζουν και ένα κομμάτι Haggis στο «φουλ» Σκωτσέζικο πρωινό, αλλά εδώ, στο «μισό», το άφησαν απέξω, ευτυχώς γιατί κανένας έλληνας δεν το τρώει με ευχαρίστηση αυτό το παραδοσιακό, αλλά και λίγο ίου, σκωτσέζικο πιάτο.

Μετά με ρώτησε φίλη «Τι τρώνε στο Εδιμβούργο;» και η αλήθεια είναι ότι το τρομαχτικό Haggis, στην όχι-βραστή εκδοχή του, μοιάζει (στο ανοστότερο) με τη Γεμιστή Μπόλια, ή αλλιώς Τζιγεροσαρμά, που έφτιαχνε η μαμά μας τα παλιά χρόνια στην Καβάλα: έντερο ζώου γεμιστό με συκωταριά και εντόσθια, ψιλοκομμένα, τσιγαρισμένα μαζί με κρεμμύδι, άνηθο, μαϊντανό κι ένα σωρό άλλα αρωματικά. Το φαγητό αυτό ψηνόταν στο φούρνο με πατάτες και το ανθιζόμουν από το δρόμο, όταν γυρνούσα από το σχολείο – δεν είχα χειρότερο, και εξακολουθώ να μην έχω. Οπότε δεν τρώω  Haggis κι ας μου λένε ότι τρώγεται άμα πεινάς πολύ, περιμένω να πεινάσω πάρα πολύ. Που ίσως να φάω τις κάλτσες μου πιο εύκολα παρά το Haggis. Σε δεύτερη εκδοχή (όμως) το Haggis μαγειρεύεται σουπέξ, σαν πατσάς, και εδώ σταματάμε με το Haggis, αρκετά μας παίδεψε.

Τι θα φας στο Εδιμβούργο;

Κατά τα άλλα… η Σκωτσέζικη κουζίνα, η παραδοσιακή, είναι κάπως σαν αυτήν της Κοζάνης, της Φλώρινας ή οποιασδήποτε ορεινής βόρειας πόλης της Ελλάδας, στο πιο βουτυρωμένο: πλούσια σε λιπαρά και κρεατικά, χορταστική, θερμαντική τις ατέλειωτες, παγερές μέρες του χειμώνα. Το Εδιμβούργο είναι τίγκα στα «εθνικά» φαγάδικα, ειδικά τα μικρά, συνοικιακά, όπου τρως καλά με λιγότερες λίρες από ότι στα εστιατόρια-εστιατόρια, αυτά με το υφασμάτινο τραπεζομάντηλο (στα οποία πουλάς ένα-δυο νεφρά για να φας, ειδικά για δείπνο, που είναι ακριβότερο από το μεσημεριανό γεύμα). Το κακό είναι ότι, σχεδόν τα πάντα, κλείνουν στις 10.00 μ.μ. το αργότερο – οι Σκωτσέζοι τρώνε βραδινό στις 6.00 μ.μ., άντε στις 7.00, αλλά κανείς δεν πάει για φαγητό  μετά τις 10.00, ούτε καν μετά τις 9.00, φρικάρουν όταν τους το λες. Θα τα ξέρετε από τα αστυνομικά του Ιαν Ράνκιν, ο Ρέμπους πάει να φάει στις 5.00 μ.μ., ας πούμε, αν και τρώει όλη μέρα «σάντουιτς με μπέικον»: φρικτά, αλήθεια σας λέω, μια ψωμάρα με μαργαρίνη και τηγανιτό μπέικον μέσα, που επίσης βγαίνει σε κομματάρες και είσαι συνέχεια με μια λωρίδα μπέικον να σου κρέμεται σαν παπιγιόν, δηλαδή τα παλιά σάντουιτς-παντόφλες που τρώγαμε μετά από ξενύχτια στο «Έβερεστ» (παλιά, λέμε), είναι υγιεινή διατροφή μπροστά στα Bacon Butties, κι ας τα σκίζει ο τζαναμπέτης επιθεωρητής Ρέμπους.

Πάμε σε κάποια από τα παραδοσιακά Σκωτσέζικα φαγητά ή πιάτα που μπορεί να δοκιμάσει ένας επισκέπτης στο Εδιμβούργο, αφού έχει φάει τα ποδαράκια του σε ατελείωτες, υπέροχες, βροχερές βόλτες κι αφού έχει παπαριάσει με τα βρεγμένα αθλητικά του, σίγουρα με τρελή πείνα, και όρεξη για πειραματισμούς:

Bacon Butties: κανονικά, ένα άσπρο φρατζόλι ψωμί κομμένο στη μέση, γεμιστό με τηγανιτό μπέικον, μερικές φορές και με τυρί, για επιπλέον σπρωξιματάκι στις αρτηρίες. ΚΑΙ λουσμένο στην κέτσαπ. Δεν υπάρχει.   

Cullen skink: μια κρεμένια ψαρόσουπα, πολύ νόστιμη, που δεν σερβίρεται παντού ούτε εύκολα και τη βρίσκεις κυρίως στις βορειοανατολικές επαρχίες της Σκωτίας, αλλά αξίζει τον κόπο να την ψάξεις και στο Εδιμβούργο. Τη δημιούργησε λέει πρώτος ένας μάγειρας στην πόλη Cullen, και μοιάζει με την κλασσική ψαρόσουπα-μπισκ, τη Γαλλική. Βράζεται με σπασμένο κριθάρι και γίνεται πολύ-πολύ πηχτή, όχι απλά βελουτέ.  

Neeps & Tatties: γογγύλια και πατάτες, νοστιμούτσικα, συνοδευτικά συνήθως για κρέας ή ψάρι – έχουν γίνει πρώτα πουρές και τηγανιστεί, εννοείται, όπως τα πάντα όλα στη Σκωτία.

Scottish tablet: τυχαία το δοκίμασα, βασικά είναι σαν μπάρα σιτηρών απλώς με μπόλικη καραμέλα βουτύρου από πάνω, τέλεια, σαν στεγνή πάστα. Τσέπης, που την τρως τελικά όλη και δεν μένει τίποτα στην τσέπη.

Cranachan: ωραίο επιδόρπιο με ράσμπερι, κρέμα και κάμποσο ουίσκι, σερβίρεται στα (καλά και καλούτσικα) εστιατόρια αλλά και σε ζαχαροπλαστεία/φούρνους, με λίγη τύχη.

Stovies: χορταστική κρεατόσουπα με καρότα, κρεμμύδια, πατάτες κλπ., έχει κι αυτή κριθάρι στο βράσιμο, και υποψιάζομαι ότι την πλακώνουν στην κρέμα γάλακτος γιατί παρα-είναι κρεμώδης. Πολύ χειμωνιάτικο πιάτο που σε συνεφέρνει αμέσως αν την έχεις αρπάξει.

Black pudding: κατάμαυρη σαν τις αμαρτίες γιατί ψήνεται με αίμα (ίιιιχ), τι να σας πω, αν είστε Σκωτσέζοι την τρώτε με χαρά, αν όχι, μάλλον όχι.

Scotts pies: σούπερ κρεατόπιτες, πολύ ωραίες, κρίνονται από το πόσο πετυχημένο είναι το φύλλο. Κι αυτές χορταστικές, κι ας τις θεωρούν απλό σνακ.

Cock-a-leekie: κοτόσουπα. Σόρυ που απογοητεύω τους Σκωτσέζους αλλά εμείς την φτιάχνουμε καλύτερη. Ας της βάζουν κρέμα γάλακτος ΚΑΙ τυρί, σα να μη τους έφτανε ολόκληρη κότα.

Arbroath smokies: καπνιστό ψάρι, βασικά μπακαλιάρος που έχει αλατιστεί, στεγνώσει κι έπειτα καπνίστηκε πάαααρα πολύ, επιπέδου Μπομπ Μάρλευ, μέσα σε (δρύινο, υποθέτω) βαρέλι. Αν το δείτε γραμμένο σε μενού, ζητήστε το – αλλιώς δεν θα το προφέρετε σωστά, και όπως το προφέρουν οι ντόπιοι, θα νομίζετε ότι απλώς κάτι τους έκατσε στο λαιμό.

Beef olives: καμία σχέση με ελιές, είναι ένα λεπτό κομμάτι κρέας, συνήθως μοσχαρίσιο, γεμισμένο με διάφορα, ΚΑΙ με τυρί. Σερβίρεται ως ρολάκι με συνοδευτικά Neeps & Tatties.

Fish & chips: σαν τα Εγγλέζικα αλλά πιο νόστιμα, ίσως επειδή το ψάρι είναι ψαρεμένο πρόσφατα από τον Ατλαντικό. Οι συνοδευτικές πατάτες είναι «τηγανισμένες τρείς φορές», και τους φαίνεται, αν και πεντανόστιμες.

Fried Mars Bar: ντάξει, δεν το δοκίμασα, έχουμε και τα όριά μας. Ένας μάγειρας σε κάποιο μπαρ σε μια μικρή πόλη κοντά στο Αμπερντήν, βούτηξε μια μέρα τη σοκολατομπάρα του σε κουρκούτι και την τηγάνισε, κι από τότε το γλυκό αυτό… Καλά, δεν συνεχίζω, συμπληρώστε εσείς τα δικά σας.

Angus beef: διάσημο μοσχάρι του Άνγκους από το Αμπερντήν,  καλύπτει το 17% της κρεατο-παραγωγής της Αγγλίας, είναι πολύ μαλακό λέει, και αφράτο. Μόνος του το μοσχανάθρεψε ο Άνγκους. (Σόρι…)

Scotts egg: στην πραγματικότητα είναι σνακ που «εφευρέθηκε» στο Γιορκσάιρ, στην Αγγλία – μελάτο αυγό, τυλιγμένο σε κιμά και τηγανισμένο (σώπα!), όταν είναι κρύο δεν τρώγεται με τίποτα, αλλά φρεσκο-τηγανισμένο, είναι ό,τι πρέπει αν έχεις πιεί τη μισή Σκωτία το προηγούμενο βράδυ και προσπαθείς να συνέλθεις.

Εστιατόρια στο Εδιμβούργο*:

(*Ενώ οι τιμές είναι πολύ πιο οικονομικές απ’ ό,τι στο Λονδίνο, π.χ., το άτομο σε καθιστό εστιατόριο πληρώνει γύρω στις 35-40 λίρες. Όσο πιο καλό το εστιατόριο, τόσο πιο πολλές οι λίρες, εννοείται).

“Dogstar”, 17 Portland place, Leith:  όμορφο, κλασσάτο, για οτιδήποτε με ψάρι, μέχρι και ψαρόσουπα.

“The Palmerston”, 1 Palmerston Place: κυριλέ καλό εστιατόριο, κομψό και ακριβό, με μενού που γαλλικίζει – ιδανικό για επαγγελματικό φαγητό (που το πληρώνει άλλος, κατά προτίμηση επαγγελματίας), σερβίρει και τις πιο ελαφρές εκδοχές των κλασσικών παρα-τηγανισμένων Σκοτσέζικων πιάτων.   

“Ardfern”, 10-12 Bonnington Road: το καλύτερο, λένε, «σωστό» Σκωτσέζικο μπρέκφαστ, με σπιτικά λουκάνικα.

“Vittoria on the walk”, 3 Brunswick Place: Ιταλικό, χαριτωμένο και όχι ακριβό (25-30 λίρες με ένα ποτήρι άσπρο κρασί έκαστος), με μικρό Ιταλίζον μενού που έχει κάνει κάποιες παραχωρήσεις στη Σκωτσέζικη κουζίνα, π.χ. Συναγρίδα με φινόκιο, πολύ καλή.

“Kai Thai”, 178 A Easter Road:  το βάζω παρά τις διαμαρτυρίες του γιου μου, ότι είναι φθηνό, τρυπο-ειδές συνοικιακό – αλλά πραγματικά για Σκωτία είναι φθηνό (κάτω από 20 λίρες το άτομο), μια σταλιά, με τρία-τέσσερα τραπέζια, Ταϊλανδέζικο (που όμως το τρέχουν κάτι μελαχρινά παιδιά από το Ντουμπάι…) με τέλειο φαγητό, ανάλαφρα σπρινγκ-ρολς και σούπα κόκονατ να την πιείς στο ποτήρι.