Ο κεφτές του Κατσόγιαννου στη Δραπετσώνα είναι κάτι σαν αστικός μύθος

Η ταβέρνα του Κατσόγιαννου είναι σχεδόν ταυτισμένη με τα κεφτεδάκια της. Όταν έρθει σε παρέα η κουβέντα του κεφτέ, όλο και κάποιος θα σηκώσει το χέρι να δηλώσει εκστασιασμένος πως ο κεφτές του Κατσόγιαννου είναι ό,τι πιο κοντά σε αυτόν της μαμάς του, που-φυσικά-τον έκανε καλύτερο. Τώρα, αυτό το τελευταίο χωράει μεγάλη κουβέντα αλλά το συγχωρείς σε όποιον το ξεστομίζει, γιατί ο κεφτές είναι λιχουδιά συναισθηματική και όπως κάθε συναίσθημα έχει τα προσωπικά του, που δεν κάνει και δεν τολμάς να αγγίξεις. Από την κουβέντα, λοιπόν, μου έμενε πάντα μια λαχτάρα, λίγο και ζήλια μαζί, που εγώ δεν είχα ακόμη γευτεί αυτά τα περιλάλητα κεφτεδάκια. Ήρθε, όμως, η ώρα, να κατεβώ μια καθημερινή βράδυ ως την εξωτική για μένα που μένω στο κέντρο, Δραπετσώνα, για να τα τιμήσω.

Η ιστορία της ταβέρνας του Κατσόγιαννου στη Δραπετσώνα

Περνώντας το κατώφλι, έχεις ήδη περάσει σε άλλη εποχή και σε άλλο σύμπαν. Πίσω στα 1930, τότε που ο Γρηγόρης Κατσόγιαννος άνοιξε εδώ το γαλακτοπωλείο του. Εξάλλου, η ταμπέλα στην πόρτα «Παγωτό, καϊμάκι ανατολήτικο ο Γρηγόρης» πολύ θα σε μπερδέψει, μια στιγμή θα αναρωτηθείς αν βρίσκεσαι στο σωστό ραντεβού. Εδώ κοντά, λοιπόν, ήταν τότε τα περίφημα «Λιπάσματα». Η «Ελληνική Ανώνυμος Εταιρεία Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων», έδωσε το όνομά της στην περιοχή αλλά και ένα μεροκάματο στη φτωχολογιά της γειτονιάς που πρώτη από όλες άκουσε τα τραγούδια του Μάρκου Βαμαβακάρη, που έμενε εδώ. Τόσο, που μπορείς να πεις πως τη Δραπετσώνα την έχτισαν οι εργάτες του εργοστασίου με την προκοπή τους. Ο παππούς Γρηγόρης έδινε γάλα, έφτιαχνε βούτυρο, παγωτό καϊμάκι με δικιά του συνταγή και ξακουστή μουσταλευριά. Τα μεσημέρια στο διάλειμμά τους, οι εργάτες των Λιπασμάτων ερχόντουσαν στο Γρηγόρη για μεσημεριανό. Το γαλακτοπωλείο έγινε μπακαλοταβέρνα, μετά, σκέτη ταβέρνα. Σαν πέθανε ο Γρηγόρης, πέρασε στα χέρια του γιου Γιώργου και της γυναίκας του της Ελευθερίας που ήταν άξια και μερακλού μαγείρισσα.

Το 2005, η Ντόρα Σταυρίδου αποφάσισε να το κάνει δικό της. Στην αρχή δεν είχε μεγάλη σχέση με τη μαγειρική. Είχε, όμως, περίφημους άσους στο μανίκι της, τις συνταγές της Ελευθερίας, της μαμάς και της γιαγιάς της. Όλο αυτό το θαύμα που θα αντικρίσεις γύρω σου, είναι δικό της, βιωματικό και βιωμένο. Λευκό σε τοίχο δεν θα βρεις, μόνο ένα απέραντο ψηφιδωτό μουσείο από το ταβάνι ως το πάτωμα. Στεφανοθήκες, καθρέφτες, λάμπες, τηλέφωνα, παλιές διαφημίσεις, κυρίως, όμως, παλιές φωτογραφίες σε ξύλινες σπάνιες πια, κορνίζες. Ιστορίες ανθρώπινες που προσπαθούν να σου διηγηθούν βίους ανθόσπαρτους, ομορφιές περασμένες, αποσπάσματα από ζωές που γέρασαν στο χρόνο, γλέντια και γάμοι, αρραβωνιάσματα και εξοχικές εξορμήσεις, μια μεστή, πυκνή, σαν ραγδαία βροχή, πληροφορία που σου φέρνει έναν κόμπο στο λαιμό για το εύθραυστο της ζωής, τον ανελέητο χρόνο. Σε μια γωνιά του μαγαζιού, το ξύλινο ψυγείο, ένα κόσμημα με μπιζουτέ καθρέφτες και το μονόγραμμα του παππού Γρηγόρη χαραγμένο πάνω του, πόσο μεράκι και πόσο γούστο έβαζαν κάποτε οι άνθρωποι για μια ηλεκτρική συσκευή, που ναι, δουλεύει ακόμη και στεγάζει τα ποτά που θα καταναλώσεις. Όλα, λοιπόν, τα καλοσυντηρημένα θυμητάρια, ανήκουν στην οικογένεια της Ντόρας και διαβάζεις πίσω από την άριστη κατάστασή τους, την αγάπη που έχει δώσει για να τα σώσει, να τα διατηρήσει ανέπαφα, μαζί με την αύρα που σου μεταφέρουν.

Τα ξακουστά κεφτεδάκια και άλλες νοστιμιές

Το κεφτεδάκι το παραγγείλαμε. Όμως στο μενού ορεχτήκαμε και πολλά μαγειρευτά: γιουβαρλάκια, αρνάκι φρικασέ, ρεβυθάδα, φασολάδα, κρεατόσουπα, σπανακόρυζο, μέχρι μακαρόνια με κιμά. Δεν βρήκαμε τίποτα. Διότι, ο Κατσόγιαννος, παραδοσιακά είναι μαγαζί μεσημεριανό και θα περάσεις καλύτερα αν έρθεις στη σωστή στιγμή. Από τη σαλάτα μαρούλι, αντιλαμβάνεσαι αμέσως την ποιότητα μιας ταβέρνας. Από τη ζωντανή πρασινάδα, το πλούσιο κρεμμυδάκι και τον άνηθο, από το ελαιόλαδο. Ένα τόσο απλό πιάτο, που έχεις ξεχάσει πώς μπορεί να είναι στην ιδανικότητά του αν δεν σου το θυμίσει η κουζίνα μιας Ντόρας.

Η λέξη Εντέλεια, είναι αυτό που χαρακτηρίζει ό,τι και να δοκιμάσεις στον Κατσόγιαννο. Δεν ξέρω αν είναι το «χέρι» της μαγείρισσας ή η λαχτάρα της για τελειομανία, είτε αφορά την επιλογή των πιάτων, είτε την πρώτη ύλη, είτε το καλό σέρβις, είτε την αστραφτερή καθαριότητα. Η φάβα, στο πανέμορφο μπολ της, σε δυσκολεύει να βρεις λέξεις για να την περιγράψεις. Ζεστή, αιθέρια, αφράτη, βαθιά νόστιμη, απλά σερβιρισμένη με μυρωδάτο ελαιόλαδο και ψιλοκομμένο κρεμμύδι. Φέτα στο πήλινο, σε γενναιόδωρη μερίδα, να λιώνει βουτυράτη κάτω από τις ψητές ροδέλες ντομάτας, την πιπεριά, το άφθονο πασπαλισμένο μπούκοβο. Το ίδιο υπέροχη, ευκρινής, ολόφρεσκη, η μελιτζανοσαλάτα, νοστιμιά από σάρκα μελιτζάνας με λίγη ντομάτα και πιπεριά.

Η συκωταριά τηγανισμένη ζουμερή, χωρίς παραπάνω λίπη από όσα χρειάζονται για να νοιώσεις τη βαρβάτη, ρουστίκ νοστιμιά της. Η σπαλομπριζόλα, που ψήνεται χωρίς κόκκαλο, λουκούμι και αφρός μαζί. Άριστο ψήσιμο, αρίστης ποιότητας κρέας. Και ο κεφτές, ναι, αξίζει τη φήμη του. Ουζάτος, στρουμπουλός, με τραγανή κρούστα και αφράτη ψυχή, μοσχοβολά ρίγανη και ξερό δυόσμο, που δίνει εντελώς διαφορετικό άρωμα από τον φρέσκο, όπως τον έφτιαχναν οι γιαγιάδες μας. Παρέα του, αληθινή, τραγανή, κομμένη στο χέρι, αντάξιά του, τηγανητή πατατούλα.

Στον Κατσόγιαννο, δεν θα βρεις πιάτα που δεν έχουν οι άλλες ταβέρνες. Αλλά θα βρεις κάτι που δεν έχουν οι άλλες ταβέρνες. Την απόλυτη εκτέλεση. Τη νοστιμιά που χτυπάει κόκκινο στον εγκέφαλο, αυτή που τελικά έχουμε ξεχάσει αναγκαστικά, τρώγοντας μετριότητες τον περισσότερο καιρό. Την επόμενη φορά, θα φροντίσουμε να ’ναι μεσημέρι, πριν αδειάσουν οι μαγειρευτές κατσαρόλες. Να δοκιμάσουμε και τον μπακαλιάρο σκορδαλιά που έφτιαξε τη φήμη του παλιού Κατσόγιαννου.

Αγίου Παντελεήμονος 15, Δραπετσώνα, 2104613209