Από τα βοσκοτόπια στη χρεοκοπία: Το βιβλίο του Βασίλη Λασκαρέλη όπου περιγράφεται η σπατάλη των κοινοτικών πόρων. Οι λόγοι που μας οδήγησαν στη χρεοκοπία και η προειδοποίηση ότι αυτή μπορεί να επαναληφθεί
Είναι χειμώνας του 2009. Η κυβέρνηση, μετά από τις κινητοποιήσεις των αγροτών έχει δεσμευθεί ότι θα τους στηρίξει με πρόσθετους πόρους. Έχει προηγηθεί και η απόβαση των Κρητικών με τις μαγκούρες που άναψε τα αίματα. Τους είχε υποδεχθεί ο Γιώργος Παπανδρέου, αρχηγός της αντιπολίτευσης τότε, ο οποίος δέχθηκε κι αυτός τον καταιγισμό των δακρυγόνων που έριξε η αστυνομία. Η υπόσχεση του υπουργού εκτονώνει την κατάσταση, υπάρχει ωστόσο ένα πρόβλημα: οι επιδοτήσεις που σχεδιάζει είναι παράνομες!
Στις Βρυξέλλες τα πράγματα ήταν ήδη άσχημα για την Ελλάδα. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, η Επιτροπή είχε πει ότι η χώρα είχε πληρώσει 1 δισεκατομμύριο σε πρόστιμα. Παράλληλα είχε υποστηρίξει ότι η Ελλάδα ερχόταν πρώτη στην κατά κεφαλή επιβάρυνση ανά φορολογούμενο και ότι «οι αιτίες απώλειες κοινοτικών πόρων ήταν συγκεκριμένες και διαχρονικές, σχετιζόμενες άμεσα με καθυστερημένους και αναξιόπιστους ελέγχους, την απουσία ελαιοκομικού μητρώου και την αναξιόπιστη λειτουργία του συστήματος καταγραφής ζώων».
Για να διορθώσει τα πράγματα ο υπουργός γεωργίας, συνοδευόμενος από τον πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ πηγαίνει ο ίδιος στην έδρα της Επιτροπής. Επικεφαλής της Μόνιμης Ελληνικής Αντιπροσωπείας (ΜΕΑ) είναι ο πρέσβης Βασίλης Κασκαρέλης. Όπως γράφει στο βιβλίο του «Η ελληνική τέλεια καταιγίδα», τον προσκαλεί σε γεύμα εργασίας για να τον ενημερώσει «με ηρεμία» για τα ανοικτά ζητήματα που θα του θέσει η Επιτροπή. Ο υπουργός απαντά ότι θα τον συνοδεύουν δύο σύμβουλοί του. Τελικά έρχεται με την ανιψιά του «χωρίς καμία επαγγελματική εμπειρία» και μια κυρία με «πλούσια εμπειρία στα ευρωπαϊκά», η οποία αποδεικνύεται ότι πρόκειται απλώς για μια «πεντάμηνη πρακτική άσκηση» στις Βρυξέλλες. Όπως είναι φυσικό το γεύμα εξελίσσεται σε μια απλή κοινωνική συνάντηση.
Τα πράγματα δεν είναι πολύ καλύτερα την επόμενη ημέρα σε έκτακτη σύσκεψη που έγινε στην έδρα της ΜΕΑ. «Μάταια προσπάθησα να τους εξηγήσω πώς λειτουργούσαν τα πράγματα στις Βρυξέλλες, ότι υπήρχαν κόκκινες γραμμές τις οποίες δεν μπορούσες να περάσεις χωρίς βαριά πρόστιμα». Από την πλευρά τους, συνεχίζει ο Κασκαρέλης, «μιλούσαν και επιχειρηματολογούσαν με λογική προεκλογικής συγκέντρωσης στην πλατεία του χωριού». Η συνέχεια είναι γνωστή. Η Ελλάδα αναγκάστηκε να επιστρέψει τα χρήματα με το λογαριασμό, μαζί με τα πρόστιμα τα οποία αφορούσαν και δύο άλλα πακέτα για την κτηνοτροφία και τους συνεταιρισμούς, να φτάνει σχεδόν τα 3 δισεκατομμύρια! Πληρώθηκαν μέσα στην κρίση την ώρα που κόβονταν οι μισθοί και οι συντάξεις. Κι αυτό παρά τη δήλωση του Βαγγέλη Αποστόλου, υπουργού γεωργίας επί Σύριζα, ότι «όσο είμαι εγώ υπουργός δεν θα εισπραχθούν αυτές οι ανακτήσεις».
Για το ανεκδοτολογικό του πράγματος έχει ενδιαφέρον η αντίδραση του τότε πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, όταν ο πρέσβης τον ενημέρωσε για τα κατορθώματα του υπουργού του στις Βρυξέλλες. «Καλά έκανες και του τα είπες… να του τα ξαναπείς πριν φύγει», ήταν η αντίδραση του λες κι αυτό δεν ήταν δική του ευθύνη. Προφανώς αγνοούσε πάντως ότι ο υπουργός του Μιχάλης Χατζηγάκης είχε ήδη υπογράψει την απόφαση για την καταβολή των παράνομων ενισχύσεων πριν πάει στις Βρυξέλλες!
Ο Βασίλης Κασκαρέλης υπηρέτησε στις Βρυξέλλες την περίοδο 2004-2009. Μεταφέρει την εμπειρία στο βιβλίο του. Μεγάλο μέρος αφιερώνεται στην προσπάθεια να αποφύγει η Ελλάδα και η Κύπρος τις επιπτώσεις από την απόρριψη του σχεδίου Ανάν. Είναι ιδιαίτερα επικριτικός για την πολιτική του προέδρου Παπαδόπουλου και την «κρυφή ατζέντα» την οποία είχε. Ωστόσο σε σχέση με την τρέχουσα εσωτερική μας επικαιρότητα μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχουν οι παρατηρήσεις του για το πώς η Ελλάδα κατάφερνε (και συνεχίζει) να κατασπαταλά του κοινοτικούς πόρους. Με αυτή την έννοια, το βιβλίο του συνεισφέρει άμεσα στην κατανόηση των λόγων που μας οδήγησαν στην χρεοκοπία αλλά και αποτελεί μια προειδοποίηση για το πόσο εύκολα μπορεί να οδηγηθούμε ξανά αν δεν αλλάξουμε.
Το εξωφρενικό είναι ότι σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη είχε επιβληθεί από «τριακονταετίας η χρήση αεροφωτογραφιών και δορυφορικών εικόνων με το πρόγραμμα Copernicus». Η καταστρατήγηση ήταν αδύνατη. Όχι όμως και στην Ελλάδα όπου «πάλι λόγω των έντονων αντιδράσεων καθ όλη τη διάρκεια της θητείας μου και παρά τις πιέσεις προς την Αθήνα, το δορυφορικό σύστημα δεν εφαρμοζόταν με αποτέλεσμα τη σε τακτική βάση επιστροφή κοινοτικών επιδοτήσεων και την επιβολή προστίμων».
Τις πολιτικές παρενέργειες αυτής της κατάστασης τις ζούμε σήμερα. Θύτες αλλά και θύματα η κυβέρνηση και οι 11 βουλευτές οι οποίοι κατηγορούνται για διευκολύνσεις. Τα πράγματα θα ήταν ίσως διαφορετικά αν είχε εφαρμοστεί και στην Ελλάδα το σύστημα των αεροφωτογραφιών. Επτά χρόνια θα έπρεπε να είναι αρκετά για μια τέτοια μεταρρύθμιση. Είναι προφανές ωστόσο ότι δεν αποτελούσε προτεραιότητα (ούτε) του επιτελικού κράτους. Κι αυτό παρά το ότι δεν χρειαζόταν καμία συνταγματική μεταρρύθμιση.
ΥΓ. Λόγω των ημερών αξίζει ίσως μια αναφορά και σε ένα ακόμη πρόβλημα που αντιμετώπισε στη διάρκεια της θητείας του ο Κασκαρέλης: την υγιεινή λειτουργία του κτηνοτροφικού τομέα. Αν δεν λαμβάνονταν άμεσα μέτρα η Επιτροπή προσανατολιζόταν στην «απαγόρευση εξαγωγής αλλά και κατανάλωσης όλων των σχετικών προϊόντων, δηλαδή κρεάτων, γαλακτοκομικών κ.α.» Ειδική αναφορά κάνει στην «άθλια κατάσταση που επικρατούσε στην πλειονότητα των σφαγείων. Μετά από κινητοποίηση, σημειώνει, «καταφέραμε να κρατήσουμε το θέμα κάτω από το χαλί και οι συμπολίτες μας συνέχισαν να αγοράζουν ντόπια αρνιά γιατί τα εισαγόμενα ήταν κατώτερης ποιότητας. Τι ειρωνεία», καταλήγει ο Κασκαρέλης. Τι ειρωνεία πράγματι για τη διαχρονική μας υποκρισία.
17°
