Η οικονομική αβεβαιότητα, η εργασιακή κόπωση και οι καινούργιες προτεραιότητες. Γιατί όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι βλέπουν τη δουλειά ως μέσο και όχι ως σκοπό
Υπάρχει ένα γνωστό τύπου meme/αστείο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου ρωτάει κάποιος «what is your dream job?» (ποια είναι η δουλειά των ονείρων σου;) και κάποιος άλλος απαντάει «I don’t dream of working» (δεν ονειρεύομαι να δουλεύω). Αν και η δημιουργία του έχει πάντα χιουμοριστικό χαρακτήρα, θα μπορούσε σε μεγάλο βαθμό να αντικατοπτρίσει την τάση των τελευταίων ετών όσον αφορά τη γνωστή―των προηγούμενων δεκαετιών―«δουλειά των ονείρων», η οποία φαίνεται να έχει πεθάνει.
Μέχρι και περίπου τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ιδέα αυτή ήταν βαθιά ριζωμένη τόσο στο υποσυνείδητό μας όσο και στα λεγόμενα των γονιών μας σε σχεδόν καθημερινή βάση. Δούλευες σκληρά στο σχολείο, έμπαινες στο πανεπιστήμιο για να εξασφαλίσεις μια καλή δουλειά με καλές αποδοχές, και εν καιρώ―με κόπο, δάκρυα και ιδρώτα―θα μπορούσες να «ανέβεις» και να βρεις το εργασιακό ιερό δισκοπότηρο. Το αν θα πέρναγες όσα πέρασε ο Ιντιάνα Τζόουνς για να το βρεις, βέβαια, ήταν κατ’ ελάχιστον αυτονόητο και άνευ σημασίας. Το μότο της δικής μας γενιάς ειδικά―των millennials―παίζει να ήταν το «suck it up and keep going».
Τα τελευταία 15 περίπου χρόνια όμως το τοπίο στον χώρο εργασίας έχει αλλάξει σε τεράστιο βαθμό, και η ιδέα της δουλειάς των ονείρων δεν έχει απλά καταντήσει ένα παλιό αστείο για τους περισσότερους, αλλά είναι πλέον και ανεπιθύμητο, ανεξάρτητα από το πόσο εφικτό είναι στην πραγματικότητα. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Άλλαξαν οι προτεραιότητές μας; Άλλαξαν οι δουλειές; Άλλαξε ο κόσμος; Ίσως όλα τα παραπάνω έχουν συμβάλλει στην ολοένα και μειούμενη ικανοποίηση των ανθρώπων με τη δουλειά τους, όπως και την προθυμία τους ή θέλησή τους να δουλέψουν περισσότερο απ’ ό,τι χρειάζεται.
To Chartered Institute of Personnel and Development, στο ΗΒ, διεξήγαγε έρευνα σε περισσότερους από 5.000 εργαζόμενους για την έκθεσή του για τον Δείκτη Καλής Εργασίας (Good Work Index)―μία ετήσια έρευνα αναφοράς για την ποιότητα της εργασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, που παρέχει δεδομένα και τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της εργασίας και της εργασιακής ζωής―και διαπίστωσε ότι το 47%, έναντι του 38% το 2019, δήλωσε ότι η δουλειά τους έχει να κάνει μόνο με τα χρήματα και τίποτα άλλο. Παραδόξως, μόνο το 51% (από το 57% το 2019) δήλωσε ότι θα ήταν πρόθυμοι να εργαστούν σκληρότερα από ό,τι έπρεπε.
Η εταιρεία συμβούλων εργασίας Gallup διαπίστωσε επίσης ότι το 2025, η παγκόσμια δέσμευση των εργαζομένων μειώθηκε για δεύτερη χρονιά, στο χαμηλότερο επίπεδό της από το 2020, και η ικανοποίηση από την εργασία έχει μειωθεί σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο. Η εταιρεία έχει χαρακτηρίσει αυτό το φαινόμενο ως «τη μεγάλη αποστασιοποίηση», αντανακλώντας τον τρόπο με τον οποίο οι εργαζόμενοι αισθάνονται όλο και περισσότερο αποστασιοποιημένοι, ακόμη και αδιάφοροι, απέναντι στις δουλειές τους.
Και, ναι, σε κάποιους κλάδους, κάποιες δουλειές το «απαιτούν» αυτό, είτε γιατί είναι κάτι ιδιαίτερα απαιτητικό ή πολύ εξειδικευμένο. Ένας επαγγελματίας αθλητής, για παράδειγμα, είναι απόλυτα λογικό να αυτοπροσδιορίζεται από τη δουλειά του όταν όλη του η ζωή γυρίζει γύρω από αυτή, και οι θυσίες που πρέπει να κάνει σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο για να πετύχει στον κλάδο του είναι πολύ πέραν του κανονικού. Εδώ, όμως, έρχεται και ένας διαχωρισμός στο πώς βλέπουμε την εργασία. Για κάποιους είναι κάτι αναγκαίο για να καλύψουν τα προς το ζην, για άλλους είναι μια καριέρα την οποία αγαπούν και κατά την οποία επιθυμούν να εξελιχθούν, να μάθουν και να «ανέβουν», και για κάποιους άλλους είναι ένα κάλεσμα. Σε αυτό το τελευταίο θα ενέτασσα αθλητές, μουσικούς, κτλ., οι οποίοι αφοσιώνονται σε αυτό σε σημείο που οτιδήποτε άλλο είναι δευτερεύουσας σημασίας.
Ο κλάδος της πληροφορικής ήταν το μέλλον μέχρι πριν λίγα χρόνια, και σήμερα είναι κατ’ ελάχιστον αβέβαιος με την ανάδυση της ΤΝ. Επίσης, οι νέοι άνθρωποι είναι ολοένα και λιγότερο πρόθυμοι―σε σχέση με παλιότερα―να δουλεύουν ασταμάτητα για χρόνια σε κλάδους όπως η μόδα, ο κινηματογράφος, οι εκδόσεις και η δημοσιογραφία, με πενιχρούς μισθούς, με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή, κάποια μέρα θα τους δοθεί κάτι καλύτερο ή θα αναγνωριστεί η δουλειά τους. Όταν η φιλοδοξία και το πάθος γίνεται κάτι που οι εργοδότες εκμεταλλεύονται αντί να καλλιεργούν και να ανταμείβουν, θα φτάσει η ώρα που οι εργαζόμενοι θα το εγκαταλείψουν και θα στραφούν αλλού.
Τέλος, έχει να κάνει και με τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τη ζωή μας, και τις προτεραιότητες που θέτουμε. Το λεγόμενο work-life balance, η ισορροπία δηλαδή μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής, έχει γίνει πια το ιερό δισκοπότηρο το οποίο τρέχουμε όλοι πανικόβλητοι να βρούμε. Καλή μας τύχη, βέβαια, γιατί και αυτό όνειρο θερινής νυκτός φαίνεται να είναι. Αλλά ας μην είμαστε απαισιόδοξοι. Μια μελέτη από την εταιρεία ανθρώπινου δυναμικού Ciphr στο ΗΒ διαπίστωσε ότι περισσότερα από τα δύο τρίτα των εργαζομένων θεωρούν την ισορροπία αυτή ως την πιο σημαντική πτυχή της εργασίας τους, και όχι την αμοιβή, η οποία ήταν 2η σε σειρά προτεραιότητας, ενώ 3η ήταν η εργασιακή σταθερότητα, και 4η η εργασιακή ικανοποίηση.
Το ερώτημα, λοιπόν, «τι θες να γίνεις όταν μεγαλώσεις;» έχει αλλάξει ριζικά στο πώς το ερμηνεύουμε. Αντί για αστροναύτης, γιατρός, ταχυδρόμος, δάσκαλος ή οτιδήποτε άλλο, η απάντηση ίσως πλέον να είναι, «λίγο πιο χαρούμενος».
17°
